5. Sınıf Fen Bilimleri Evsel Atıklar ve Geri Dönüşüm Karma Seviye Test 1 – 9 Soru (Çözümlü)

5. Sınıf Fen Bilimleri Evsel Atıklar ve Geri Dönüşüm Karma Seviye Test 1 — sorular ve çözümler

9 soru · Fen Bilimleri · 5. sınıf. Yukarıdan online çözebilir, ya da PDF olarak yazdırabilirsin.

1. Fabrika atıkları ve kullanım dışı kalan plastik malzemelerin çeşitli fiziksel ya da kimyasal işlemlerden geçirilip ikincil ham maddeye dönüştürülerek tekrar üretim sürecine dâhil edilmesi hangi terimle ifade edilir?

   1. Sıfır atık
   2. İleri dönüşüm
   3. Geri kazanım
   4. Yeniden kullanım
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Kitapta, yeniden değerlendirilme imkânı olan atıkların çeşitli fiziksel ya da kimyasal işlemlerden geçirilip ikincil bir ham maddeye dönüştürülerek tekrar üretim sürecine dâhil edilmesine geri kazanım denir.
   2. İleri dönüşüm atıkları daha yüksek değerli yeni ürünlere dönüştürmektir; yeniden kullanım ise atıkların aynı amaçla tekrar kullanılmasıdır.
   3. Bu nedenle verilen tanım geri kazanımdır.

2. Kerem, evlerindeki atıkları türlerine göre ayrıştırarak geri dönüşüm kutularına atmaktadır. Aşağıdaki tabloda Kerem'in evindeki bazı atık maddeler ve bunları attığı kutular verilmiştir.

   Atık Madde	Atıldığı Kutu
   I. Gazete kâğıdı	Kâğıt kutusu
   II. Plastik su şişesi	Plastik kutusu
   III. Kırılmış cam sürahi	Metal kutusu
   IV. Alüminyum içecek kutusu	Metal kutusu

   Buna göre Kerem, tabloda numaralandırılmış atıklardan hangisini yanlış kutuya atmıştır?

   1. III
   2. II
   3. I
   4. IV
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Gazete kâğıdı kâğıt kutusuna atılır, bu doğrudur.
   2. Plastik su şişesi plastik kutusuna atılır, bu doğrudur.
   3. Kırılmış cam sürahi cam kutusuna atılmalıdır, ancak tabloda metal kutusuna atıldığı belirtilmiştir.
   4. Alüminyum içecek kutusu metal kutusuna atılır, bu doğrudur.
   5. Bu durumda III numaralı atık yanlış kutuya atılmıştır.
   6. Doğru cevap: "III".

3. Keriman Hanım mutfakta kızartma yaptıktan sonra artan sıvı yağı lavaboya dökmenin çevreye vereceği zararları bilmektedir. Bu nedenle doğru bir yöntem izlemek istemektedir.

   Buna göre Keriman Hanım'ın artan bitkisel atık yağları bertaraf ederken izlemesi gereken en doğru yol aşağıdakilerden hangisidir?

   1. Toprağa dökerek bitkilerin beslenmesine katkı sağlamak
   2. Sızdırmaz bir kapta biriktirerek atık yağ toplama noktalarına ulaştırmak
   3. Kâğıt havluya emdirerek normal çöp kutusuna atmak
   4. Bol deterjanlı sıcak su ile karıştırarak kanalizasyona göndermek
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Bitkisel atık yağlar su kaynaklarına ve toprağa büyük zarar verir.
   2. Bu yağların lavaboya dökülmesi veya toprağa verilmesi yasaktır ve zararlıdır.
   3. En doğru yöntem sızdırmaz bir kapta biriktirilerek yetkili atık yağ toplama noktalarına ulaştırmaktır.
   4. Doğru seçenek: "Sızdırmaz bir kapta biriktirerek atık yağ toplama noktalarına ulaştırmak".

4. Zeynep, evsel atıkların kaynağında ayrıştırılmasının önemini anlatan bir ödev hazırlamaktadır. Zeynep, hazırladığı raporda atıkların karışık olarak atılmasının doğuracağı olumsuzlukları listelemiştir.

