SoruEdebî Sanatlar (Söz Sanatları)1
Aşağıdaki dizelerin hangisinde şair, bildiği bir gerçeği bilmezlikten gelerek (tecahülüarif sanatı yaparak) seslenmektedir?
- A) Gökyüzünün başka rengi de varmış!
Geç fark ettim taşın sert olduğunu.
Su insanı boğar, ateş yakarmış! - B) Suya virsün bâğ-bân gül-zârı zahmet çekmesün
Bir gül açılmaz yüzün tek virse min gül-zâra su - C) Ne efsun-kâr imişsin âh ey dîdâr-ı hürriyet
Esîr-i aşkın olduk gerçi kurtulduk esâretten - D) Dalgalan sen de şafaklar gibi ey şanlı hilâl
Olsun artık dökülen kanlarımın hepsi helâl - E) Ah bu türküler
Türkülerimiz
Ana sütü gibi candan
SoruEdebî Sanatlar (Söz Sanatları)2
Aşağıdaki dizelerin hangisinde bir söz, benzetme amacı gütmeden başka bir söz yerine (ad aktarması / mecazımürsel yoluyla) kullanılmamıştır?
- A) Dalgalan sen de şafaklar gibi ey şanlı hilâl
Olsun artık dökülen kanlarımın hepsi helâl - B) Gözlerin kararan yollarda üzgün
Ve bir zambak gibi beyazdır yüzün - C) Bütün sınıf öğretmenin sözlerine güldü
Kahkahalar koridorlara taştı - D) Ankara, bu acı haberi sabaha karşı öğrendi
Tüm sokaklar derin bir sessizliğe büründü - E) Evin sobası bütün kış yanmadı
Soğuk odalarda titredi çocuklar
SoruEdebî Sanatlar (Söz Sanatları)3
Aşağıdaki dizelerin hangisinde bir durum olduğundan çok abartılarak mübalağa sanatı yapılmıştır?
- A) Şol cennetin ırmakları
Akar Allah deyü deyü - B) Mecnûn’um Leylâ’mı gördüm
Bir kerece baktı geçti - C) Ne efsun-kâr imişsin âh ey dîdâr-ı hürriyet
Esîr-i aşkın olduk gerçi kurtulduk esâretten - D) Ah bu türküler
Türkülerimiz
Ana sütü gibi candan
Ana sütü gibi temiz - E) Bakın hele şu pirenin işine
Henüz girmiş elli sekiz yaşına
Topuz ile gül eyledim başına
Kirpikleri kırılacak hâl değil
SoruEdebî Sanatlar (Söz Sanatları)4
Aşağıdaki dörtlüklerin hangisinde geçmişteki ünlü bir olaya veya kişiye atıfta bulunularak telmih (hatırlatma) sanatı yapılmıştır?
- A) Mecnûn’um Leylâ’mı gördüm
Bir kerece baktı geçti
Ne sordum ne de söyledi
Kaşlarını yıktı geçti - B) Gökyüzünün başka rengi de varmış!
Geç fark ettim taşın sert olduğunu.
Su insanı boğar, ateş yakarmış! - C) Suya virsün bâğ-bân gül-zârı zahmet çekmesün
Bir gül açılmaz yüzün tek virse min gül-zâra su - D) Ne efsun-kâr imişsin âh ey dîdâr-ı hürriyet
Esîr-i aşkın olduk gerçi kurtulduk esâretten - E) Dalgalan sen de şafaklar gibi ey şanlı hilâl
Olsun artık dökülen kanlarımın hepsi helâl
CevapEdebî Sanatlar (Söz Sanatları)2
B) Gözlerin kararan yollarda üzgün
Ve bir zambak gibi beyazdır yüzün
- Ad aktarması (mecazımürsel), benzetme amacı gütmeden bir sözün başka bir söz yerine kullanılmasıdır.
- Doğru seçenekte 'yüz' bir 'zambak' gibi beyaz denilerek açıkça benzetme (teşbih) yapılmıştır; ad aktarması yoktur.
CevapEdebî Sanatlar (Söz Sanatları)1
A) Gökyüzünün başka rengi de varmış!
Geç fark ettim taşın sert olduğunu.
Su insanı boğar, ateş yakarmış!
- Tecahülüarif, şairin bildiği bir gerçeği bilmezlikten gelerek edebî bir incelik oluşturması sanatıdır.
- Doğru seçenekte taşın sert olduğunu, suyun boğacağını geç fark ettiğini söyleyen şair bildiği gerçeği bilmezlikten gelmektedir.
