📄 Test kâğıdı
🖨 Çift taraflı yazdır: yazdırma penceresinde "İki taraflı" ve uzun kenardan çevir seç; her cevap kendi sorusunun arkasına denk gelir. Sonra kesik çizgilerden kes.
Yazıcın çift taraflı basmıyorsa: "Yüz: Yalnız ön yüzler"i yazdır, kâğıtları çevirip yeniden tak, "Yalnız arka yüzler"i yazdır. 10 kart · 5 yaprak.
SoruBilim Etiği1

Bir üniversitede yürütülen bitki fizyolojisi projesinde Ali verileri toplamış, Ayşe laboratuvar analizlerini yapmış ve makaleyi yazmıştır. Laboratuvar şefi çalışmaya hiçbir katkı sunmadığı hâlde adının makalede ilk yazar olarak yer almasını şart koşmuş, projeyle hiç ilgisi olmayan idari asistanın adını da yazar listesine ekletmiştir. Bu durumda yaşanan etik dışı durum aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) İntihal
  2. B) Haksız yazarlık (Yazarlık hakkı ihlali)
  3. C) Sahtecilik
  4. D) Dilimleme
  5. E) Çoklu veri üretimi
SoruBilim Etiği2

Lise öğrencisi Selim, biyoloji projesi kapsamında parkta bir anket uygulamıştır. Ankete katılan on kişiden yalnızca üçü Selim'in hipotezini destekleyen yanıtlar vermiş, kalan yedi kişi ise tam tersi yönde cevap vermiştir. Selim, öğretmeninden yüksek not alabilmek için yedi kişinin anket formundaki cevaplarını hipotezini destekleyecek şekilde kendi eliyle değiştirmiştir. Selim'in bu davranışı ile ilgili;

  • I.
    Bilimsel verilerin güvenilirliği ve şeffaflığı ilkesini zedelemiştir.
  • II.
    Sahtecilik (veri manipülasyonu) kapsamına giren etik dışı bir davranıştır.
  • III.
    Anket sonuçlarını tarafsız sunduğu için bilimsel etik kurallarına tamamen uygundur.

yargılarından hangileri doğrudur?

  1. A) Yalnız I
  2. B) Yalnız II
  3. C) I ve II
  4. D) II ve III
  5. E) I, II ve III
9. Sınıf Biyoloji Bilim Etiği Zor Seviye Test 1 · 1 · ön · 🔗 Online çöz: ezberledinmi.com/soruluk/?sinav=8DGCZL
CevapBilim Etiği1
B) Haksız yazarlık (Yazarlık hakkı ihlali)
  1. Laboratuvar şefi çalışmaya katkı vermediği hâlde ilk yazar olmayı şart koşmuş, projeyle ilgisi olmayan idari asistan da yazar listesine eklenmiştir.

…

CevapBilim Etiği2
C) I ve II
  1. Soru metninde Selim'in anket sonuçlarını hipotezini desteklesin diye değiştirdiği anlatılmaktadır.
  2. Verileri değiştirmek bilimsel güvenilirliği ve şeffaflığı bozar (I. öncül doğrudur).

…

9. Sınıf Biyoloji Bilim Etiği Zor Seviye Test 1 · 1 · arka
SoruBilim Etiği3

Bir araştırmacının, başka bir araştırmacının yayımlanmış verilerini kendi çalışmasında kaynak göstermeden kullanması aşağıdaki kavramlardan hangisiyle ifade edilir?

  1. A) Sahtecilik
  2. B) İntihal
  3. C) Çift yayım
  4. D) Dilimleme
  5. E) Uydurmacılık
SoruBilim Etiği4

Bilimsel bir makalede başka bir araştırmacıya ait bir grafik veya tablo doğrudan kullanıldığında aşağıdakilerden hangisinin yapılması bilim etiğinin en temel zorunluluğudur?

  1. A) Orijinal grafik ve tablonun renkleri değiştirilerek yeni bir şekil gibi sunulması
  2. B) Kaynakçada gösterilmek kaydıyla metin içinde atıfta bulunulmaması
  3. C) Yazar listesine orijinal araştırmacının da eklenmesi
  4. D) Şekil veya tablonun altında orijinal kaynağa açıkça atıf yapılarak kaynak gösterilmesi
  5. E) Verilerin telif hakkı olmadığı için herhangi bir işlem yapılmasına gerek olmaması
9. Sınıf Biyoloji Bilim Etiği Zor Seviye Test 1 · 2 · ön · 🔗 Online çöz: ezberledinmi.com/soruluk/?sinav=8DGCZL
CevapBilim Etiği3
B) İntihal
  1. Soruda başkasına ait yayımlanmış verilerin kaynak gösterilmeden kullanılması anlatılıyor.
  2. Başkalarının fikirlerini, cümlelerini veya verilerini kaynak göstermeden kendi eseriymiş gibi sunmak intihal (aşırma) olarak adlandırılır.

