SoruPeriyodik Sistem ve Periyodik Özellikler1
Tarihsel süreçte periyodik sistemin geliştirilmesinde birçok bilim insanı önemli katkılarda bulunmuştur. Buna göre Dimitri Mendeleyev'in oluşturduğu ilk periyodik tablonun en belirgin özelliklerinden biri aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Elementleri artan atom numaralarına göre sıralamıştır.
- B) Tüm elementleri ametal, metal ve yarı metal olarak üç ana sınıfa ayırmıştır.
- C) Elementleri artan atom kütlelerine göre sıralamış ve henüz keşfedilmemiş elementler için tabloda boşluklar bırakmıştır.
- D) Soy gazların tamamını keşfederek tablonun en soluna yerleştirmiştir.
- E) Atom altı taneciklerin yük ve kütle oranlarını hesaplayarak periyotları belirlemiştir.
SoruPeriyodik Sistem ve Periyodik Özellikler2
Temel hâldeki X atomunun elektron dağılımı $\text{1s}^2\text{2s}^2\text{2p}^6\text{3s}^2\text{3p}^4$ şeklindedir. Buna göre X elementinin periyodik tablodaki periyot ve grubu aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
- A) 3. periyot 6A grubu
- B) 3. periyot 4A grubu
- C) 4. periyot 2A grubu
- D) 2. periyot 6A grubu
- E) 3. periyot 2B grubu
SoruPeriyodik Sistem ve Periyodik Özellikler3
Modern periyodik sistemin oluşturulmasında en önemli adımlardan biri, elementlerin artan atom numaralarına göre sıralanması gerektiğinin önerilmesidir. Bu önemli değişikliği gerçekleştiren ve elementlerin periyodik tablodaki bugünkü düzenini belirleyen bilim insanı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Dimitri Mendeleyev
- B) John Newlands
- C) Julius Lothar Meyer
- D) Johann Wolfgang Döbereiner
- E) Henry Moseley
SoruPeriyodik Sistem ve Periyodik Özellikler4
Periyodik tablonun $\text{1A}$ grubunda yer alan hidrojen $(\text{H})$ elementi ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
- A) Oda koşullarında katı hâlde bulunan bir alkali metaldir.
- B) Ametal olmasına rağmen $\text{1A}$ grubunda yer alır ve bileşiklerinde farklı iyon yükleri alabilir.
- C) Bileşiklerinde sadece $\text{-1}$ iyon yüküne sahip olur.
- D) Elektron dağılımı $\text{p}$ orbitali ile biter.
- E) Gruptaki diğer metaller gibi su ile şiddetli tepkime vererek bazik oksit oluşturur.
CevapPeriyodik Sistem ve Periyodik Özellikler2
A) 3. periyot 6A grubu
- Periyot numarası en yüksek esas kuantum sayısına eşittir: en dış kabuk 3 olduğundan 3. periyot.
- Değerlik elektronları 3s2 3p4 = 6 elektrondur.
- Son orbital p olduğu için A grubudur; 6 değerlik elektronu 6A grubunu verir.
…
CevapPeriyodik Sistem ve Periyodik Özellikler1
C) Elementleri artan atom kütlelerine göre sıralamış ve henüz keşfedilmemiş elementler için tabloda boşluklar bırakmıştır.
- Mendeleyev, elementleri artan atom kütlesine göre sıralamıştır; atom numarasına göre sıralama Moseley'e aittir.
- Tabloda henüz keşfedilmemiş elementler (ör. ekasilisyum = germanyum) için boşluk bırakmış ve özelliklerini önceden tahmin etmiştir (C).
…
CevapPeriyodik Sistem ve Periyodik Özellikler4
B) Ametal olmasına rağmen $\text{1A}$ grubunda yer alır ve bileşiklerinde farklı iyon yükleri alabilir.
- Hidrojen 1A grubunda yer alır ancak bir ametaldir; alkali metal değildir.
- Bileşiklerinde +1 (HCl, H₂O) veya −1 (NaH gibi metal hidrürler) yük alabilir; B doğru.
…
CevapPeriyodik Sistem ve Periyodik Özellikler3
E) Henry Moseley
- Elementleri atom numarasına göre sıralama fikri Henry Moseley'e aittir.
- Moseley X-ışını deneyleriyle çekirdek yükünün (atom numarasının) elementin özelliklerini belirlediğini gösterdi.
…
SoruPeriyodik Sistem ve Periyodik Özellikler5
Nötr bir atom elektron alarak anyon hâline geldiğinde bu tanecikle ilgili aşağıdaki niceliklerden hangisinde kesinlikle bir artış olur?
- A) Çekirdek yükü
- B) Nükleon sayısı
- C) Atom numarası
- D) Elektron sayısı
- E) Birinci iyonlaşma enerjisi
SoruPeriyodik Sistem ve Periyodik Özellikler6
Periyodik tabloda farklı bloklarda yer alan elementlerin kendine özgü özel adları ve sınıflandırmaları bulunmaktadır. Elektron dizilimleri incelendiğinde d bloku elementleri ve f bloku elementleri için özel terimler kullanılır. Buna göre d bloku ve f bloku elementlerinin yaygın bilimsel adları sırasıyla hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?