CevapEdebî Sanatlar (Söz Sanatları)4
A) Mecnûn’um Leylâ’mı gördüm
Bir kerece baktı geçti
Ne sordum ne de söyledi
Kaşlarını yıktı geçti
- Telmih (hatırlatma) sanatı, söz arasında herkesin bildiği geçmişteki tarihi, mitolojik veya edebî bir olaya, kişiye ya da inanca işaret etmektir.
- Doğru seçenekte Mecnûn ve Leylâ isimleri geçmektedir; bu durum halk edebiyatında bilinen ünlü bir aşık hikayesine (Leyla ile Mecnun) açıkça atıfta bulunur.
- Diğer seçeneklerde bu tür tarihî veya efsanevi bir olaya veya kişiye atıf bulunmamaktadır.
CevapEdebî Sanatlar (Söz Sanatları)3
E) Bakın hele şu pirenin işine
Henüz girmiş elli sekiz yaşına
Topuz ile gül eyledim başına
Kirpikleri kırılacak hâl değil
- Mübalağa (abartma) sanatı, bir durumun ya da olayın olduğundan çok daha büyük veya küçük gösterilmesiyle yapılır.
- Doğru seçenekte pirenin elli sekiz yaşında olması ve başına topuz ile gül eylemesi gibi unsurlarla aşırı bir abartı yapılmıştır.
SoruEdebî Sanatlar (Söz Sanatları)5
Aşağıdaki dizelerin hangisinde bir varlık başka bir varlığa benzetilmiştir (teşbih sanatı vardır)?
- A) Gözlerin kararan yollarda üzgün
Ve bir zambak gibi beyazdır yüzün - B) Bakın hele şu pirenin işine
Henüz girmiş elli sekiz yaşına - C) Ne efsun-kâr imişsin âh ey dîdâr-ı hürriyet
Esîr-i aşkın olduk gerçi kurtulduk esâretten - D) Yalnız senin gezdiğin bahçede açmaz çiçek
Bizim diyarımız da binbir bahârı saklar - E) Şol cennetin ırmakları
Akar Allah deyü deyü
SoruEdebî Sanatlar (Söz Sanatları)6
Aşağıdaki dizelerin hangisinde anlamca birbirinin karşıtı olan kelimeler bir arada kullanılarak tezat (zıtlık) sanatı yapılmıştır?
- A) Ne efsun-kâr imişsin âh ey dîdâr-ı hürriyet
Esîr-i aşkın olduk gerçi kurtulduk esâretten - B) Ah bu türküler
Türkülerimiz
Ana sütü gibi candan
Ana sütü gibi temiz - C) Suya virsün bâğ-bân gül-zârı zahmet çekmesün
Bir gül açılmaz yüzün tek virse min gül-zâra su - D) Dalgalan sen de şafaklar gibi ey şanlı hilâl
Olsun artık dökülen kanlarımın hepsi helâl - E) Şol cennetin ırmakları
Akar Allah deyü deyü
SoruEdebî Sanatlar (Söz Sanatları)7
Aşağıdaki beyitlerin hangisinde anlamca birbiriyle ilgili kelimeler bir arada kullanılarak tenasüp (uygunluk) sanatı yapılmıştır?
- A) Suya virsün bâğ-bân gül-zârı zahmet çekmesün
Bir gül açılmaz yüzün tek virse min gül-zâra su - B) Ne efsun-kâr imişsin âh ey dîdâr-ı hürriyet
Esîr-i aşkın olduk gerçi kurtulduk esâretten - C) Dalgalan sen de şafaklar gibi ey şanlı hilâl
Olsun artık dökülen kanlarımın hepsi helâl - D) Bakın hele şu pirenin işine
Henüz girmiş elli sekiz yaşına - E) Şol cennetin ırmakları
Akar Allah deyü deyü
SoruEdebî Sanatlar (Söz Sanatları)8
Aşağıdaki dizelerin hangisinde benzetme yönü ve benzetme edatı kullanılmadan, sadece benzeyen ve benzetilenle yapılan 'istiare' (eğretileme) sanatı vardır?
- A) Gözlerin kararan yollarda üzgün
Ve bir zambak gibi beyazdır yüzün
Süzülüp akasya dallarında gün
Erir damla damla ayaklarında - B) Ah bu türküler
Türkülerimiz
Ana sütü gibi candan
Ana sütü gibi temiz - C) Dalgalan sen de şafaklar gibi ey şanlı hilâl
Olsun artık dökülen kanlarımın hepsi helâl - D) Bakın hele şu pirenin işine
Henüz girmiş elli sekiz yaşına - E) Mecnûn’um Leylâ’mı gördüm
Bir kerece baktı geçti
CevapEdebî Sanatlar (Söz Sanatları)6
A) Ne efsun-kâr imişsin âh ey dîdâr-ı hürriyet
Esîr-i aşkın olduk gerçi kurtulduk esâretten
- Tezat (zıtlık) sanatı, anlamca birbirinin karşıtı olan sözcüklerin bir arada kullanılmasıyla oluşur.
