9. Sınıf Biyoloji Biyolojinin Önemi ve Gelişmesindeki Dönüm Noktaları Zor Seviye Test 1 – 10 Soru (Çözümlü)

9. Sınıf Biyoloji Biyolojinin Önemi ve Gelişmesindeki Dönüm Noktaları Zor Seviye Test 1 — sorular ve çözümler

10 soru · Biyoloji · 9. sınıf. Yukarıdan online çözebilir, ya da PDF olarak yazdırabilirsin.

1. Biyoloji biliminin tarihsel gelişim sürecinde farklı dönemlerde yapılan keşifler, sonraki bilimsel çalışmalara zemin hazırlamıştır. Buna göre;

   • I.
     Akşemseddin'in mikroorganizmaların hastalıklardaki rolünü öne sürmesi,
   • II.
     Alexander Fleming'in ilk antibiyotik olan penisilini keşfetmesi,
   • III.
     Robert Hooke'un mikroskop ile hücreleri gözlemleyerek çizimler yapması, gelişmelerinden hangileri doğrudan mikro düzeydeki canlılık birimlerinin yapısal ve işlevsel özelliklerinin anlaşılmasına katkı sağlamıştır?
   1. Yalnız I
   2. Yalnız III
   3. I ve II
   4. II ve III
   5. I, II ve III
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Soru, mikro düzeydeki canlılık birimlerinin (hücrelerin) yapısal ve işlevsel özelliklerinin anlaşılmasına doğrudan katkıyı soruyor.
   2. I. Akşemseddin'in mikroorganizmaların hastalıklardaki rolünü öne sürmesi hastalık nedenleriyle ilgilidir; hücre yapısını açıklamaz.
   3. II. Penisilinin keşfi bakteriyel enfeksiyonların tedavisine katkı sağlar; hücrenin yapısını ve işlevini doğrudan açıklamaz.
   4. III. Hooke mikroskopla mantar dokusunda hücreleri gözlemleyip çizmiştir; hücrenin yapısının anlaşılmasına doğrudan katkıdır.
   5. Yalnız III doğrudur.

2. Biyolojinin gelişmesinde katkı sunan bazı bilim insanları ve gerçekleştirdikleri öncü çalışmalar şu şekildedir:

   • Alexander Fleming: Bakteri kaynaklı hastalıkların tedavisinde çığır açan penisilinin keşfi
   • Rosalind Franklin, James Watson, Francis Crick: DNA'nın moleküler ve sarmal yapısının ortaya konulması
   • Stanley Norman Cohen, Herbert Wayne Boyer: Rekombinant DNA teknolojisinin geliştirilmesi

   Bu bilim insanlarının ortak başarı alanı aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

   1. Moleküler biyoloji, genetik ve tıp alanında çığır açan keşifler yapılması
   2. Hücre zarının yapısının ve madde alışverişinin incelenmesi
   3. Canlıların ekosistem içindeki besin zincirlerinin modellenmesi
   4. Bitkilerde fotosentez reaksiyonlarının basamaklarının aydınlatılması
   5. Canlıların sınıflandırılmasında köklü taksonomik kuralların konulması
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Penisilinin keşfi tıp alanındadır.
   2. DNA yapısının çözülmesi moleküler biyoloji ve genetik alanındadır.
   3. Rekombinant DNA teknolojisi genetik mühendisliği ve tıbbı ilgilendirir.
   4. Ortak alan: moleküler biyoloji, genetik ve tıpta çığır açan keşiflerdir.

3. Biyoteknoloji ve moleküler genetik alanında 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren gerçekleşen bazı önemli gelişmeler şunlardır:

   • Canlıların genetik kopyalarının üretilebilmesi için somatik hücrelerin kullanılması
   • Belirli DNA dizilerinin milyonlarca kez çoğaltılmasını sağlayan PCR tekniğinin geliştirilmesi
   • İnsan genomunun tüm nükleotit diziliminin çözülmesi

   Bu çalışmaların sırasıyla temel hedefleri veya sonuçları aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

   1. Polimeraz zincir reaksiyonu - İnsan genom projesi - Klonlama
   2. Polimeraz zincir reaksiyonu - Klonlama - İnsan genom projesi
   3. İnsan genom projesi - Klonlama - Polimeraz zincir reaksiyonu
   4. Klonlama - İnsan genom projesi - Polimeraz zincir reaksiyonu
   5. Klonlama - Polimeraz zincir reaksiyonu - İnsan genom projesi
   Cevap ve çözüm

   Cevap: E)

   1. Somatik hücre kullanarak genetik kopya üretmek klonlamadır.
   2. DNA dizilerini milyonlarca kez çoğaltan teknik PCR'dır.
   3. İnsan genomunun tüm nükleotit dizisinin çözülmesi İnsan Genom Projesi'dir.
   4. Sıra: Klonlama - PCR - İnsan Genom Projesi.

