9. Sınıf Tarih Tarihsel Bilginin Üretim Süreci Zor Seviye Test 1 – 10 Soru (Çözümlü)

9. Sınıf Tarih Tarihsel Bilginin Üretim Süreci Zor Seviye Test 1 — sorular ve çözümler

10 soru · Tarih · 9. sınıf. Yukarıdan online çözebilir, ya da PDF olarak yazdırabilirsin.

1. Aşağıdakilerden hangisi tarihe yardımcı bilim dallarından biri olan 'Nümismatik' biliminin inceleme alanına girer?

   1. Antik dönemde yazılmış taş kitabeler
   2. Devletler arası resmî yazışmalar ve fermanlar
   3. Tarihî paralar ve madalyalar
   4. Geçmişte kullanılan alfabeler ve yazı türleri
   5. Eski uygarlıklara ait toprak altı kalıntıları
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Tarih araştırmalarında yazılı ve kalıntılı kaynaklara ulaşmada çeşitli yardımcı bilim dallarından yararlanılır.
   2. Nümismatik (Meskukat), eski paraları inceleyen bilim dalıdır.
   3. Tarihî paralar ve madalyalar üzerinden dönemin ekonomik durumu, hükümdarları ve sanat anlayışı hakkında bilgi edinilir.
   4. Seçeneklerde yer alan paralar ve madalyalar nümismatiğin konusudur.
   5. Doğru cevap C seçeneğidir.

2. Tarihsel bilginin üretim aşamalarının en son basamağı olan 'Kanıta Dayalı Ürün Oluşturma' aşaması ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

   1. Elde edilen tüm bilgiler bir araya getirilerek özgün bir eser kaleme alınır.
   2. Kaynakların içerdiği çelişkiler ve propaganda unsurları ilk kez bu aşamada sorgulanır.
   3. Eserin kaynakça bölümünde kullanılan kaynaklar eksiksiz olarak belirtilir.
   4. Çalışma boyunca yararlanılan bütün kaynaklara uygun yerlerde atıf yapılır.
   5. Kaynakça yazmak, yapılan çalışmanın güvenilirliğini artırır ve etik açıdan zorunludur.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Kanıta Dayalı Ürün Oluşturma (Sentez) aşaması araştırmanın son basamağıdır, özgün eser yazılır ve atıflar yapılır.
   2. Kaynaklardaki çelişkiler ve propaganda unsurları ilk kez bu aşamada değil, 'Kaynakları Sorgulama' (Tenkit) aşamasında incelenir.

3. Tarihsel bilginin üretim sürecinde 'Kaynağı Sorgulama' aşamasını yürüten bir araştırmacının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

   1. Yeni bir araştırma konusu seçerek coğrafi sınırları daraltmak
   2. Eserin sonuna bilimsel etik kurallarına uygun olarak kapsamlı bir kaynakça eklemek
   3. Elde edilen tüm verileri bilgisayar ortamında dijitalleştirerek meta verilere dönüştürmek
   4. Kaynakların sınırlılık, geçerlilik ve güvenilirlik açısından durumunu incelemek
   5. Geçmişte bırakılmış fiziksel kalıntıları toprak altından çıkararak incelemek
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Kaynağı sorgulama (tenkit) aşaması, elde edilen kaynakların eleştirildiği evredir.
   2. Bu aşamada araştırmacı, ulaştığı kaynakların sınırlılık, geçerlilik ve güvenilirlik açısından durumunu inceler.
   3. Seçenekler incelendiğinde D seçeneği bu açıklamayı tam olarak karşılamaktadır.
   4. Doğru cevap D seçeneğidir.

4. Tarihsel bilginin üretim sürecinde ulaşılan kaynakların güvenilirliğini ve geçerliliğini test etmek büyük önem taşır. Bu bağlamda bir tarihçinin topladığı belgelerin sahte olup olmadığını anlamak, yazım özelliklerini incelemek ve eksik kısımları tamamlamak için çeşitli bilim dallarından yararlanması kaçınılmazdır. Aşağıdakilerden hangisi bu süreçte tarihçiye doğrudan destek sağlayan yardımcı bilim dallarından biri değildir?

   1. Astronomi
   2. Paleografi
   3. Epigrafi
   4. Arkeoloji
   5. Nümismatik
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Tarihçiye kaynakların okunmasında Paleografi, kitabelerde Epigrafi, paralarda Nümismatik, kazılarda Arkeoloji destek olur.
   2. Astronomi ise gök bilimidir ve tarih araştırmalarında doğrudan yardımcı bilim dalları arasında yer almaz.

5. Tarihsel bilginin üretim sürecinde araştırmacı, geçmişe ait bir olayı aydınlatırken ilk olarak konuyu veya sorunu belirlemekte, ardından gerekli kaynakları taramaktadır. Bu süreçte bir tarihçinin topladığı belgelerin oluşum tarihi, yazarı ve niteliği gibi unsurları incelemesi ve ardından bu belgelerdeki olası çelişki, ön yargı ya da propagandaları tespit etmesi gerekmektedir. Bu aşamalar sırasıyla hangi adımlarla ifade edilmektedir?

