5. Sınıf Fen Bilimleri Geri Kazanım, İleri Dönüşüm ve Atık Yönetimi Karma Seviye Test 2 – 9 Soru (Çözümlü)

5. Sınıf Fen Bilimleri Geri Kazanım, İleri Dönüşüm ve Atık Yönetimi Karma Seviye Test 2 — sorular ve çözümler

9 soru · Fen Bilimleri · 5. sınıf. Yukarıdan online çözebilir, ya da PDF olarak yazdırabilirsin.

1. Tarih boyunca bazı düşünürler ve bilim insanları doğanın korunması ve kaynakların bilinçli kullanımı konusunda görüşler bildirmiştir.

   İnce dikdörtgen şeklindeki kağıt parçasının uçlarını döndürüp birbirine yapıştırarak günümüzdeki geri dönüşüm sembolüne ilham kaynağı olan 'Mobius şeridi'ni elde eden bilim insanı kimdir?

   1. Mevlana
   2. Benjamin Law
   3. İbni Haldun
   4. August Ferdinand Mobius
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Soru metninde 'Mobius şeridi'ni elde eden bilim insanının kim olduğu sorulmaktadır.
   2. İnce dikdörtgen şeklindeki kağıt parçasının uçlarını döndürüp birbirine yapıştırarak bu şeridi bulan matematikçi August Ferdinand Mobius'tur.
   3. Doğru seçenek "August Ferdinand Mobius" şıkkıdır.

2. Mert, çevremizi korumak ve atık miktarını azaltmak için günlük yaşamda yapılabilecek uygulamaları listelemiştir.

   Buna göre aşağıdakilerden hangisi çevre korumaya katkı sağlayan doğru bir uygulama değildir?

   1. Kullanılmış atık yağları lavaboya dökmek
   2. Şarj edilebilir piller kullanmak
   3. Temizlikte kimyasal ürünler yerine doğal ürünler kullanmak
   4. Alışverişlerde bez torba tercih etmek
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Çevre korumaya katkı sağlayan uygulamaları inceleyelim.
   2. Alışverişlerde bez torba kullanmak plastik atık miktarını azaltır.
   3. Şarj edilebilir piller kullanmak tehlikeli atık pillerin doğaya verilmesini önler.
   4. Temizlikte doğal ürünler kullanmak su kaynaklarının kirlenmesini önler.
   5. Kullanılmış atık yağları lavaboya dökmek ise su kaynaklarını ciddi şekilde kirletir ve çevreye büyük zarar verir.
   6. Bu nedenle bu uygulama çevre korumaya katkı sağlayan doğru bir uygulama değildir.
   7. Doğru seçenek "Kullanılmış atık yağları lavaboya dökmek" şıkkıdır.

3. Kaan, atık yönetiminde kullanılan bazı kavramların tanım ve örneklerini incelemektedir.

   Buna göre Kaan'ın incelediği uygulamalarla ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

   1. Eski kot pantolondan çanta dikilmesi ileri dönüşüme örnektir.
   2. Yoğurt kaplarının çöp kutusuna atılması sıfır atık hiyerarşisinde önlemedir.
   3. Mobilyaların tamir edilerek aynı amaçla tekrar kullanılması yeniden kullanımdır.
   4. Plastik şişelerin eritilerek ham maddeye dönüştürülmesi geri dönüşümdür.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Yeniden kullanım, atık oluşturmadan eşyaların tamir edilerek aynı amaçla tekrar kullanılmasını kapsar.
   2. İleri dönüşüm, atık malzemelerin estetik veya işlevsel olarak daha değerli yeni ürünlere dönüştürülmesidir (eski kot pantolondan çanta dikilmesi gibi).
   3. Geri dönüşüm, atıkların fiziksel veya kimyasal işlemlerle ham maddeye dönüştürülmesidir.
   4. Yoğurt kaplarının doğrudan çöp kutusuna atılması sıfır atık hiyerarşisinde önleme değil, aksine atık miktarını artıran yanlış bir uygulamadır; bu nedenle "Yoğurt kaplarının çöp kutusuna atılması sıfır atık hiyerarşisinde önlemedir" seçeneğindeki ifade yanlıştır.

4. Faruk, geçmişten günümüze çevre bilinci ve doğanın korunması konusunda çalışan bilim insanları ile düşünürleri incelemektedir.

