5. Sınıf Fen Bilimleri Ay’ın Evreleri Zor Seviye Test 1 – 10 Soru (Çözümlü)

5. Sınıf Fen Bilimleri Ay'ın Evreleri Zor Seviye Test 1 — sorular ve çözümler

10 soru · Fen Bilimleri · 5. sınıf. Yukarıdan online çözebilir, ya da PDF olarak yazdırabilirsin.

1. Bir öğrenci, evinde hazırladığı Ay modeli üzerinde şu gözlemleri yapmıştır: "Modelimde Ay, Dünya ile Güneş'i temsil eden ışık kaynağının tam ortasındadır ve Güneş'e bakan tarafı aydınlık, bana bakan tarafı ise karanlıktır." Bu modelde anlatılan ana evreden tam üç hafta sonra gözlemlenecek olan ana evre aşağıdakilerden hangisidir?

   1. Dolunay
   2. İlk dördün
   3. Yeni ay
   4. Son dördün
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Modelde Ay, Dünya ile Güneş'in tam ortasındadır ve Dünya'ya bakan tarafı karanlıktır; bu durum Yeni ay ana evresini temsil eder.
   2. Soru, bu evreden tam üç hafta (21 gün) sonra hangi ana evrenin gözlemleneceğini sormaktadır.
   3. Yeni ay evresinden 1 hafta sonra ilk dördün, 2 hafta sonra dolunay ve 3 hafta sonra son dördün evresi gerçekleşir.
   4. Bu nedenle üç hafta sonra son dördün ana evresi gözlemlenir.

2. Ay’ın evreleri ile ilgili bir etkinlikte öğretmen tahtaya dört farklı tarih ve bu tarihlerde Ay’ın aldığı şekilleri yazmıştır. Öğrencilerden hangi tarihte Ay’ın Dünya’ya bakan yüzeyinin hiç ışık almadığını bulmaları istenmiştir. Buna göre aşağıdaki evrelerden hangisinin olduğu tarih bu soruya doğru yanıt olur?

   1. Yeni ay
   2. Dolunay
   3. İlk dördün
   4. Son dördün
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Ay'ın evreleri, Güneş, Dünya ve Ay'ın birbirine göre konumlarına bağlı olarak oluşur.
   2. Yeni ay evresinde Ay, Güneş ile Dünya'nın arasında yer alır.
   3. Bu konumda Ay'ın Güneş'i gören yüzü aydınlık, Dünya'ya bakan yüzü ise tamamen karanlık olur.
   4. Dolayısıyla Dünya'dan bakıldığında Ay'ın yüzeyi hiç ışık almaz ve görünmez; bu evre yeni aydır.

3. Ay’ın evreleri ile ilgili araştırma yapan bir öğrenci, ana ve ara evrelerin birbirini takip etme sürecini incelemiştir. Öğrencinin defterine kaydettiği aşağıdaki sıralamalardan hangisinde bir hata yapılmıştır?

   1. Yeni ay evresinden yaklaşık bir hafta sonra ilk dördün ana evresi görülür.
   2. İlk dördün evresinden dolunay evresine geçilirken şişkin ay ara evresi gözlemlenir.
   3. Son dördün ana evresinden sonra hilal ara evresi görülerek yeni ay evresine ulaşılır.
   4. Dolunay evresinden yaklaşık bir hafta sonra yeni ay ana evresi gerçekleşir.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Ay'ın ana evreleri yeni ay, ilk dördün, dolunay ve son dördündür.
   2. Yeni ay evresinden sonra ilk dördün ana evresi yaklaşık bir hafta (7 gün) sonra görülür, bu ifade doğrudur.
   3. İlk dördün evresinden dolunay evresine geçerken şişkin ay ara evresi gözlemlenir, bu ifade doğrudur.
   4. Dolunay evresinden yaklaşık bir hafta sonra son dördün evresi gerçekleşir; yeni ay evresi gerçekleşmez. Dolayısıyla “Dolunay evresinden yaklaşık bir hafta…” seçeneğindeki ifade yanlıştır.

