5. Sınıf Fen Bilimleri Kütle ve Ağırlık İlişkisi Orta Seviye Test 1 – 10 Soru (Çözümlü)

5. Sınıf Fen Bilimleri Kütle ve Ağırlık İlişkisi Orta Seviye Test 1 — sorular ve çözümler

10 soru · Fen Bilimleri · 5. sınıf. Yukarıdan online çözebilir, ya da PDF olarak yazdırabilirsin.

1. Emir, kütlesi 60 kg olan bir sandığın Dünya üzerindeki ve Ay üzerindeki kütle ile ağırlık değerlerini incelemektedir. Dünya'nın Ay'a göre cisimlere yaklaşık 6 kat daha fazla çekim kuvveti uyguladığını bilen Emir, aşağıdaki sonuçlardan hangisine ulaşır?

   1. Sandığın kütlesi Ay'da 10 kg, ağırlığı ise 100 N olur.
   2. Sandığın kütlesi Dünya'da ve Ay'da 60 kg, ağırlığı ise Dünya'da yaklaşık 600 N, Ay'da ise 100 N olur.
   3. Sandığın kütlesi ve ağırlığı hem Dünya'da hem de Ay'da tamamen aynı ölçülür.
   4. Sandığın ağırlığı Dünya'da 60 N, Ay'da ise 10 N olarak ölçülür.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Kütle bulunduğu yere göre değişmez; sandığın kütlesi Dünya'da da Ay'da da 60 kg'dır.
   2. Dünya 1 kg kütleye yaklaşık 10 N'lık yer çekimi kuvveti uygular; sandığın Dünya'daki ağırlığı 60 × 10 = 600 N olur.
   3. Dünya, Ay'a göre cisimlere yaklaşık 6 kat daha fazla çekim kuvveti uyguladığı için Ay'daki ağırlığı 600 ÷ 6 = 100 N olur.

2. Cem, fen bilimleri laboratuvarında kütle ve ağırlık ilişkisini test etmek için aynı cismi kullanarak sırasıyla eşit kollu terazi ve dinamometre ile ölçümler yapmaktadır. Cem'in bu araçları kullanmasının temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

   1. Her iki aracın da cismin kütlesini kilogram cinsinden bulması
   2. Dinamometrenin kütleyi, eşit kollu terazinin ise ağırlığı ölçmesi
   3. Eşit kollu terazinin kütleyi, dinamometrenin ise ağırlığı (yer çekimi kuvvetini) ölçmesi
   4. Her iki aracın da cismin bulunduğu konuma göre değişmeyen değerler vermesi
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Eşit kollu terazi, kütle ölçmek için kullanılan ve yer çekiminden etkilenmeyen bir araçtır.
   2. Dinamometre ise yayların esneme özelliğinden yararlanarak kuvveti, yani cisimlere etki eden yer çekimi kuvveti olan ağırlığı ölçer.
   3. Cem'in bu iki farklı aracı kullanmasının temel sebebi, kütle ve ağırlığın farklı büyüklükler olduğunu ve farklı araçlarla ölçüldüğünü göstermektir.
   4. Bu doğrultuda doğru seçenek "Eşit kollu terazinin kütleyi, dinamometrenin ise ağırlığı (yer çekimi kuvvetini) ölçmesi"'dir.

3. Burak, fen bilimleri defterine kütle ve ağırlık ile ilgili aşağıdaki bilgileri yazmıştır. Buna göre Burak'ın yazdığı ifadelerden hangisi yanlıştır?