   Buna göre Faruk'un incelediği aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

   1. Mevlana: Kaynakların sınırsız olmadığını ve tüketimde aşırı olunmaması gerektiğini belirtmiştir.
   2. İbni Haldun: İnsan ve çevre ilişkisinde çevre bilincinin gelişmesine vurgu yapmıştır.
   3. August Ferdinand Mobius: Atık yağların arıtılması için ilk kimyasal tesisi kurmuştur.
   4. Benjamin Law: Kumaş artıklarından saf pamuk elde eden geri dönüşüm sistemi geliştirmiştir.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Soru metninde Faruk'un çevre bilinci ve doğanın korunması konusunda çalışan bilim insanları ile düşünürleri incelediği belirtilmektedir.
   2. Seçenekleri tek tek inceleyelim: "Mevlana: Kaynakların sınırsız olmadığını ve tüketimde aşırı olunmaması gerektiğini belirtmiştir" seçeneğinde Mevlana'nın kaynakların sınırsız olmadığını ve tüketimde aşırı olunmaması gerektiğini belirttiği ifade edilmiştir ve bu doğrudur.
   3. "İbni Haldun: İnsan ve çevre ilişkisinde çevre bilincinin gelişmesine vurgu yapmıştır" seçeneğinde İbni Haldun'un insan ve çevre ilişkisinde çevre bilincinin gelişmesine vurgu yaptığı ifade edilmiştir ve bu doğrudur.
   4. "Benjamin Law: Kumaş artıklarından saf pamuk elde eden geri dönüşüm sistemi geliştirmiştir" seçeneğinde Benjamin Law'ın kumaş artıklarından saf pamuk elde eden geri dönüşüm sistemi geliştirdiği ifade edilmiştir ve bu doğrudur.
   5. "August Ferdinand Mobius: Atık yağların arıtılması için ilk kimyasal tesisi kurmuştur" seçeneğinde August Ferdinand Mobius'un atık yağların arıtılması için ilk kimyasal tesisi kurduğu söylenmiştir; ancak Mobius Şeridi ile tanınan Mobius bir matematikçi ve astronomdur, atık yağ tesisi ile ilgili bir çalışması yoktur.
   6. Bu nedenle yanlış eşleştirme "August Ferdinand Mobius: Atık yağların arıtılması için ilk kimyasal tesisi kurmuştur" seçeneğinde verilmiştir.

5. Ece, fen bilimleri projesinde geri dönüşümün ülke kaynaklarına ve ekonomisine olan katkılarını incelemektedir.

   Buna göre geri dönüşümün sağladığı avantajlar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

   1. Doğal kaynakların aşırı tüketiminin yavaşlatılması
   2. Yeni ham madde üretimi için ağaç kesiminin ve maden çıkarımının artırılması
   3. Atık depolama alanlarında kaplanan yerin azaltılması
   4. Enerji tasarrufu sağlanarak ülke ekonomisine katkıda bulunulması
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Geri dönüşüm, doğal kaynakların korunmasını, enerji tasarrufu sağlanmasını ve atık depolama alanlarının daha verimli kullanılmasını sağlar.
   2. Yeni ham madde üretim ihtiyacını azalttığı için ağaç kesimini ve maden çıkarımını azaltır, artırmaz.
   3. "Yeni ham madde üretimi için ağaç kesiminin ve maden çıkarımının artırılması" seçeneğinde yer alan 'ağaç kesiminin ve maden çıkarımının artırılması' ifadesi geri dönüşümün avantajları arasında yer almaz, aksine geri dönüşüm bu faaliyetleri azaltır.
   4. Bu nedenle doğru cevap "Yeni ham madde üretimi için ağaç kesiminin ve maden çıkarımının artırılması" seçeneğidir.

6. Zeynep, evsel atıkların niteliklerini ve hangi kutulara atılması gerektiğini araştırırken bir sınıflandırma tablosu hazırlamıştır.

   Buna göre aşağıdaki maddelerden hangisinin diğerlerinden farklı bir toplama veya bertaraf yöntemine sahip olması gerekir?

   1. Kullanılmış defter
   2. Alüminyum içecek kutusu
   3. Cam turşu kavanozu
   4. Hastane kaynaklı şırınga
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Kullanılmış defter kağıt atıktır, alüminyum içecek kutusu metal atıktır ve cam turşu kavanozu cam atıktır; bunların hepsi evsel geri dönüştürülebilir atıklar kapsamında değerlendirilir.
   2. Hastane kaynaklı şırınga ise tıbbi atık sınıfına girer ve enfeksiyon riski taşıdığı için özel yöntemlerle (yakma veya sterilizasyon gibi) bertaraf edilmelidir.
   3. Bu nedenle hastane kaynaklı şırınga diğerlerinden farklı bir toplama ve bertaraf yöntemine sahiptir.
   4. Doğru cevap: "Hastane kaynaklı şırınga".

