5. Sınıf Fen Bilimleri Maddenin Tanecikli, Boşluklu ve Hareketli Yapısı Karma Seviye Test 2 – 10 Soru (Çözümlü)

5. Sınıf Fen Bilimleri Maddenin Tanecikli, Boşluklu ve Hareketli Yapısı Karma Seviye Test 2 — sorular ve çözümler

10 soru · Fen Bilimleri · 5. sınıf. Yukarıdan online çözebilir, ya da PDF olarak yazdırabilirsin.

1. Beren, fen bilimleri dersinde maddelerin tanecik modellerini çizmiş ve özelliklerini eşleştirmiştir.

   Buna göre gaz maddelerin tanecik yapısıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

   1. Tanecikler arası boşluk en azdır.
   2. Tanecikler birbirine çok yakındır.
   3. Belirli bir şekilleri ve hacimleri vardır.
   4. Tanecikler birbirinden bağımsız ve serbest hareket eder.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Soruda gaz maddelerin tanecik yapısıyla ilgili doğru ifade sorulmaktadır.
   2. Gazların tanecikleri arasındaki boşluklar çok fazladır ve tanecikler birbirinden bağımsız, serbest ve hızlı hareket eder.
   3. A ve "Tanecikler birbirine çok yakındır" seçenekleri katı ve sıvılar için geçerlidir, "Belirli bir şekilleri ve hacimleri vardır" seçeneği ise gazlar için yanlıştır çünkü gazların belirli şekil ve hacimleri yoktur.
   4. "Tanecikler birbirinden bağımsız ve serbest hareket eder" seçeneği gaz taneciklerinin hareketini ve yapısını doğru açıklar.

2. Lina, çevresindeki bazı maddelerin akışkanlık özelliklerini incelemiş ve aşağıdaki sonuçlara ulaşmıştır.

   Maddenin hâllerinin tanecik modelleri göz önüne alındığında aşağıdakilerden hangisi akışkan özellik gösterir?

   1. Demir çubuk ve tahta masa
   2. Zeytinyağı ve su buharı
   3. Taş parça ve plastik bardak
   4. Altın yüzük ve demir çivi
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Soruda akışkanlık özelliği gösteren maddelerin hâlleri sorulmaktadır.
   2. Akışkan maddeler sıvı ve gazhâldeki maddelerdir, katılar akışkan değildir.
   3. Seçenekleri incelediğimizde "Zeytinyağı ve su buharı" seçeneğinde yer alan zeytinyağı (sıvı) ve su buharı (gaz) akışkan özellik gösterir.
   4. Diğer seçeneklerdeki maddelerin tamamı katıdır.
   5. Bu nedenle doğru cevap "Zeytinyağı ve su buharı" seçeneğidir.

3. Baran, evdeki mutfak eşyalarını inceleyerek katı maddelerin özelliklerini defterine yazmıştır.

   Buna göre katı maddelerle ilgili aşağıda verilen özelliklerden hangisi yanlıştır?

   1. Sıkıştırılabilir özelliktedirler.
   2. Belirli bir şekli ve hacmi vardır.
   3. Maddenin en düzenli hâlidir.
   4. Tanecikleri sadece titreşim hareketi yapar.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Katılar maddenin en düzenli hâlidir, belirli bir şekil ve hacimleri vardır ve tanecikleri yalnızca titreşim hareketi yapar.
   2. Katıların tanecikleri arasındaki boşluk çok az olduğu için katılar sıkıştırılamaz.
   3. Bu nedenle "Sıkıştırılabilir özelliktedirler." ifadesi yanlıştır.

4. Yusuf, günlük yaşamda karşılaştığı bazı maddelerin belirli şekil ve hacim özelliklerini not etmiştir.

   Buna göre Yusuf'un incelediği sıvı maddeler için aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

   1. Belirli bir hacimleri vardır.
   2. Tanecikleri sadece titreşim hareketi yapar.
   3. Bulundukları kabın şeklini alırlar.
   4. Sıkıştırılamadıkları kabul edilir.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Sıvı maddelerin belirli bir hacmi vardır, sıkıştırılamadıkları kabul edilir ve bulundukları kabın şeklini alırlar.
   2. Sıvıların tanecikleri yalnızca titreşim değil, öteleme ve dönme hareketi de yapar.
   3. Bu nedenle "Tanecikleri sadece titreşim hareketi yapar." ifadesi yanlıştır.