   1. Kütle, cismin bulunduğu yere göre değişmeyen bir niceliktir.
   2. Aynı cismin ağırlığı Dünya'nın farklı yerlerinde aynı ölçülür.
   3. Ağırlık, bir kuvvet olduğu için dinamometre ile ölçülür.
   4. Kütlenin birimi gram veya kilogramdır.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Kütle bulunduğu yere göre değişmez ve birimi g veya kg'dır; bu ifadeler doğrudur.
   2. Ağırlık bir kuvvettir ve dinamometre ile ölçülür; bu ifade doğrudur.
   3. Yer çekimi kuvveti Dünya'nın farklı yerlerinde (Ekvator, kutuplar, dağ zirvesi gibi) farklı olduğu için aynı cismin ağırlığı farklı yerlerde farklı ölçülür.
   4. Bu nedenle "Aynı cismin ağırlığı Dünya'nın farklı yerlerinde aynı ölçülür." ifadesi yanlıştır.

4. Kerem, özdeş iki kutudan birini deniz kenarındaki A noktasından alarak yüksek bir dağın zirvesindeki D noktasına götürmektedir. Bu taşıma süreciyle ilgili kutunun kütle ve ağırlık değerlerindeki değişim aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

   1. Kütlesi ve ağırlığı da değişmez.
   2. Kütlesi azalır, ağırlığı artar.
   3. Kütlesi ve ağırlığı da artar.
   4. Kütlesi değişmez, ağırlığı azalır.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Kütle madde miktarı olduğundan kutu dağın zirvesine götürüldüğünde değişmez.
   2. Deniz seviyesinden yükseğe çıkıldıkça yer çekimi kuvveti azalır; bu yüzden kutunun ağırlığı azalır.

5. Beril, laboratuvarda özdeş kütleli bir demir bilyeyi terazi ve dinamometre kullanarak farklı yerlerde ölçümler yapıyor. Beril'in yaptığı ölçümlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

   1. Bilyenin kütlesi Dünya'nın her yerinde aynı ölçülürken ağırlığı bulunduğu konuma göre değişebilir.
   2. Bilyenin Ekvator'dan kutuplara götürüldüğünde kütlesi artar, ağırlığı aynı kalır.
   3. Bilyenin deniz seviyesinden dağ zirvesine çıkarıldığında kütlesi azalır, ağırlığı değişmez.
   4. Bilye Ay'a götürüldüğünde hem kütlesi hem de ağırlığı Dünya'dakine göre altı kat azalır.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Kütle, madde miktarının ölçüsüdür ve bulunduğu konuma göre (yer çekimi ivmesinin değişmesinden) asla değişmez; Dünya'nın her yerinde ve Ay'da aynıdır.
   2. Ağırlık ise cisme etki eden yer çekimi kuvvetidir ve yer çekimi ivmesinin konuma (kutuplar, Ekvator, dağ zirvesi veya gök cismi) göre değişmesinden dolayı farklılık gösterebilir.
   3. Verilen seçenekler incelendiğinde, bilyenin kütlesinin her yerde aynı ölçüldüğü, ağırlığının ise konuma göre değişebileceği ifadesi bilimsel olarak doğrudur.
   4. Bu doğrultuda doğru seçenek "Bilyenin kütlesi Dünya'nın her yerinde aynı ölçülürken ağırlığı bulunduğu konuma göre değişebilir"'dir.

6. Zehra, fen bilimleri ödevinde Dünya'nın şeklinin geoit olduğunu ve bu nedenle yer çekimi kuvvetinin her yerde aynı olmadığını öğrenmiştir. Buna göre, aynı kütleli bir cismin ağırlığının en büyük ve en küçük ölçüldüğü yerler sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

   1. Ekvator - Kutuplar
   2. Deniz kenarı - Dağ zirvesi
   3. Dağ zirvesi - Deniz kenarı
   4. Kutuplar - Ekvator
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Dünya'nın şekli geoittir; kutuplar Dünya'nın merkezine Ekvator'dan daha yakındır.
   2. Bu nedenle yer çekimi kuvveti kutuplarda en büyük, Ekvator'da en küçüktür.
   3. Ağırlık cisme etki eden yer çekimi kuvveti olduğundan kutuplarda en büyük, Ekvator'da en küçük ölçülür.