7. Burak, evinde ve okulunda sıfır atık ilkelerine uygun davranışlar sergilemek istemektedir.

   Buna göre Burak'ın günlük yaşamında uygulayabileceği aşağıdaki davranışlardan hangisi sıfır atık projesinin hedefleriyle uyuşmaz?

   1. Alışverişlerde naylon poşet yerine bez torba kullanmak
   2. Kullanım ömrü bitmiş elektronik eşyaları doğrudan evsel çöp konteynerine atmak
   3. Kimyasal temizlik maddeleri yerine doğal temizlik ürünleri kullanmak
   4. Plastik bardak ve tabaklar yerine cam veya yıkanabilir ürünler tercih etmek
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Sıfır atık projesi, atık miktarını azaltmayı, yeniden kullanımı artırmayı ve çevre kirliliğini önlemeyi hedefler.
   2. Naylon poşet yerine bez torba kullanmak, plastik yerine yıkanabilir ürünler tercih etmek ve doğal temizlik malzemeleri kullanmak bu hedeflerle tam olarak uyuşur.
   3. Kullanım ömrü bitmiş elektronik eşyaları doğrudan evsel çöp konteynerine atmak ise e-atık kirliliğine yol açar ve sıfır atık hedefleriyle tamamen çelişir.
   4. Bu nedenle doğru cevap "Kullanım ömrü bitmiş elektronik eşyaları doğrudan evsel çöp konteynerine atmak" seçeneğidir.

8. Atık yönetimi uygulamalarında kaynağında ayrıştırma ilkesi, sürecin en kritik aşamalarından biridir.

   Buna göre atıkların kaynağında ayrı ayrı toplanmaması durumunda ortaya çıkan olumsuzluklar arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?

   1. Geri dönüşüm sürecinin süresinin uzaması
   2. Farklı atıkların birbirini kirleterek geri dönüştürülemez hâle gelmesi
   3. Daha fazla iş gücü ve enerji harcanması
   4. Ham madde üretim maliyetlerinin tamamen ortadan kalkması
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Atıkların kaynağında ayrı ayrı toplanması geri dönüşüm süreçlerini kolaylaştırır ve kalitesini artırır.
   2. Atıklar karışık toplandığında birbirlerini kirleterek geri dönüştürülemez hâle gelebilir, süreç uzayabilir ve daha fazla iş gücü ile enerji harcanır.
   3. Geri dönüşümün yaygınlaşması ham madde üretim maliyetlerini azaltır ancak bu maliyetleri *tamamen ortadan kaldırmaz*.
   4. Bu nedenle "Ham madde üretim maliyetlerinin tamamen ortadan kalkması" seçeneğinde verilen ifade yanlıştır.

9. Tuna, evde kullanılan kızartma yağlarının çevreye etkileri üzerine bir sunum hazırlamaktadır.

   Buna göre atık yağlarla ilgili yapılan aşağıdaki yorumlardan hangisi bilimsel olarak doğrudur?

   1. Kullanılmış yağlar sadece kağıt geri dönüşüm tesislerinde işlenir.
   2. Atık yağlar doğrudan normal evsel atık kutularına dökülebilir.
   3. Bitkisel atık yağların doğaya karışması toprak verimliliğini artırır.
   4. Lavaboya dökülen atık yağlar su yüzeyini kaplayarak su kirliliğine neden olur.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Bitkisel atık yağlar lavaboya döküldüğünde su yüzeyini kaplayarak su altındaki canlıların oksijen almasını engeller ve su kirliliğine neden olur.
   2. Atık yağlar doğrudan evsel çöp kutularına veya lavabolara dökülmemeli, aksine biriktirilerek lisanslı toplama merkezlerine verilmelidir.
   3. "Lavaboya dökülen atık yağlar su yüzeyini kaplayarak su kirliliğine neden olur" seçeneğinde verilen ifade atık yağların çevreye verdiği zararı ve su kirliliği ilişkisini doğru bir şekilde açıklar.
   4. Bu nedenle doğru cevap "Lavaboya dökülen atık yağlar su yüzeyini kaplayarak su kirliliğine neden olur" seçeneğidir.