…

CevapBilim Etiği4
D) Şekil veya tablonun altında orijinal kaynağa açıkça atıf yapılarak kaynak gösterilmesi
  1. Soru metninde başkasına ait bir grafik veya tablonun kullanıldığı durumda ne yapılması gerektiği sorulmaktadır.
  2. Bilimsel yazımda başka bir çalışmadan alınan her türlü tablo, şekil ve metin için açık bir şekilde atıf yapılmalı ve kaynak gösterilmelidir.

…

9. Sınıf Biyoloji Bilim Etiği Zor Seviye Test 1 · 2 · arka
SoruBilim Etiği5

Canlılar üzerinde yapılan deneylerde veya insan katılımcıların yer aldığı klinik araştırmalarda uyulması gereken etik kurallarla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. A) Acil kriz veya pandemi durumlarında aşı geliştirme süreçleri hızlandırılmak istenirse insan denekler bilgilendirilmeden doğrudan rızaları dışında enfekte edilebilir.
  2. B) Katılımcılara araştırmanın olası riskleri ve amaçları önceden eksiksiz anlatılarak yazılı gönüllü onamı alınmalıdır.
  3. C) Araştırmaya katılan gönüllülerin sağlık güvenliği her türlü bilimsel çıkarın üstünde tutulmalıdır.
  4. D) Araştırma sürecinde gönüllülerin kişisel bilgileri gizli tutulmalı ve mahremiyetlerine saygı gösterilmelidir.
  5. E) Deneylerde hayvan kullanılacaksa gereksiz acı çektirilmemesi ve uluslararası etik standartlara uyulması zorunludur.
SoruBilim Etiği6

Bir biyoloji araştırmacısı, laboratuvar ortamında gerçekleştirdiği hücre kültürü deneylerinde elde ettiği bulguların kendi hipotezini tam olarak desteklemediğini fark etmiştir. Araştırmacı, makalesinin daha prestijli bir dergide kabul görebilmesi amacıyla hipotezine uymayan veri noktalarını rapordan çıkarmış ve sadece beklentilerini destekleyen sonuçları grafiğe yansıtarak yayımlamıştır. Bu araştırmacının sergilediği davranış bilim etiği açısından aşağıdaki ihlallerden hangisine doğrudan girer?

  1. A) İntihal
  2. B) Çift yayım
  3. C) Dilimleme
  4. D) Yazarlık hakkı ihlali
  5. E) Sahtecilik (Veri uydurma veya değiştirme)
9. Sınıf Biyoloji Bilim Etiği Zor Seviye Test 1 · 3 · ön · 🔗 Online çöz: ezberledinmi.com/soruluk/?sinav=8DGCZL
CevapBilim Etiği5
A) Acil kriz veya pandemi durumlarında aşı geliştirme süreçleri hızlandırılmak istenirse insan denekler bilgilendirilmeden doğrudan rızaları dışında enfekte edilebilir.
  1. Yanlış ifadeyi arıyoruz.
  2. B, C, D ve E etik ilkelere uygundur: bilgilendirilmiş onam, güvenliğin önceliği, gizlilik ve hayvan hakları.
  3. A'da insanların rızası dışında enfekte edilmesi önerilmektedir; bu onam ilkesini ihlal eder ve kabul edilemez.

…

CevapBilim Etiği6
E) Sahtecilik (Veri uydurma veya değiştirme)
  1. Araştırmacı hipotezine uymayan verileri rapordan çıkarmış, yalnızca desteklediği sonuçları göstermiştir.
  2. Verilerin seçici biçimde silinmesi veya değiştirilmesi, bilimsel literatürde sahtecilik (tahrifat) olarak adlandırılır.

…

9. Sınıf Biyoloji Bilim Etiği Zor Seviye Test 1 · 3 · arka
SoruBilim Etiği7

Bilimsel araştırma raporlarının hazırlanmasında ve yayımlanmasında uyulması gereken kurallarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A) Araştırma sürecinde elde edilen anket verilerinin doğruluğu ve güvenilirliği son derece önemlidir.
  2. B) Bilimsel çalışmalarda araştırmayı desteklemeyen veya hipotezle çelişen veriler gizlenmeyip tarafsız bir şekilde rapor edilmelidir.
  3. C) Bilimsel bir araştırmada bir başka araştırmacının yayımlanmış bulguları izinsiz veya atıfsız olarak kullanılmamalıdır.
  4. D) Başka kaynaklardan derlenen veya alıntılanan tüm bilgi ve veriler için mutlaka uygun atıfta bulunularak kaynak gösterilmelidir.
  5. E) Bilimsel bir yayında veya raporda, çalışmanın gerçekleştirilmesinde hiçbir katkısı veya emeği bulunmayan kişilerin isimleri unvan hatırı için yazar listesine eklenebilir.
SoruBilim Etiği8

Bilimsel bir dergide yayımlanan tıbbi araştırma makalesinde, bir ilaç firmasından maddi destek alındığı ve araştırmacıların bu firma ile finansal bağlarının bulunduğu gerçeği kasıtlı olarak makaleden çıkarılmıştır. Bu durum bilimsel araştırmalarda uyulması gereken hangi temel ilkenin ihlal edildiğini gösterir?