5. Fen bilimleri laboratuvarında öğretmen, öğrencilerine üç farklı şırınga vermiştir.

   • 1. şırıngaya küçük bir taş parçası,
   • 2. şırıngaya hava kalmayacak şekilde su,
   • 3. şırıngaya ise sadece hava doldurmuştur.

   Öğrenciler şırıngaların uçlarını kapatıp pistonları ittiklerinde sadece 3. şırıngadaki maddenin sıkıştırılabildiğini gözlemlemişlerdir. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

   1. Gaz maddelerin tanecikleri arasındaki boşlukların katı ve sıvılara göre çok fazla olması
   2. Katı ve sıvı maddelerin taneciklerinin öteleme hareketi yapamaması
   3. Taş ve suyun taneciklerinin sadece titreşim hareketi yapması
   4. Gaz maddelerin belirli bir hacminin bulunması
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Şırıngalardan sadece havanın (gaz) doldurulduğu 3. şırıngada piston itilebilmiştir.
   2. Katılar (taş) ve sıvılar (su) sıkıştırılamazken gazlar sıkıştırılabilir.
   3. Bunun temel sebebi gaz tanecikleri arasındaki boşlukların katı ve sıvılara göre çok fazla olmasıdır.
   4. Bu kural "Gaz maddelerin tanecikleri arasındaki boşlukların katı ve sıvılara göre çok fazla olması" seçeneğinde verilmiştir.

6. Aşağıdaki tabloda maddelerin tanecik yapıları ile ilgili bazı özellikler verilmiştir.

   Özellik	Katı	Sıvı	Gaz
   Tanecikler arası boşluk	En az	Orta	En çok
   Sıkıştırılabilirlik	Sıkıştırılamaz	Sıkıştırılamaz	Sıkıştırılabilir
   Yapılan hareketler	Titreşim	Titreşim, dönme, öteleme	Titreşim, dönme, öteleme

   Tablodaki bilgileri inceleyen bir öğrenci aşağıdaki sonuçlardan hangisine ulaşamaz?

   1. Gaz maddelerin tanecikleri arasındaki boşluk en fazla olduğu için gazlar sıkıştırılabilir.
   2. Katı maddelerin tanecikleri sadece titreşim hareketi yapar ve sıkıştırılamazlar.
   3. Sıvı ve gaz maddelerin tanecikleri öteleme hareketi yapabilir.
   4. Sıvı maddelerin tanecikleri arasındaki boşluk gazlardan daha fazladır.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Tabloya göre gazların tanecikleri arası boşluk en çoktur ve bu yüzden sıkıştırılabilirler (A doğrudur).
   2. Katılar sadece titreşim yapar ve sıkıştırılamaz (B doğrudur).
   3. Sıvı ve gazlar öteleme yapabildiği için akışkandır (C doğrudur).
   4. Sıvı maddelerin tanecikleri arasındaki boşluk gazlardan daha azdır, tablodaki 'En çok' gazlar içindir; bu yüzden "Sıvı maddelerin tanecikleri arasındaki boşluk gazlardan daha fazladır" seçeneğindeki ifade yanlıştır.

7. Eda, özdeş üç kaba sırasıyla demir bilye, süt ve helyum gazı koymuştur. Eda bu maddelerin özelliklerini incelediğinde aşağıdaki sonuçlara ulaşmıştır:

   • I.
     Demir bilyenin belirli bir şekli ve hacmi vardır, sıkıştırılamaz.
   • II.
     Sütün belirli bir şekli yoktur, konulduğu kabın şeklini alır ve akışkandır.
   • III.
     Helyum gazının belirli bir şekli ve hacmi yoktur, bulunduğu kabın her yerine yayılır ve sıkıştırılabilir.

   Eda'nın ulaştığı bu sonuçlardan hangileri doğrudur?

   1. Yalnız I
   2. I ve II
   3. II ve III
   4. I, II ve III
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Demir bilye katı hâldedir; katıların belirli bir şekli ve hacmi vardır, sıkıştırılamazlar. I. önerme doğrudur.
   2. Süt sıvı hâldedir; sıvıların belirli bir şekli yoktur, konulduğu kabın şeklini alır ve akışkandırlar. II. önerme doğrudur.
   3. Helyum gaz hâldedir; gazların belirli bir şekli ve hacmi yoktur, bulunduğu kabın her yerine yayılırlar ve sıkıştırılabilirler. III. önerme doğrudur.
   4. Eda'nın ulaştığı tüm sonuçlar madde hâllerinin bilimsel özellikleriyle tamamen uyuşmaktadır.
   5. Bu nedenle I, II ve III numaralı sonuçların hepsi doğrudur ve doğru seçenek "I, II ve III"'dir.

