5. Sınıf Fen Bilimleri Güneş, Dünya ve Ay’ın Hareketleri ve Büyüklükleri Karma Seviye Test 1 – 10 Soru (Çözümlü)

5. Sınıf Fen Bilimleri Güneş, Dünya ve Ay'ın Hareketleri ve Büyüklükleri Karma Seviye Test 1 — sorular ve çözümler

9 soru · Fen Bilimleri · 5. sınıf. Yukarıdan online çözebilir, ya da PDF olarak yazdırabilirsin.

1. Dünyamızdan bakıldığında Ay'ın hep aynı yüzünün görülmesinin sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

   1. Ay'ın kendi ekseni etrafındaki dönme süresi ile Dünya etrafındaki dolanma süresinin neredeyse eşit olması
   2. Ay'ın sadece Dünya'nın etrafında dolanma hareketi yapıp kendi etrafında dönmemesi
   3. Ay'ın dönme yönünün saatin dönme yönüyle aynı olması
   4. Ay'ın şeklinin küreye benzer bir yapıda olması
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Ay, hem kendi ekseni etrafında döner hem de Dünya etrafında dolanır.
   2. Bu iki hareketin süreleri birbirine çok yakın olduğu için Dünya'dan hep aynı yüzü görünür.

2. Ay'ın dolanma ve dönme hareketlerinin yönü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

   1. Saatin dönme yönünün tersi yönünde gerçekleşir.
   2. Saatin dönme yönü ile aynı yönde gerçekleşir.
   3. Kendi etrafındaki dönme saatin yönünde, dolanma ise tersi yöndedir.
   4. Güneş'in dönme yönü ile her zaman zıt yöndedir.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Ay, kendi ekseni etrafındaki dönme ve Dünya etrafındaki dolanma hareketlerini batıdan doğuya doğru, yani saat yönünün tersi yönde gerçekleştirir.

3. Maddelerin ve cisimlerin uzayda kapladığı yer fen bilimlerinde belirli bir kavramla ifade edilmektedir. Buna göre uzayda kapladıkları yerin tanımı ve hacim ölçü birimleri aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

   1. Tanım: Kütle, Birimler: $\text{kg}$ ve $\text{g}$
   2. Tanım: Hacim, Birimler: $\text{cm}^3$ ve $\text{m}^3$
   3. Tanım: Yoğunluk, Birimler: $\text{g/cm}^3$ ve $\text{kg/m}^3$
   4. Tanım: Alan, Birimler: $\text{cm}^2$ ve $\text{m}^2$
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Maddelerin ve cisimlerin uzayda kapladığı yer 'hacim' olarak adlandırılır.
   2. Hacim ölçü birimleri olarak metreküp ($\text{m}^3$) ve santimetreküp ($\text{cm}^3$) kullanılır.

4. Ay'ın kendi ekseni etrafındaki dönme süresi ile ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

   1. Dünya'nın Güneş etrafındaki dolanma süresi ile aynıdır.
   2. Tam olarak 24 saatte gerçekleşir.
   3. Yaklaşık olarak 27 gün 8 saatte tamamlanır.
   4. Saatin dönme yönü ile aynı yönde gerçekleşir.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Ay'ın kendi ekseni etrafındaki dönme süresi ile Dünya etrafındaki dolanma süresi birbirine eşittir ve yaklaşık 27 gün 8 saat sürer.

5. Güneş, Dünya ve Ay'ın hareket yönleri ile ilgili ortak olan özellik aşağıdakilerden hangisidir?

   1. Üçü de kendi eksenleri etrafında saat yönünde dönerler.
   2. Güneş ve Dünya saat yönünün tersine dönerken Ay saat yönünde döner.
   3. Dünya ve Ay saat yönünde dönerken Güneş tersi yönde döner.
   4. Üçü de hareketlerini saatin dönme yönünün tersine doğru gerçekleştirirler.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Gök cisimlerinin hareket yönleri incelendiğinde batıdan doğuya doğru, yani saatin dönme yönünün tersine hareket ettikleri görülür.
   2. Güneş, Dünya ve Ay hareketlerini saatin dönme yönünün tersine gerçekleştirir.

6. Dünya ve Ay'ın hareketleri hakkında öğrencilerine soru soran bir öğretmen şu tabloyu hazırlamıştır:

   Gök Cismi	Yaptığı Hareketler	Hareket Yönü
   Dünya	Kendi ekseni etrafında dönme - Güneş etrafında dolanma	Saatin dönme yönünün tersi
   Ay	Kendi ekseni etrafında dönme - Dünya etrafında dolanma - Dünya ile birlikte Güneş etrafında dolanma	Saatin dönme yönünün tersi

   Tabloyu inceleyen bir öğrenci hangi sonuca ulaşamaz?