7. Aslı, kütle ve ağırlık kavramları ile ilgili bir sunum hazırlarken şu ifadeleri kullanmıştır:

   • I.
     Kütle, madde miktarının bir ölçüsüdür.
   • II.
     Ağırlık, cisme etki eden yer çekimi kuvvetidir.
   • III.
     Kütle ve ağırlığın birimleri aynıdır.

   Aslı'nın hazırladığı bu ifadelerden hangileri doğrudur?

   1. Yalnız I
   2. I ve II
   3. II ve III
   4. I, II ve III
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Kütle madde miktarının ölçüsüdür; I doğrudur.
   2. Ağırlık cisme etki eden yer çekimi kuvvetidir; II doğrudur.
   3. Kütlenin birimi kg veya g, ağırlığın birimi Newton'dır; birimleri aynı değildir, III yanlıştır.

8. Nil, kütle ve ağırlık kavramlarını karşılaştıran bir tablo hazırlamak istemektedir. Hazırladığı tabloda yer alan özelliklerden hangisi yalnızca kütle kavramına aittir?

   1. Ölçümünde dinamometre kullanılır.
   2. Bulunduğu konuma göre değişiklik gösterebilir.
   3. Birimi Newton'dır.
   4. Maddenin miktarıdır ve eşit kollu terazi ile ölçülür.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Kütle maddenin miktarıdır, eşit kollu terazi ile ölçülür ve bulunduğu yere göre değişmez.
   2. Dinamometre ile ölçülen, konuma göre değişebilen ve birimi Newton olan büyüklük ağırlıktır.
   3. Bu nedenle yalnızca kütleye ait özellik "Maddenin miktarıdır ve eşit kollu terazi ile ölçülür." ifadesidir.

9. Mert, marketten aldığı 5 kg kütleli bir karpuzun evindeki ölçümlerini yapmaktadır. Mert'in karpuz için yaptığı aşağıdaki ölçüm ve değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

   1. Kuzey Kutbu'na götürüldüğünde kütlesi 5 kg'dan fazla gelir.
   2. Dinamometre ile ölçülen ağırlığı yaklaşık 50 N'dır.
   3. Eşit kollu terazi ile ölçülen değeri 5 kg'dır.
   4. Ay'a götürüldüğünde ağırlığı Dünya'dakine göre daha az ölçülür.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Karpuzun kütlesi eşit kollu terazi ile 5 kg ölçülür; bu doğrudur.
   2. Dünya 1 kg kütleye yaklaşık 10 N kuvvet uyguladığından dinamometre ile ağırlığı yaklaşık 50 N bulunur; bu doğrudur.
   3. Ay'a götürüldüğünde ağırlığı azalır; bu doğrudur.
   4. Kütle bulunduğu yere göre değişmez; Kuzey Kutbu'na götürüldüğünde de 5 kg kalır. Bu nedenle "kütlesi 5 kg'dan fazla gelir" ifadesi yanlıştır.

10. İpek, özdeş iki cisimden birini deniz kenarında, diğerini ise çok yüksek bir dağın zirvesinde aynı dinamometre ile ölçerek ağırlıklarını karşılaştırmaktadır. Deniz kenarında ölçülen ağırlık dağ zirvesindekine göre daha fazladır. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    1. Deniz kenarındaki cismin maddesinin daha pürüzlü olması
    2. Dağ zirvesinde kütlenin deniz kenarındakine göre daha az olması
    3. Deniz kenarında yer çekimi kuvvetinin dağ zirvesine göre daha büyük olması
    4. Dağ zirvesinde kullanılan dinamometrenin yayının daha ince olması
    Cevap ve çözüm

    Cevap: C)

    1. Ağırlık, cisme etki eden yer çekimi kuvvetidir.
    2. Deniz seviyesinden yükseğe çıkıldıkça yer çekimi kuvveti azalır; deniz kenarında yer çekimi kuvveti dağ zirvesine göre daha büyüktür.
    3. Cismin kütlesi değişmez; bu yüzden fark yer çekimi kuvvetinden kaynaklanır.