- Doğru seçenekte 'esir' ile 'kurtulduk' ve 'esaretten' kelimeleri zıtlık oluşturmaktadır.
CevapEdebî Sanatlar (Söz Sanatları)5
A) Gözlerin kararan yollarda üzgün
Ve bir zambak gibi beyazdır yüzün
- Teşbih (benzetme) sanatı, aralarında benzerlik ilişkisi bulunan iki varlıktan zayıf olanın güçlü olana benzetilmesiyle yapılır.
- Doğru seçenekte yüz, beyazlık ve zambak unsurları ele alınmış, yüz zambağa benzetilmiştir.
CevapEdebî Sanatlar (Söz Sanatları)8
A) Gözlerin kararan yollarda üzgün
Ve bir zambak gibi beyazdır yüzün
Süzülüp akasya dallarında gün
Erir damla damla ayaklarında
- İstiare (eğretileme), benzetmenin temel ögelerinden sadece benzeyen veya sadece benzetilen ile yapılan söz sanatıdır.
…
CevapEdebî Sanatlar (Söz Sanatları)7
A) Suya virsün bâğ-bân gül-zârı zahmet çekmesün
Bir gül açılmaz yüzün tek virse min gül-zâra su
- Tenasüp (uygunluk) sanatı, aralarında anlamsal ilgi bulunan sözcüklerin bir arada kullanılmasıdır.
- Doğru seçenekte 'su', 'bâğ-bân' (bahçıvan), 'gül', 'gül-zâr' (gül bahçesi) kelimeleri birbiriyle uyumlu ve ilgili kavramlardır.
SoruEdebî Sanatlar (Söz Sanatları)9
Aşağıdaki dizelerin hangisinde kişileştirme (teşhis) veya konuşturma (intak) sanatı vardır?
- A) Mecnûn’um Leylâ’mı gördüm
Bir kerece baktı geçti - B) Ah bu türküler
Türkülerimiz
Ana sütü gibi candan - C) Şol cennetin ırmakları
Akar Allah deyü deyü - D) Yalnız senin gezdiğin bahçede açmaz çiçek
Bizim diyarımız da binbir bahârı saklar - E) Suya virsün bâğ-bân gül-zârı zahmet çekmesün
Bir gül açılmaz yüzün tek virse min gül-zâra su
SoruEdebî Sanatlar (Söz Sanatları)10
Aşağıdaki dizelerin hangisinde gerçekte var olan bir olayın nedeni, hayalî ve güzel bir nedene (hüsnütalil sanatına) bağlanmıştır?
- A) Ne efsun-kâr imişsin âh ey dîdâr-ı hürriyet
Esîr-i aşkın olduk gerçi kurtulduk esâretten - B) Gökyüzünün başka rengi de varmış!
Geç fark ettim taşın sert olduğunu.
Su insanı boğar, ateş yakarmış! - C) Suya virsün bâğ-bân gül-zârı zahmet çekmesün
Bir gül açılmaz yüzün tek virse min gül-zâra su - D) Bu sabah hava berrak;
Bu sabah her şey billurdan gibi.
Gök masmavi bu sabah,
Güzel şeyler düşünelim diye.
Yemyeşil oluvermiş ağaçlar,
Bulutlara hayretinden. - E) Bakın hele şu pirenin işine
Henüz girmiş elli sekiz yaşına
CevapEdebî Sanatlar (Söz Sanatları)10
D) Bu sabah hava berrak;
Bu sabah her şey billurdan gibi.
Gök masmavi bu sabah,
Güzel şeyler düşünelim diye.
Yemyeşil oluvermiş ağaçlar,
Bulutlara hayretinden.
- Hüsnütalil, gerçekte var olan bir olayı daha güzel, hayalî ve hoş bir nedene bağlama sanatıdır.
- Doğru seçenekte ağaçların yemyeşil oluvermesi bulutlara hayret etmesine bağlanmıştır ki bu güzel ve hayalî bir nedendir.
CevapEdebî Sanatlar (Söz Sanatları)9
C) Şol cennetin ırmakları
Akar Allah deyü deyü
- Teşhis (kişileştirme), insan dışındaki varlıklara insana ait özelliklerin verilmesidir; intak (konuşturma) ise bu varlıkların konuşturulmasıdır.
…