4. Tarihsel süreçte biyoloji alanında gerçekleştirilen dönüm noktası niteliğindeki çalışmalar, kendisinden sonraki araştırmalara yön vermiştir. Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi bu dönüm noktalarından biri ve sağladığı katkı açısından yanlıştır?

   1. Hücre teorisinin oluşturulması -> Organizmaların temel yapı taşının hücre olduğunun ortaya konulması
   2. Kalıtım kurallarının belirlenmesi -> Genetik bilginin nesiller arasında aktarım mekanizmalarının açıklanması
   3. Rekombinant DNA teknolojisi -> Genetik materyalin çoğaltılarak başka canlılara aktarılmasıyla tarım ve tıp alanında gelişmeler yaşanması
   4. CRISPR-Cas sisteminin keşfi -> Canlıların somatik hücrelerinden bire bir kopyalarının (klonlarının) üretilmesi
   5. DNA çift sarmal yapısının keşfi -> Genetik materyalin hücrede nasıl saklandığının ve moleküler yapısının aydınlatılması
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Her eşleştirmeyi kontrol edelim.
   2. Hücre teorisi, kalıtım kuralları, rekombinant DNA ve DNA çift sarmal eşleştirmeleri doğrudur.
   3. CRISPR-Cas gen düzenleme (genom editleme) sistemidir; somatik hücrelerden klon üretimi ise klonlama (Dolly) çalışmasıdır.
   4. Bu nedenle D yanlıştır.

5. Bir bilim insanı yaptığı araştırmada, 1928 yılında bakteri kaynaklı hastalıkların tedavisinde çığır açan ilk antibiyotiğin keşfedilmesinin tıp ve biyoloji tarihindeki en büyük dönüm noktalarından biri olduğunu belirtmiştir. Bu keşif sayesinde önceden ölümcül olan pek çok enfeksiyon hastalığı kontrol altına alınmıştır. Bu metinde bahsedilen dönüm noktası ve öncüsü olan bilim insanı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

   1. Klonlama teknolojisi - Ian Wilmut
   2. Mikroskobun keşfi - Robert Hooke
   3. DNA sarmal yapısı - James Watson
   4. Penisilinin keşfi - Alexander Fleming
   5. PCR tekniği - Kary Mullis
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Metin 1928'de keşfedilen, bakteri kaynaklı hastalıkları tedavi eden ilk antibiyotikten söz ediyor.
   2. Bu antibiyotik penisilindir ve 1928'de Alexander Fleming tarafından keşfedilmiştir.
   3. Diğer seçenekler: mikroskop (Hooke, hücre gözlemi), DNA yapısı (Watson-Crick, 1953), klonlama (Wilmut, Dolly, 1996), PCR (Mullis, 1983) metne uymaz.
   4. Doğru seçenek D'dir.

6. Biyoloji biliminin gelişim süreci incelendiğinde bazı çalışmaların birbirini tamamlayan nitelikte olduğu görülür. Örneğin Rosalind Franklin'in X ışını kırınım çalışmaları ile elde ettiği veriler, James Watson ve Francis Crick'in DNA'nın üç boyutlu modelini kurmasında kritik rol oynamıştır. Bu durum aşağıdakilerden hangisinin bir göstergesidir?

   1. Bilimsel çalışmaların birikimli bir şekilde ilerlediğinin ve farklı bilim insanlarının katkı sunduğunun
   2. Bilimsel bilginin tek bir kişinin tek başınalığıyla ve aniden ortaya çıktığının
   3. Bilimsel teorilerin asla değiştirilemez kesin kanunlar olduğunun
   4. Biyolojik keşiflerin yalnızca teknolojik araç gereçlerin eksikliği nedeniyle geciktiğinin
   5. Bilimde öznelliğin tamamen ortadan kaldırılarak mutlak nesnelliğe ulaşıldığının
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Soruda Franklin'in X ışını kırınım verilerinin Watson ve Crick'in DNA modelini kurmasında kullanıldığı anlatılıyor.
   2. Bu, bir bilim insanının çalışmasının başka bilim insanlarının çalışmalarına temel olduğunu gösterir.
   3. Yani bilim, farklı kişilerin katkılarıyla birikimli ilerler.
   4. B yanlış: bilgi tek kişiden ve ani çıkmamıştır. C yanlış: teoriler değişebilir. D yanlış: örnek teknolojik eksiklikle ilgili değildir. E yanlış: örnek mutlak nesnellikle ilgili değildir.
   5. Doğru seçenek A'dır.

7. Bir lise biyoloji öğretmeni dersinde, biyoloji biliminin tarihsel gelişimindeki dönüm noktalarını işlerken öğrencilerine şu tabloyu hazırlatmıştır:

   • I.
     Akşemseddin -> Mikroorganizmaların hastalıklarla ilişkisini öne süren ilk hekim
   • II.
     Robert Hooke -> İki mercekli mikroskobu geliştirerek Micrographia eserini yayımlayan bilim insanı
   • III.
     Gregor Johann Mendel -> Bezelyelerle yaptığı çalışmalarda DNA çift sarmal modelini bulan araştırmacı

   Bu tablodaki eşleştirmelerden hangileri doğrudur?