  1. A) Örneklem sayısını artırma kuralı
  2. B) Dilimleme yöntemiyle yayın çoğaltma
  3. C) Gönüllü onamı alma zorunluluğu
  4. D) Tarafsızlık ve nesnellik (Çıkar çatışmasının gizlenmesi)
  5. E) Denek güvenliğini sağlama ilkesi
9. Sınıf Biyoloji Bilim Etiği Zor Seviye Test 1 · 4 · ön · 🔗 Online çöz: ezberledinmi.com/soruluk/?sinav=8DGCZL
CevapBilim Etiği7
E) Bilimsel bir yayında veya raporda, çalışmanın gerçekleştirilmesinde hiçbir katkısı veya emeği bulunmayan kişilerin isimleri unvan hatırı için yazar listesine eklenebilir.
  1. Soru metninde bilimsel araştırma kurallarına dair yanlış olan ifadenin bulunması istenmektedir.

…

CevapBilim Etiği8
D) Tarafsızlık ve nesnellik (Çıkar çatışmasının gizlenmesi)
  1. Araştırmanın finansörü olan firma ile bağlantının gizlenmesi çıkar çatışmasının saklanmasıdır.
  2. Bu durum tarafsızlık ve nesnellik ilkesini ihlal eder, çünkü okuyucu sonuçların etkilenmiş olabileceğini bilemez.

…

9. Sınıf Biyoloji Bilim Etiği Zor Seviye Test 1 · 4 · arka
SoruBilim Etiği9

Bir araştırmacı, tamamladığı kapsamlı bir doktora tezinin bulgularını tek bir bütün olarak yayımlamak yerine yapay olarak beş küçük parçaya bölmüş ve her parçayı ayrı bir makale olarak farklı dergilere göndermiştir. Bu araştırmacının yaptığı etik dışı davranış aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Dilimleme (Salami slicing)
  2. B) Sahtecilik
  3. C) İntihal
  4. D) Gönüllü ihmali
  5. E) Veri uydurma
SoruBilim Etiği10

Bilimsel araştırmalarda insan veya hayvan deneklerin kullanıldığı çalışmalarda dikkate alınan etik prensiplerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A) Araştırmanın sağladığı toplumsal fayda, deneklerin yaşam hakkı ve sağlığı riskinden üstün tutulamaz.
  2. B) Hayvan deneylerinde, elde edilecek bilimsel bilginin büyüklüğüne bakılmaksızın gereksiz acı ve stres oluşturmaktan kaçınılmalıdır.
  3. C) Bilimsel araştırmaların hızlandırılması amacıyla insan katılımcıların bilgilendirilmiş onamı alınmadan gizlice deneyler yapılabilir.
  4. D) İnsan deneklerin katıldığı çalışmalarda gönüllülerin istedikleri an hiçbir gerekçe göstermeden araştırmadan çekilme hakları saklıdır.
  5. E) Araştırma sonuçlarının raporlanmasında elde edilen tüm veriler dürüstçe sunulmalı, olumsuz sonuçlar gizlenmemelidir.
9. Sınıf Biyoloji Bilim Etiği Zor Seviye Test 1 · 5 · ön · 🔗 Online çöz: ezberledinmi.com/soruluk/?sinav=8DGCZL
CevapBilim Etiği9
A) Dilimleme (Salami slicing)
  1. Soru metninde tek bir araştırmanın sonuçlarının yapay olarak bölünerek birden fazla makale üretildiği belirtilmektedir.

…

CevapBilim Etiği10
C) Bilimsel araştırmaların hızlandırılması amacıyla insan katılımcıların bilgilendirilmiş onamı alınmadan gizlice deneyler yapılabilir.
  1. Soru, insan veya hayvan denekli araştırmalarda etik ilkelere göre söylenemeyecek ifadeyi soruyor.
  2. A: Toplumsal fayda, deneklerin yaşam hakkı ve sağlığından üstün tutulamaz. Uygundur.

…

9. Sınıf Biyoloji Bilim Etiği Zor Seviye Test 1 · 5 · arka

✍️ Kartı düzelt

Formülleri $…$ arasına yaz (ör. $\sqrt{2}$). Değişiklik bu tarayıcıda, yalnızca senin çıktında geçerli olur (kâğıt testte de).