8. Fen bilimleri dersinde Kerem öğretmen, öğrencilerine maddelerin hareket çeşitleri ile ilgili bir tablo hazırlatmıştır. Tabloda bazı madde hâlleri ve bu hâllerdeki taneciklerin yaptığı hareketler verilmiştir.

   Madde Hâli	Titreşim	Dönme	Öteleme
   K	Var	Yok	Yok
   L	Var	Var	Var
   M	Var	Var	Var

   Buna göre K, L ve M maddeleri sırasıyla aşağıdakilerden hangisi olabilir?

   1. Helyum gazı - Zeytinyağı - Bakır levha
   2. Süt - Tahta parça - Oksijen gazı
   3. Demir çubuk - Su - Hava
   4. Buz - Demir - Kolonya
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Tablodaki K maddesi sadece titreşim hareketi yapmaktadır, bu özellik katılara aittir.
   2. L ve M maddeleri titreşim, dönme ve öteleme hareketi yapmaktadır, bu özellik sıvı ve gazlara aittir.
   3. Seçenekler incelendiğinde K'nın katı, L ve M'nin sıvı veya gaz olduğu kombinasyon aranmalıdır.
   4. "Demir çubuk - Su - Hava" seçeneğinde Demir çubuk (katı), Su (sıvı), Hava (gaz) sıralaması tam olarak bu duruma uymaktadır.

9. Deniz, mutfakta suyun ve sütün özelliklerini gözlemlemiştir. Deniz'in yaptığı gözlemlerden bazıları şunlardır:

   • Sürahi içindeki suyu farklı şekillerdeki bardaklara döktüğünde suyun hacmi değişmemiş ancak bardağın şeklini almıştır.
   • Sütü bardağa döktüğünde akarak bardağı doldurmuştur.

   Bu gözlemlere dayanarak sıvı maddelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

   1. Sıvıların tanecikleri arasındaki boşluk katı maddelere göre daha azdır.
   2. Sıvılar akışkan özelliğe sahiptir ve konuldukları kabın şeklini alırlar ancak hacimleri sabittir.
   3. Sıvılar gazlar gibi sıkıştırılabilir ve bulundukları kabın her tarafına yayılırlar.
   4. Sıvı maddelerin tanecikleri sadece titreşim hareketi yapar.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Deniz, suyun konulduğu kabın şeklini aldığını ancak hacminin değişmediğini gözlemlemiştir.
   2. Sütün ise akarak bardağı doldurduğunu gözlemlemiştir.
   3. Bu gözlemler sıvıların akışkan olduğunu, konuldukları kabın şeklini aldığını ancak hacimlerinin sabit olduğunu gösterir.
   4. Bu açıklama "Sıvılar akışkan özelliğe sahiptir ve konuldukları kabın şeklini alırlar ancak hacimleri sabittir" seçeneğinde yer almaktadır.

10. Ayşe öğretmen, ders tahtasına katı, sıvı ve gaz maddelerin özellikleriyle ilgili bazı bilgiler yazmış ve öğrencilerden yanlış olan ifadeyi bulmalarını istemiştir.

    • I.
      Katı maddelerin belirli bir şekli ve belirli bir hacmi vardır.
    • II.
      Sıvı maddeler akışkan özelliğe sahiptir ve titreşim, dönme ile öteleme hareketi yaparlar.
    • III.
      Gaz maddelerin belirli bir şekli ve hacmi vardır, bulundukları kabın her tarafına dağılırlar.
    • IV.
      Katı maddelerin tanecikleri arasındaki boşluk azdır ve sadece titreşim hareketi yaparlar.

    Buna göre Ayşe öğretmenin yazdığı ifadelerden hangisi yanlıştır?

    1. III
    2. II
    3. I
    4. IV
    Cevap ve çözüm

    Cevap: A)

    1. Katı maddelerin belirli bir şekli ve hacmi vardır, I doğrudur.
    2. Sıvılar akışkandır ve titreşim, dönme, öteleme hareketi yaparlar, II doğrudur.
    3. Katıların tanecikleri arasındaki boşluk azdır ve sadece titreşim hareketi yaparlar, IV doğrudur.
    4. Gaz maddelerin belirli bir şekli ve belirli bir hacmi yoktur, bulundukları kabı tamamen doldururlar; bu nedenle III numaralı ifade yanlıştır.