- A) Geçiş metalleri / İç geçiş metalleri
- B) İç geçiş metalleri / Geçiş metalleri
- C) Toprak metalleri / Halojenler
- D) Alkali metaller / Soy gazlar
- E) Geçiş metalleri / Toprak alkali metaller
SoruPeriyodik Sistem ve Periyodik Özellikler7
Aşağıdaki tanecik çiftlerinden hangisi izoelektronik tanecik çiftidir?
- A) ${}_{9}\text{F}^-$ ve ${}_{11}\text{Na}$
- B) ${}_{8}\text{O}^{2-}$ ve ${}_{18}\text{Ar}$
- C) ${}_{13}\text{Al}^{3+}$ ve ${}_{11}\text{Na}^+$
- D) ${}_{17}\text{Cl}^-$ ve ${}_{10}\text{Ne}$
- E) ${}_{7}\text{N}^{3-}$ ve ${}_{12}\text{Mg}$
SoruPeriyodik Sistem ve Periyodik Özellikler8
Elektronegatiflik, bağ yapmış iki atomun bağ elektronlarını kendine doğru çekme gücünün bir ölçüsüdür ve Linus Pauling tarafından geliştirilen birimsiz bir skalayla ifade edilir. Periyodik tablonun bazı gruplarındaki elementlerin elektronegatiflik özellikleri düşünüldüğünde, aşağıdaki gruplardan hangisindeki elementlerin bu skalada bir değeri bulunmaz?
- A) 1A grubu alkali metaller
- B) 8A grubu soy gazlar
- C) 7A grubu halojenler
- D) 2A grubu toprak alkali metaller
- E) B bloğu geçiş metalleri
CevapPeriyodik Sistem ve Periyodik Özellikler6
A) Geçiş metalleri / İç geçiş metalleri
- d bloku elementlerine geçiş metalleri denir.
- f bloku elementlerine iç geçiş metalleri denir (lantanitler ve aktinitler).
- Sıra d / f olduğundan doğru seçenek A'dır.
CevapPeriyodik Sistem ve Periyodik Özellikler5
D) Elektron sayısı
- Nötr atom elektron alarak anyon olur.
- Çekirdek yükü, atom numarası ve nükleon sayısı proton ve nötron sayılarına bağlıdır, elektron alınca değişmez.
- Elektron sayısı artar.
- Anyonun iyonlaşma enerjisi genellikle atomdan daha düşüktür, artmaz.
CevapPeriyodik Sistem ve Periyodik Özellikler8
B) 8A grubu soy gazlar
- Pauling skalasında elektronegatiflik değeri bağ yapabilen elementler için tanımlıdır.
- Soy gazlar normal koşullarda kararlı olup bağ yapmadığından (kabul edilen) elektronegatiflik değerleri yoktur.
…
CevapPeriyodik Sistem ve Periyodik Özellikler7
C) ${}_{13}\text{Al}^{3+}$ ve ${}_{11}\text{Na}^+$
- İzoelektronik tanecikler, elektron sayıları ve dizilimleri aynı, proton sayıları farklı taneciklerdir.
- A: F⁻ 10, Na 11 elektron. B: O²⁻ 10, Ar 18. D: Cl⁻ 18, Ne 10. E: N³⁻ 10, Mg 12. Bu çiftler izoelektronik değildir.
…
SoruPeriyodik Sistem ve Periyodik Özellikler9
Periyodik tablonun $\text{2A}$ grubunda bulunan toprak alkali metaller ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A) Gruptaki elementlerin tamamı oda koşullarında katı hâldedir.
- B) Bileşiklerinde yalnızca $\text{+2}$ yüklü iyon oluştururlar.
- C) Berilyum $(\text{Be})$ dışındaki üyelerin oksit ve hidroksit bileşikleri bazik özellik gösterir.
- D) Gruptaki elementlerin tamamının oksitleri asidik özellik gösterir ve su ile asitleri oluştururlar.
- E) Berilyum oksit $(\text{BeO})$ amfoter özellik gösterir.
SoruPeriyodik Sistem ve Periyodik Özellikler10
Periyodik tablonun aynı periyodunda soldan sağa doğru gidildikçe genel olarak 1. iyonlaşma enerjisinin arttığı bilinmektedir. Ancak bu artış eğiliminde bazı gruplar arasında düzenin bozulduğu görülür. Bu duruma neden olan küresel simetri özelliği gösteren gruplar aşağıdakilerin hangisinde tam ve doğru olarak verilmiştir?
- A) 1A ve 3A
- B) 2A ve 6A
- C) 3A ve 6A
- D) 4A ve 7A
- E) 2A ve 5A
CevapPeriyodik Sistem ve Periyodik Özellikler10
E) 2A ve 5A
- Aynı periyotta 1. iyonlaşma enerjisi genel olarak artar, ancak iki istisna vardır.
- 2A (ns2) tam dolu alt kabuk, 5A (ns2 np3) yarı dolu p alt kabuğu nedeniyle daha kararlıdır.
- Bu yüzden 2A > 3A ve 5A > 6A olur.
…
CevapPeriyodik Sistem ve Periyodik Özellikler9
D) Gruptaki elementlerin tamamının oksitleri asidik özellik gösterir ve su ile asitleri oluştururlar.
- Soruda yanlış olan ifade aranıyor.
- 2A elementleri oda koşullarında katıdır; A doğru.
- Bileşiklerinde +2 yüklü iyon oluştururlar; B doğru.
- BeO amfoterdir, diğer oksit ve hidroksitler baziktir; C ve E doğru.
…