5. Sınıf Fen Bilimleri Sürtünme Kuvveti ile Hava ve Su Direnci Karma Seviye Test 1 – 10 Soru (Çözümlü)

5. Sınıf Fen Bilimleri Sürtünme Kuvveti ile Hava ve Su Direnci Karma Seviye Test 1 — sorular ve çözümler

10 soru · Fen Bilimleri · 5. sınıf. Yukarıdan online çözebilir, ya da PDF olarak yazdırabilirsin.

1. Pürüzlü yatay bir zeminde duran kutu, şekildeki gibi sağa doğru itilerek hareket ettirilmektedir.

   📐

   Buna göre kutuya etki eden sürtünme kuvveti ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

   1. Sağa doğrudur ve kutunun hareketini kolaylaştırır.
   2. Sola doğrudur ve kutunun hareketini zorlaştırır.
   3. Zemin pürüzlü olduğu için sürtünme kuvveti oluşmaz.
   4. Yukarı doğrudur ve kutunun ağırlığını azaltır.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Sürtünme kuvveti, hareket eden cismin hareket yönüne zıt yöndedir.
   2. Kutu sağa doğru hareket ettiği için sürtünme kuvveti sola doğrudur.
   3. Sürtünme kuvveti kutunun hareketini zorlaştırır.
   4. Zemin pürüzlü olduğu için sürtünme kuvveti oluşur; sürtünme kuvveti kutunun ağırlığını değiştirmez.

2. Hava ortamından suya düşen bir cismin hareketi ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

   1. Su, havaya göre daha az direnç gösterir.
   2. Su, cismin hareketine karşı bir direnç kuvveti uygular.
   3. Cismin hareket hızı su içinde artmaya devam eder.
   4. Cisim su içinde hiçbir dirençle karşılaşmaz.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Su, havaya göre daha yoğun bir maddedir ve hareket eden cisimlere daha büyük bir direnç (su direnci) uygular.
   2. Bu nedenle suya giren cisim bir dirençle karşılaşır.
   3. Doğru ifade "Su, cismin hareketine karşı bir direnç kuvveti uygular" seçeneğinde verilmiştir.

3. Hava direnci ile ilgili öğrencilerin yaptığı aşağıdaki yorumlardan hangisi yanlıştır?

   1. Hızlı trenlerin uç kısımlarının sivri tasarlanması hava direncini azaltır.
   2. Hava direnci, hareket eden cisimlerin hızını artırıcı yönde etki yapar.
   3. Paraşütlerin geniş yüzeyli tasarlanması hava direncini artırarak güvenli iniş sağlar.
   4. Hava direnci, havanın cisimlerin hareketine karşı gösterdiği zorluktur.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Hava direnci, hareket eden cisimlerin hareket yönüne zıt yönde etki ederek onların hızını azaltıcı bir rol oynar, artırıcı değil.
   2. Hızlı trenlerin uç kısımlarının sivri tasarlanması, hava direncini azaltarak daha hızlı ve verimli gitmelerini sağlar.
   3. Paraşütlerin geniş yüzeyli tasarlanması hava direncini artırarak yere daha yavaş ve güvenli inilmesini sağlar.
   4. Hava direnci, havanın cisimlerin hareketine karşı gösterdiği direnç yani zorluktur.
   5. Bu durumda "Hava direnci, hareket eden cisimlerin hızını artırıcı yönde etki yapar" seçeneğindeki 'hızını artırıcı yönde etki yapar' ifadesi yanlıştır.

4. Günlük yaşamda gerçekleşen bazı olaylar şunlardır:

   • Kış aylarında karlı yollarda araç tekerleklerine zincir takılması
   • Futbolcuların çivili ayakkabı (krampon) giymesi
   • Haltercilerin kaldırış öncesi ellerine pudra sürmesi

   Bu uygulamaların ortak amacı aşağıdakilerden hangisidir?

   1. Sürtünme kuvvetini artırarak kaymayı engellemek
   2. Sürtünme kuvvetinin olumsuz etkilerini önlemek
   3. Hava direncini azaltarak daha hızlı hareket etmek
   4. Temas eden yüzeyleri pürüzsüz hâle getirmek
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Karlı yollarda zincir takmak, krampon giymek ve elleri pudralamak yüzeydeki pürüzlülüğü veya tutuşu artırarak sürtünmeyi artırmaya yöneliktir.
   2. Sürtünmenin artması kaymayı engeller ve güvenli hareket sağlar.
   3. Doğru seçenek: "Sürtünme kuvvetini artırarak kaymayı engellemek".

5. Araçların tasarım aşamasında hava ve su direncinden en az etkilenecek şekillerin seçilmesi sağlanır. Buna göre aşağıdaki tasarımlardan hangisi bu amaca yönelik değildir?

   1. Yarış arabalarının uç kısımlarının sivri yapılması
   2. Hızlı trenlerin ön kısımlarının aerodinamik tasarlanması
   3. Gemilerin ön kısımlarının "V" şeklinde yapılması
   4. Uçakların iniş sırasında kanatlarındaki flapları açması
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Hava ve su direnci, hareket eden cisimlerin hızını kesen direnç kuvvetleridir. Bunları azaltmak için aerodinamik (sivri veya V şeklinde) tasarımlar yapılır.
   2. Uçakların iniş sırasında flapları açması hava direncini artırarak yavaşlamasını sağlar, bu da direnci azaltma amacına yönelik değildir.