   1. Kaynakları İnceleme ve Kaynakları Yorumlama
   2. Kaynaklardan Bilgi Toplama ve Kaynakları Yorumlama
   3. Kanıta Dayalı Ürün Oluşturma ve Kaynakları İnceleme
   4. Kaynakları Sorgulama ve Kanıta Dayalı Ürün Oluşturma
   5. Kaynakları İnceleme ve Kaynakları Sorgulama
   Cevap ve çözüm

   Cevap: E)

   1. Tarihsel bilginin üretim sürecinde ilk olarak konu belirlenir ve tarama yapılır.
   2. Toplanan belgelerin oluşum tarihi, yazarı ve niteliği gibi unsurların incelenmesi 'Kaynakları İnceleme' (Tasnif ve Tahlil) aşamasına girer.
   3. Belge üzerindeki olası çelişki, ön yargı ya da propagandaların tespit edilmesi ise 'Kaynakları Sorgulama' (Tenkit) aşamasıdır.
   4. Buna göre doğru sıralama Kaynakları İnceleme ve Kaynakları Sorgulama şeklindedir.

6. Bir tarih araştırmacısı, ulaştığı belgelerde geçen kelimelerin dil bakımından kökenini ve anlamını çözmek, belgelerde kullanılan yazı çeşitlerini okumak ve resmî belgelerdeki mühür ile armaları incelemek istemektedir. Araştırmacının bu çalışmasında aşağıdaki tarihe yardımcı bilim dallarından hangisine başvurması beklenmez?

   1. Nümismatik
   2. Diplomatik
   3. Heraldik
   4. Paleografi
   5. Filoloji
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Kelimelerin kökenini ve anlamını çözmek Filoloji'nin, yazı çeşitlerini okumak Paleografi'nin alanıdır.
   2. Resmî belgeleri ve üzerindeki mühür ile armaları Diplomatik ve Heraldik inceler.
   3. Nümismatik ise eski para ve madalyaları inceler; araştırmacının bu çalışmasıyla doğrudan ilgisi yoktur.
   4. Doğru seçenek A'dır.

7. Tarihsel bilginin üretim aşamalarından biri olan 'Kaynağı Yorumlama' aşamasında tarihçi, elde ettiği verileri eleştirel bir bakış açısıyla ele alarak anlamlandırmaktadır. Bu aşamada bir tarihçinin aşağıdakilerden hangisini yapması beklenir?

   1. Araştırma konusunun sınırlarını zaman ve mekân açısından belirlemesi
   2. Eserin kaynakça bölümünde kullanılan bütün atıfları uluslararası standartlara göre sıralaması
   3. Ulaşılan tüm verilerin eksik, hatalı ya da yanlış olanlarını tamamen ayıklayarak yok etmesi
   4. Kaynaklardaki içeriğin ana fikrini ve dönemin şartlarını göz önünde bulundurarak değerlendirmesi
   5. Farklı kütüphane ve arşivlerde taranmamış yeni belgelerin olup olmadığını araştırması
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. 'Kaynağı Yorumlama' (Tahlil) aşamasında tarihçi elde edilen verilerin güvenilirliğini ve içerdiği bilgileri dönemin şartlarına göre anlamlandırır.
   2. Seçenekler incelendiğinde, kaynaklardaki içeriğin ana fikrini ve dönemin şartlarını göz önünde bulundurarak değerlendirme yapılması bu aşamaya uygundur.

8. Tarihsel bilginin üretim sürecinde kaynaklar oluşturuldukları döneme göre birinci elden ve ikinci elden kaynaklar şeklinde sınıflandırılmaktadır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi birinci elden kaynaklar arasında yer almaz?

   1. Olayın yaşandığı döneme ait bir kil tablet
   2. Osmanlı Dönemi'ne ait resmî bir ferman
   3. Olayın yaşandığı döneme ait bir madeni para
   4. Kurtuluş Savaşı döneminde yazılmış bir komutanın günlüğü
   5. Bir tarihçinin arşiv belgelerine dayanarak kaleme aldığı ders kitabı
   Cevap ve çözüm

   Cevap: E)

   1. Birinci elden kaynaklar, olayın yaşandığı döneme ait doğrudan buluntu veya belgelerdir.
   2. Kil tablet, resmî ferman, komutanın günlüğü ve madeni para olayın yaşandığı döneme aittir ve birinci elden kaynaktır.
   3. Bir tarihçinin sonradan arşiv belgelerine dayanarak kaleme aldığı ders kitabı ise ikinci elden (ikincil) kaynaktır.

9. Tarih araştırmalarında olayların geçtiği coğrafi şartları inceleyerek mekânın insan faaliyetlerine etkisini araştıran, aynı zamanda karbon-14 metoduyla buluntuların yaşını belirlemede yardımcı olan tarihe yardımcı bilim dalları aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

   1. Antropoloji - Epigrafi
   2. Coğrafya - Kimya
   3. Sosyoloji - Filoloji
   4. Kronoloji - Nümismatik
   5. Heraldik - Paleografi
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Olayların geçtiği coğrafi şartları inceleyerek mekânın insan faaliyetlerine etkisini araştıran bilim dalı Coğrafya'dır.
   2. Karbon-14 metoduyla buluntuların yaşını belirlemede kimyasal yöntemlerden yararlanılır, bu da Kimya biliminin alanına girer.

10. Toplumların yaşayışlarını, hayat tarzlarını, örf, âdet ve geleneklerini yerinde inceleyerek tarih araştırmalarına katkı sağlayan tarihe yardımcı bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?

    1. Sosyoloji
    2. Antropoloji
    3. Etnografya
    4. Filoloji
    5. Heraldik
    Cevap ve çözüm

    Cevap: C)

    1. Toplumların yaşayışlarını, hayat tarzlarını, örf, âdet ve geleneklerini yerinde inceleyen bilim dalı Etnografya'dır.