4. Ay'ın evrelerini öğrenen Zeynep, ana evreler arasındaki sürenin yaklaşık 7 gün olduğunu bilmektedir. Zeynep, gökyüzünde Ay'ı şekildeki gibi gördüğü günden başlayarak tam 21 gün boyunca gözlem yapmıştır.

   📐

   Gözlemin son gününde Zeynep, Ay'ı hangi ana evrede gözlemlemiştir?

   1. Dolunay
   2. Son dördün
   3. Yeni ay
   4. İlk dördün
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Ay'ın "D" harfi şeklinde görüldüğü ana evre ilk dördün evresidir.
   2. Zeynep gözlemine ilk dördün evresinden başlamıştır ve tam 21 gün (3 hafta) boyunca gözlem yapmıştır.
   3. İlk dördün evresinden 1 hafta sonra dolunay, 2 hafta sonra son dördün ve 3 hafta sonra (21 gün sonra) yeni ay evresi gerçekleşir.
   4. Bu nedenle gözlemin son gününde Zeynep yeni ay evresini gözlemlemiştir.

5. Dünya’dan bakıldığında Ay’ın "ters D" harfi gibi göründüğü ana evre gözlemlendikten sonra görülecek evreler aşağıdakilerin hangisinde doğru sırayla verilmiştir?

   1. Şişkin ay $\rightarrow$ Dolunay $\rightarrow$ Şişkin ay $\rightarrow$ İlk dördün
   2. Hilal $\rightarrow$ İlk dördün $\rightarrow$ Hilal $\rightarrow$ Yeni ay
   3. Hilal $\rightarrow$ Yeni ay $\rightarrow$ Hilal $\rightarrow$ İlk dördün
   4. Yeni ay $\rightarrow$ Hilal $\rightarrow$ Dolunay $\rightarrow$ Şişkin ay
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. "Ters D" şeklinde görünen ana evre son dördündür.
   2. Son dördünden sonra sırasıyla hilal, yeni ay, hilal, ilk dördün, şişkin ay, dolunay ve şişkin ay evreleri gelir.
   3. A yanlıştır, çünkü son dördünden sonra şişkin ay değil hilal gelir. B yanlıştır, çünkü bu hilalden sonra ilk dördün değil yeni ay gelir. D yanlıştır, çünkü yeni ay ve hilalden sonra dolunay değil ilk dördün gelir.

6. Gözlem takvimi hazırlayan bir fen bilimleri grubu, bir ay boyunca Ay’ın görünümlerini kaydetmiştir. Gruptakiler, takvimde ilk dördün ana evresi ile son dördün ana evresi arasında geçen sürede gözlemlenen ara evreleri ve görünümlerini tartışmıştır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi bu iki ana evre arasında görülen ara evrelerden biridir?

   1. Hilal
   2. Yeni ay
   3. Şişkin ay
   4. Dolunay
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. İlk dördün ve son dördün ana evreleridir.
   2. İlk dördün ile son dördün arasında dolunay evresi yer alır ancak dolunay bir ana evredir.
   3. Bu iki ana evre arasında geçen sürede şişkin ay ara evresi gözlemlenir (İlk dördün ile dolunay arasında şişkin ay, dolunay ile son dördün arasında yine şişkin ay görülür).

7. Bir öğrenci, gökyüzü gözlem defterine Ay'ın farklı gecelerdeki görünümlerini çizmektedir. Bir gece Ay'ı şekildeki gibi gözlemlemiştir.

   📐

   Bu gözlemden yaklaşık iki hafta sonra Dünya'dan bakıldığında Ay hangi evrede görülür?

   1. Yeni ay
   2. Dolunay
   3. Son dördün
   4. İlk dördün
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Ay'ın "ters D" harfi şeklinde göründüğü ana evre son dördündür.
   2. Ana evreler arasında yaklaşık bir hafta vardır ve sıra son dördün → yeni ay → ilk dördün şeklindedir.
   3. Son dördünden bir hafta sonra yeni ay, iki hafta sonra ilk dördün evresi görülür.