   1. Dünya, Güneş etrafındaki dolanma hareketini saatin dönme yönünde gerçekleştirir.
   2. Ay, hem Dünya'nın etrafında dolanır hem de Dünya ile birlikte Güneş etrafında dolanma hareketi yapar.
   3. Dünya'nın ve Ay'ın kendi ekseni etrafındaki dönme yönleri aynıdır.
   4. Dünya ve Ay'ın hareket yönleri saatin dönme yönünün tersinedir.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Tablo incelendiğinde hem Dünya'nın hem de Ay'ın hareket yönlerinin saatin dönme yönünün tersi olduğu görülür.
   2. Ay'ın hem Dünya'nın etrafında dolandığı hem de Dünya ile birlikte Güneş'in etrafında dolandığı, dönme yönlerinin aynı olduğu tablodan çıkarılabilir.
   3. "Dünya, Güneş etrafındaki dolanma hareketini saatin dönme yönünde gerçekleştirir." ifadesi ise tabloyla çelişir; bu sonuca ulaşılamaz.

7. Elif, Fen Bilimleri dersi projesi için Güneş, Dünya ve Ay'ın hacimsel büyüklüklerini ve birbirlerine olan mesafelerini dikkate alarak bir model tasarlayacaktır. Elif, hazırlayacağı modelde üç gök cismini de temsil edecek küreler kullanacaktır.

   Bu model ile ilgili aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

   1. Dünya'yı temsil eden kürenin çapı, Ay'ı temsil eden kürenin çapından yüz kat daha büyüktür.
   2. Güneş'i temsil eden kürenin hacmi, Dünya ve Ay'ı temsil eden kürelerin hacimleri toplamından çok daha büyüktür.
   3. Ay, Dünya'ya Güneş'ten çok daha uzakta modellenmelidir.
   4. Güneş, Dünya ve Ay'ın hacimleri birbirine eşit alınmalıdır.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Bilimsel verilere göre Güneş, Dünya'dan ve Ay'dan hacimsel olarak devasa büyüklüktedir; Güneş'in hacmi, Dünya ve Ay'ın toplam hacminden katbekat büyüktür.
   2. Bu nedenle Güneş'i temsil eden kürenin hacmi, Dünya ve Ay kürelerinin hacimleri toplamından çok daha büyük olmalıdır.

8. Can, eline aldığı farklı büyüklükteki iki toptan küçük olanı gözüne yakın bir mesafede, büyük olanı ise çok uzak bir mesafede aynı doğrultuda tutmuştur. Gözlem sonucunda büyük topu küçük toptan daha küçük görmüştür.

   Bu etkinliğin fen bilimlerindeki temel amacı aşağıdakilerden hangisini açıklamaktır?

   1. Güneş'in Dünya'dan çok daha büyük olmasına rağmen gökyüzünde küçük görünmesinin sebebini
   2. Ay'ın kendi etrafındaki dönme süresinin Dünya etrafındaki dolanma süresine eşit olmasını
   3. Ay'ın ışık kaynağı olmayıp Güneş'ten aldığı ışığı yansıtmasını
   4. Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki dönme hareketini 24 saatte tamamlamasını
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Büyük bir nesneyi (Güneş) uzakta, küçük bir nesneyi (Dünya) yakında tutarak büyük olanın küçük görünmesini sağlamak perspektif kuralı ile ilgilidir.
   2. Bu etkinlik gökyüzünde devasa boyuttaki Güneş'in neden küçük bir daire gibi göründüğünü modellemek için yapılır.

9. Bir uzay gözlemcisi, Ay yüzeyinde inceleme yaparken şu gözlemlerde bulunmuştur:

   • Astronotların ayak izlerinin uzun yıllar boyunca hiç bozulmadan kaldığını fark etmiştir.
   • Yüzeyde çok sayıda irili ufaklı çukur (krater) olduğunu görmüştür.

   Bu durumların temel sebebi sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?

   1. Ay'ın kendi etrafında dönmemesi - Güneş ışınlarını doğrudan yansıtması
   2. Ay'ın Dünya'nın tek doğal uydusu olması - Ay yüzeyindeki sıcaklık farkının az olması
   3. Ay'ın atmosferinin yok denecek kadar ince olması - Ay'ın atmosferinin çok ince olması nedeniyle gök taşlarının yüzeye düşmesi
   4. Ay'ın hacminin Dünya'dan küçük olması - Ay'ın rüzgâr almayan bir yörüngede dolanması
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Ay'da atmosferin yok denecek kadar ince olması, rüzgâr ve hava olaylarının olmamasını sağlar; bu da ayak izlerinin uzun yıllar bozulmadan kalmasının sebebidir.
   2. Atmosferin ince oluşu aynı zamanda gök taşlarının yanarak yok olmasını engelleyerek doğrudan yüzeye çarpmasına ve kraterlerin oluşmasına yol açar.
   3. Bu durumlar sırasıyla atmosferin yok denecek kadar ince olması ile açıklanır.