   Buna göre aşağıdakilerden hangisi, atıkların kaynağında sınıflandırılmadan tek bir çöpe atılmasının yol açtığı sorunlardan biri değildir?

   1. Doğal kaynakların tükeniş hızının yavaşlatılarak hammadde tasarrufu sağlanması
   2. Farklı atıkların birbirini kirleterek geri dönüştürülebilirlik özelliğini yitirmesi
   3. Geri dönüşüm sürecinde harcanan iş gücü ve enerjinin artması
   4. Geri dönüşüm tesislerindeki ayrıştırma işlemlerinin süresinin uzaması
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Atıkların kaynağında sınıflandırılmadan tek çöpe atılması geri dönüşüm sürecinde iş gücünü ve enerjiyi artırır ("Geri dönüşüm sürecinde harcanan iş gücü ve enerjinin artması" seçeneği bir sorundur).
   2. Farklı atıklar birbirini kirleterek geri dönüştürülebilirlik özelliğini yitirir ("Farklı atıkların birbirini kirleterek geri dönüştürülebilirlik özelliğini yitirmesi" seçeneği bir sorundur).
   3. Geri dönüşüm tesislerindeki ayrıştırma süresini uzatır ("Geri dönüşüm tesislerindeki ayrıştırma işlemlerinin süresinin uzaması" seçeneği bir sorundur).
   4. Doğal kaynakların tükeniş hızının yavaşlatılması ve hammadde tasarrufu sağlanması olumlu bir durumdur, atıkların karışık atılmasının yol açtığı bir sorun değil, aksine önlenmeye çalışılan durumdur.
   5. Doğru seçenek: "Doğal kaynakların tükeniş hızının yavaşlatılarak hammadde tasarrufu sağlanması".

5. Bir fen bilimleri öğretmeninin sınıfa getirdiği atık maddeler ve sınıflandırma tablosu şu şekildedir:

   • Küflenmiş ekmek
   • Çürümüş domates
   • Plastik tarak
   • Kullanılmış sıvı yağ

   Öğretmen öğrencilerden bu maddeleri "Geri Dönüştürülebilenler" ve "Geri Dönüştürülemeyenler / Organik-Sıvı Atıklar" olarak iki gruba ayırmalarını istemiştir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi diğerlerinden farklı bir grupta yer alır?

   1. Çürümüş domates
   2. Küflenmiş ekmek
   3. Plastik tarak
   4. Kullanılmış sıvı yağ
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Küflenmiş ekmek ve çürümüş domates bozuk yiyeceklerdir; geri dönüşüm kutularına atılmaz.
   2. Kullanılmış sıvı yağ sıvı atıktır; geri dönüşüm kutularına değil, atık yağ toplama noktalarına verilir.
   3. Plastik tarak ise plastik atık olarak geri dönüşüm kutusuna atılabilir.
   4. Bu nedenle diğerlerinden farklı grupta yer alan plastik taraktır.

6. Tarih boyunca bazı düşünürler kaynakların sınırlı olduğuna ve çevre bilincinin önemine dikkat çekmişlerdir. Örneğin, geçmişte yaşamış bir ilim insanı kaynakların sınırsız olmadığını, tüketimin aşırı olmaması gerektiğini belirtmiş ve insanları çevreye karşı duyarlı olmaları konusunda uyarmıştır.

   Yukarıda sözü edilen ve çevre bilincine katkı sağlayan bu bilgin aşağıdakilerden hangisidir?

   1. Benjamin Law
   2. İbni Haldun
   3. Mevlana
   4. August Ferdinand Mobius
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Kitapta Mevlana'nın kaynakların sınırsız olmadığını ve tüketimin aşırı olmaması gerektiğini belirterek insanları çevreye karşı duyarlı olmaları konusunda uyardığı anlatılır.
   2. İbni Haldun insan ve çevre arasındaki etkileşimi açıklamıştır; Benjamin Law eski giysi ve kumaşların geri dönüşümü üzerine çalışmıştır; Mobius ise Mobius şeridini elde etmiştir.
   3. Bu nedenle sözü edilen bilgin Mevlana'dır.

7. Okulunda sıfır atık kulübünde görev yapan Burak, arkadaşlarına atık pillerin neden diğer evsel atıklarla birlikte normal çöp kutusuna atılmaması gerektiğini açıklamaktadır.