8. Aşağıdaki tabloda Ay’ın bazı evreleri ve bu evrelerin özellikleri verilmiştir:

   Evre Adı	Özelliği
   I. Dolunay	Dünya’ya bakan yüzeyi tamamen aydınlıktır.
   II. Hilal	Yeni ay ile ilk dördün arasında görülen ara evredir ve "ters C" harfine benzer.
   III. Son dördün	Dolunay evresinden bir hafta önce görülen ana evredir.

   Bu tablodaki numaralandırılmış bilgilerden hangileri doğrudur?

   1. Yalnız I
   2. I ve II
   3. II ve III
   4. I, II ve III
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Dolunay evresinde Ay'ın Dünya'ya bakan yüzeyi tamamen aydınlıktır, bu nedenle I. ifade doğrudur.
   2. Yeni ay ile ilk dördün arasında görülen hilal ara evresi "ters C" harfine benzer, bu nedenle II. ifade doğrudur.
   3. Son dördün dolunaydan bir hafta önce değil, bir hafta sonra görülür; dolunaydan bir hafta önce ilk dördün görülür. Bu nedenle III. ifade yanlıştır.
   4. Sonuç olarak I ve II numaralı bilgiler doğrudur.

9. Ay’ın hareketleri ve evreleri ile ilgili dersinde sunum yapan bir öğrenci şu bilgileri vermiştir:

   • I.
     Ay, kendi ekseni etrafındaki dönme hareketini ve Dünya etrafındaki dolanma hareketini saatin dönme yönünün tersine yapar.
   • II.
     Ay’ın ana evrelerinin tamamı yaklaşık 29,5 günde tamamlanır ve bu süre 1 ay olarak adlandırılır.
   • III.
     Birbirini takip eden iki ana evre arasında geçen süre yaklaşık iki haftadır.

   Öğrencinin verdiği ifadelerden hangileri doğrudur?

   1. Yalnız I
   2. I ve II
   3. II ve III
   4. I, II ve III
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Soru, Ay'ın hareket yönleri ve evre süreleri ile ilgili ifadelerin doğruluğunu test etmektedir.
   2. Birinci ifade doğrudur, çünkü Ay’ın hem kendi ekseni etrafındaki dönme yönü hem de Dünya etrafındaki dolanma yönü saatin dönme yönünün tersinedir.
   3. İkinci ifade doğrudur, çünkü Ay’ın evrelerinin tümünün gerçekleşip başa dönmesi yaklaşık 29,5 gün sürer ve bu süre takvimde 1 ay olarak kabul edilir.
   4. Üçüncü ifade yanlıştır, çünkü birbirini takip eden iki ana evre arasında geçen süre yaklaşık bir haftadır, iki hafta değildir.
   5. Bu durumda I ve II numaralı ifadeler doğrudur.

10. Ay’ın ana ve ara evrelerinin döngüsü ile ilgili bir soru çözen öğrenci, sırasıyla "Yeni ay $\rightarrow$ Hilal $\rightarrow$ İlk dördün $\rightarrow$ Şişkin ay $\rightarrow$ Dolunay $\rightarrow$ Şişkin ay $\rightarrow$ Son dördün $\rightarrow$ Hilal $\rightarrow$ Yeni ay" döngüsünü yazmıştır. Bu döngüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

    1. Sıralamada tüm ana ve ara evreler doğru bir kronolojik sıra ile verilmiştir.
    2. İlk şişkin ay yerine son dördün yazılmalıdır çünkü şişkin ay bir ana evredir.
    3. Son dördünden sonraki hilal yerine dolunay yazılmalıdır çünkü son dördünden sonra dolunay gelir.
    4. Döngüdeki tüm ara evreler ana evrelerin yerini almıştır.
    Cevap ve çözüm

    Cevap: A)

    1. Ay'ın evrelerinin kronolojik döngüsünü sırasıyla yazalım: Yeni ay -> Hilal -> İlk dördün -> Şişkin ay -> Dolunay -> Şişkin ay -> Son dördün -> Hilal -> Yeni ay.
    2. Bu döngüde ana ve ara evrelerin sırası Ay'ın bir aylık hareketine tam olarak uymaktadır ve kronolojik sıra tamamen doğrudur.