6. Günlük yaşamda sürtünme kuvvetinin hem olumlu hem de olumsuz etkileriyle karşılaşılır. Aşağıdaki durumlardan hangisi sürtünmenin olumsuz etkisine örnek olarak gösterilebilir?

   1. Yazı yazarken kalemin kâğıt üzerinde tutunabilmesi
   2. Paraşütçülerin güvenli bir şekilde yere inebilmesi
   3. Makine parçalarının sürtünmeden dolayı aşınarak eskimesi
   4. Kışın araç tekerleklerine zincir takılabilmesi
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Sürtünme kuvveti yazabilmemizi, yürümemizi sağlarken makinelerin aşınmasına ve eskimesine de neden olur.
   2. Aşınma ve eskime sürtünmenin olumsuz etkisidir.
   3. Doğru seçenek: "Makine parçalarının sürtünmeden dolayı aşınarak eskimesi".

7. Özdeş oyuncak arabalar sırasıyla cam, tahta ve halı zeminler üzerinde aynı yükseklikten serbest bırakılıyor. Arabaların durana kadar aldıkları yolların uzunlukları karşılaştırılıyor.

   Buna göre arabaların aldıkları yolların en çoktan en aza doğru sıralaması hangi seçenekte doğru verilmiştir?

   1. Halı > Tahta > Cam
   2. Halı > Cam > Tahta
   3. Tahta > Cam > Halı
   4. Cam > Tahta > Halı
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Sürtünme kuvveti yüzeyin pürüzlülüğüne bağlıdır; cam en pürüzsüz, halı ise en pürüzlü zemindir.
   2. Sürtünme azaldıkça arabanın aldığı yol artar.
   3. Bu nedenle en çok yol camda, sonra tahtada, en az yol ise halıda alınır (Cam > Tahta > Halı).

8. Pürüzlü bir yüzeyde hareket eden bir cisme etki eden sürtünme kuvveti ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

   1. Cismin hareket yönüyle aynı yöndedir.
   2. Cismin hareketini kolaylaştırıcı etki yapar.
   3. Yüzeyin pürüzlülüğü arttıkça sürtünme kuvveti azalır.
   4. Cismin hareket yönüne zıt yönde direnç oluşturur.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Sürtünme kuvveti, temas eden yüzeyler arasında oluşur ve her zaman cismin hareket yönüne zıt yöndedir.
   2. Pürüzlü yüzeylerde sürtünme kuvveti artar ve cisimlerin hareketini zorlaştırır ya da direnç oluşturur.
   3. Seçenekler incelendiğinde "Cismin hareket yönüne zıt yönde direnç oluşturur" seçeneği bu kuralı doğru ifade etmektedir.

9. Kerem, özdeş oyuncak arabaları kullanarak pürüzlülük durumları birbirinden farklı olan üç farklı yatay zemin üzerinde bir deney tasarlıyor. K, L ve M zeminlerine bıraktığı arabaların durana kadar aldıkları yolların mesafelerini cetvel ile ölçerek karşılaştırıyor. Deney sonucunda arabanın aldığı yolun en fazla M zemininde, en az ise L zemininde olduğu görülüyor. Buna göre, bu zeminlerin pürüzlülük özellikleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

   1. M zemini en pürüzlü, L zemini ise en az pürüzlü yüzeydir.
   2. L zemini en az pürüzlü, K zemini en pürüzlü yüzeydir.
   3. M zemini en az pürüzlü, L zemini ise en pürüzlü yüzeydir.
   4. K zemini ile L zemini aynı pürüzlülük derecesine sahiptir.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Pürüzlü yüzeyler sürtünme kuvvetini artırır ve hareket eden nesnelerin daha kısa mesafede durmasına sebep olur.
   2. Sürtünmenin az olduğu yüzeylerde ise nesneler daha uzun mesafe (fazla yol) alır.
   3. Soruda arabanın en fazla M zemininde yol aldığı belirtilmiştir, bu da M zemininin en az pürüzlü yüzey olduğunu gösterir.
   4. Arabanın en az yol aldığı L zemini ise hareketin en çok zorlandığı, yani en pürüzlü yüzeydir.
   5. Bu sonuçları sağlayan seçenek "M zemini en az pürüzlü, L zemini ise en pürüzlü yüzeydir" seçeneğidir.

10. Hava ortamından suya düşen özdeş çelik bilyelerin hareket süreci gözlemleniyor. Bilye hava ortamından su ortamına geçtiğinde cisme etki eden direnç kuvvetleri nasıl değişir?

    1. Hava direnci artar, su direnci azalır.
    2. Hava direncinden daha büyük bir su direnci ile karşılaşır.
    3. Hava direnci ortadan kalkar, su direnci sıfır olur.
    4. Su direnci hava direnci ile aynı büyüklüktedir.
    Cevap ve çözüm

    Cevap: B)

    1. Hava ve su farklı yoğunluklara sahip ortamlardır.
    2. Su, havaya göre çok daha yoğun bir maddedir.
    3. Bu nedenle suyun cisme uyguladığı direnç (su direnci), havanın uyguladığı dirençten (hava direnci) çok daha büyüktür.
    4. Bilye sudan havaya değil havadan suya geçtiğinde daha büyük bir dirençle yani su direnciyle karşılaşır.