   Buna göre Burak'ın yaptığı aşağıdaki açıklamalardan hangisi bilimsel olarak en doğrudur?

   1. Pillerin evdeki diğer çöplerin ağırlığını azaltarak taşıma kolaylığı sağlaması için
   2. Pillerin yapısındaki metallerin evsel çöplerin kokusunu gidermesini sağlamak için
   3. Pillerin plastik dış kaplamasının kâğıtlarla birlikte kolayca yakılabilmesi için
   4. Pillerin yapısındaki zehirli ve zararlı maddelerin suya ve toprağa karışarak çevre kirliliğine yol açmasını önlemek için
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Pillerin yapısında ağır metaller ve zehirli kimyasallar bulunur.
   2. Normal çöplere atıldığında zamanla dış kaplamaları delinerek bu zararlı maddeler toprak ve yeraltı sularına karışır.
   3. Bu durum çevre ve insan sağlığı için büyük tehlike oluşturur.
   4. Bu nedenle piller ayrı biriktirilir ve atık pil kutularına atılır.
   5. Doğru seçenek: "Pillerin yapısındaki zehirli ve zararlı maddelerin suya ve toprağa karışarak çevre kirliliğine yol açmasını önlemek için".

8. Sıfır atık projesini inceleyen Deniz, evsel atıkların yönetimi konusunda bir araştırma yapmıştır. Deniz, günlük yaşamında doğaya ve kaynaklara zarar veren bazı maddelerin azaltılması gerektiğini savunmaktadır.

   📐

   Buna göre sıfır atık hiyerarşisi göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi hiyerarşide en öncelikli seçenek olan basamağa örnek olarak gösterilebilir?

   1. Kullanılmayan cam kavanozları temizleyip turşu yapımında yeniden kullanmak
   2. Alışverişe çıkarken naylon poşet yerine bez torba tercih etmek
   3. Atık kâğıtları fabrikalarda işleyerek yeni kâğıt üretiminde ham madde yapmak
   4. Plastik atıkları enerji elde etmek amacıyla uygun tesislerde yakmak
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Sıfır atık hiyerarşisinde en öncelikli ve temel basamak 'azaltmak' yani atığın oluşmasını engellemektir.
   2. "Alışverişe çıkarken naylon poşet yerine bez torba tercih etmek" seçeneğindeki naylon poşet yerine bez torba kullanmak, poşet atığının hiç oluşmamasını sağlayarak kaynağında azaltma (önleme) ilkesine örnektir.
   3. "Kullanılmayan cam kavanozları temizleyip turşu yapımında yeniden kullanmak" seçeneği yeniden kullanımdır.
   4. "Atık kâğıtları fabrikalarda işleyerek yeni kâğıt üretiminde ham madde yapmak" seçeneği geri dönüşümdür.
   5. "Plastik atıkları enerji elde etmek amacıyla uygun tesislerde yakmak" seçeneği geri kazanım (enerji elde etme) basamağıdır.
   6. Doğru seçenek: "Alışverişe çıkarken naylon poşet yerine bez torba tercih etmek".

9. Mert, evlerinde oluşan bazı atık maddelerin geri dönüşüm kutularına atılıp atılamayacağını sınıflandırmak istiyor. Mert'in elinde bulunan şu maddeler mevcuttur:

   • Karbon kâğıdı
   • Alüminyum folyo
   • Plastik sıvı sabun kutusu
   • Kullanılmış cam bardak

   Mert bu maddelerden hangisini standart geri dönüşüm kutularına atarsa yanlış bir uygulama yapmış olur?

   1. Kullanılmış cam bardak
   2. Alüminyum folyo
   3. Plastik sıvı sabun kutusu
   4. Karbon kâğıdı
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Kitapta karbon kâğıdı, geri dönüşüm kutularına atılması uygun olmayan maddeler arasında sayılır.
   2. Alüminyum folyo metal, plastik sıvı sabun kutusu plastik, cam bardak ise cam atık olarak geri dönüşüm kutularına atılabilir.
   3. Bu nedenle karbon kâğıdını geri dönüşüm kutusuna atmak yanlış bir uygulamadır.