   1. Yalnız I
   2. Yalnız II
   3. I ve II
   4. II ve III
   5. I, II ve III
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. I: Akşemseddin mikroorganizma ile hastalık ilişkisini öne sürmüştür; doğru.
   2. II: Hooke iki mercekli (bileşik) mikroskobu geliştirip Micrographia'yı yayımlamıştır; doğru.
   3. III: DNA çift sarmal modelini Watson ve Crick bulmuştur, Mendel değil; yanlış.
   4. Doğru olanlar I ve II'dir.

8. Bir biyoloji araştırma laboratuvarında görev yapan bilim insanları, günümüze kadar ulaşan bazı temel biyolojik keşiflerin insan sağlığına ve bilime olan katkılarını incelemektedir. Araştırmacılar şu bilgileri not etmiştir:

   • Bezelyeler üzerinde yapılan çalışmalarda karakterlerin nesilden nesile nasıl aktarıldığı gösterilmiştir.
   • DNA'nın çift sarmal yapısı modellenmiştir.
   • Yetişkin somatik bir hücre kullanılarak ilk memeli klonlanmıştır.

   Bu çalışmalarda görev alan ya da öncülük eden bilim insanları arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

   1. Gregor Johann Mendel
   2. Ian Wilmut
   3. Kary Mullis
   4. Keith Campbell
   5. Francis Crick
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Birinci çalışma kalıtım kurallarıdır (Gregor Johann Mendel).
   2. İkinci çalışma DNA'nın çift sarmal modelidir (James Watson ve Francis Crick).
   3. Üçüncü çalışma Dolly'nin klonlanmasıdır (Ian Wilmut ve Keith Campbell).
   4. Kary Mullis ise PCR yöntemiyle tanınır; bu çalışmaların hiçbirinde yer almamıştır.
   5. Doğru cevap C.

9. Biyoloji biliminin önemi kavranırken, bu bilimin sadece teorik bilgi üretmekle kalmayıp insanlığın karşılaştığı küresel sorunlara da çözümler ürettiği görülür. Buna göre aşağıdakilerden hangisi biyoloji biliminin doğrudan çözüm üretmeye katkı sağladığı alanlardan biri olamaz?

   1. Pandemilerin kontrol altına alınmasında yeni nesil mRNA aşılarının geliştirilmesi
   2. Fiziksel evrendeki gök cisimlerinin yörünge hesaplamalarının matematiksel modellerle yapılması
   3. Uzay yolculuklarında astronotların yaşam destek sistemleri ve bitkilerden yararlanılarak oksijen üretilmesi
   4. Genetik hastalıkların tedavisinde CRISPR-Cas sistemi ile gen bölgelerinde düzenleme yapılması
   5. Bakteri kaynaklı enfeksiyonların tedavisinde penisilin gibi antibiyotiklerin keşfedilmesi
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. mRNA aşıları, CRISPR-Cas, yaşam destek sistemlerinde bitkilerle oksijen üretimi ve antibiyotikler biyolojinin çözüm ürettiği alanlardır.
   2. Gök cisimlerinin yörünge hesapları astronomi ve fizik konusudur, biyolojinin doğrudan katkısı değildir.

10. Biyoloji bilimi canlıların yapılarını, işlevlerini ve çevreleriyle etkileşimlerini incelerken çok sayıda alt disiplinle iş birliği yapar. Aşağıda biyoloji biliminin önemini ve insanlığa katkılarını yansıtan bazı durumlar verilmiştir:

    • I.
      Tarımsal verimliliğin artırılması amacıyla ekosistem dengesinin korunması
    • II.
      Ölüme yol açan bazı hastalıkların tedavisinde antibiyotiklerin yaygın olarak kullanılması
    • III.
      Uzay araştırmalarında insan bedeninin yer çekimsiz ortama tepkilerinin incelenmesi

    Bu durumlardan hangileri biyolojinin tıp ve sağlık dışındaki ekonomi, çevre ve uzay bilimleri gibi alanlarla da doğrudan ilişkili olduğunu gösterir?

    1. Yalnız I
    2. I ve II
    3. I ve III
    4. II ve III
    5. I, II ve III
    Cevap ve çözüm

    Cevap: C)

    1. I. öncül tarımsal verimlilik ve ekosistem dengesi üzerinden ekonomi ve çevreyle ilişkilidir.
    2. II. öncül antibiyotiklerin hastalık tedavisinde kullanılmasıdır; tıp ve sağlık alanındadır.
    3. III. öncül yer çekimsiz ortamda insan bedeninin incelenmesidir; uzay bilimleriyle ilişkilidir.
    4. Tıp ve sağlık dışındaki alanlarla ilişkiyi gösterenler I ve III'tür. Doğru cevap C.