9. Sınıf Biyoloji Bilimin Doğası ve Bilimsel Araştırma Süreçleri Orta Seviye Test 1 – 10 Soru (Çözümlü)

9. Sınıf Biyoloji Bilimin Doğası ve Bilimsel Araştırma Süreçleri Orta Seviye Test 1 — sorular ve çözümler

10 soru · Biyoloji · 9. sınıf. Yukarıdan online çözebilir, ya da PDF olarak yazdırabilirsin.

1. Aşağıdakilerden hangisi bilimin doğasını ve bilimsel bilgi üretim sürecini en iyi açıklar?

   1. Bilimsel araştırmalar her zaman aynı basamakların katı bir sırayla izlenmesiyle gerçekleştirilir.
   2. Bilimsel bilginin elde edilmesinde tek ve evrensel bir yöntem bulunmamaktadır, farklı disiplinlerde esnek yöntemler izlenebilir.
   3. Bilimsel çalışmalar tamamen nesneldir ve bilim insanının kişisel değerlerinden asla etkilenmez.
   4. Teoriler yeterince kanıtlandığında zamanla kanun haline dönüşür.
   5. Keşfedilen bilimsel bilgiler mutlak ve son halindedir, asla değiştirilemez.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Bilimde tek ve evrensel bir bilimsel yöntem yoktur; yöntemler alana göre esner.
   2. A yanlıştır, çünkü basamaklar katı bir sırayla izlenmek zorunda değildir.
   3. C yanlıştır, çünkü bilim insanı tamamen nesnel olamaz.
   4. D yanlıştır, çünkü teori kanuna dönüşmez.
   5. E yanlıştır, çünkü bilimsel bilgi değişebilir.
   6. Doğru cevap B'dir.

2. Bilimsel araştırma sürecinde elde edilen verilerin ve bulguların mantıksal bir çerçevede yorumlanarak değerlendirilmesine ne ad verilir?

   1. Deney
   2. Hipotez
   3. Tahmin
   4. Gözlem
   5. Çıkarım
   Cevap ve çözüm

   Cevap: E)

   1. Elde edilen veri ve bulguların mantıksal olarak yorumlanmasına çıkarım denir.
   2. Hipotez ve tahmin deneyden önce yapılır.
   3. Gözlem ve deney veri toplama araçlarıdır.
   4. Doğru cevap çıkarımdır.

3. Bilimsel bir araştırmada, bir durumun veya olayın nedenini, bağlantısını ya da sonucunu açıklamak amacıyla kurulan ve deneysel yöntemlerle test edilerek doğruluğu veya yanlışlığı ispatlanabilen önermeye ne ad verilir?

   1. Gözlem
   2. Kanun
   3. Teori
   4. Hipotez
   5. Veri
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Bir olayın nedenini ya da sonucunu açıklamak için kurulan ve test edilebilen önermeye hipotez denir.
   2. Kanun ve teori test edilmiş geniş bilgilerdir; gözlem ve veri hipotez değildir.
   3. Doğru cevap hipotezdir.

4. Aşağıdakilerden hangisi bilimin doğası özelliklerinden biri olarak gösterilemez?

   1. Bilimsel bilgiler kesin, mutlak ve değişmezdir.
   2. Bilimsel bilginin üretilmesinde toplumun kültürel ve sosyal yapısı etkilidir.
   3. Bilim insanlarının yaşantıları ve bakış açıları çalışmaları etkileyebilir.
   4. Bilimde evrensel olarak kabul edilen tek bir bilimsel yöntem yoktur.
   5. Teori ve kanun kavramları arasında hiyerarşik bir ilişki bulunmamaktadır.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Bilimsel bilgi yeni kanıtlarla değişebilir, yani geçicidir.
   2. Bu nedenle bilimsel bilgilerin kesin, mutlak ve değişmez olduğu söylenemez.
   3. B, C, D ve E bilimin doğasının kabul edilen özellikleridir.
   4. Doğru cevap A'dır.

5. Ormanda yürüyüş yaparken bir ağaç gövdesinde dinlenen bir güvenin kanatlarında baykuş yüzüne benzeyen desenler olduğunu fark eden bir araştırmacının yaptığı bu ilk işlem bilimsel yöntem basamaklarından hangisine girer?

   1. Hipotez kurma
   2. Problemi belirleme
   3. Gözlem yapma
   4. Deney tasarlama
   5. Sonuç çıkarma
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Bilimsel yöntemin ilk adımı genellikle doğayı duyu organlarıyla fark etmektir; buna gözlem denir.
   2. Araştırmacı ormanda yürürken güvenin kanatlarındaki baykuş yüzüne benzeyen desenleri fark etmiştir.
   3. Henüz bir soru sormamış, tahmin yürütmemiş ve deney yapmamıştır; yalnızca duyularıyla bir durumu fark etmiştir.
   4. Bu ilk işlem gözlem yapmadır.

6. Doğal olayların 'nasıl' gerçekleştiğini betimleyen, deneylerle defalarca doğrulanmış ve teoriye dönüşmeyen bilimsel genellemelere ne ad verilir?

   1. Çıkarım
   2. Teori
   3. Hipotez
   4. Tahmin
   5. Kanun
   Cevap ve çözüm

   Cevap: E)

   1. Kanun, doğal olayların nasıl gerçekleştiğini betimleyen genellemelerdir.
   2. Teori ise olayların nedenini açıklar.
   3. Teori ve kanun arasında hiyerarşi yoktur; kanunlar teori olmaz, teoriler de kanun olmaz.
   4. Tanım kanuna uyar.

7. Bilimsel araştırmalarda araştırmacının gözlemlerine dayanarak belirlediği ve kurulacak kontrollü deneyde araştırmacı tarafından değiştirilen, etkisi araştırılan değişkene ne ad verilir?

   1. Sabit tutulan değişken
   2. Bağımlı değişken
   3. Kontrol grubu
   4. Bağımsız değişken
   5. Hipotez
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Kontrollü bir deneyde araştırmacının bilerek değiştirdiği ve etkisini incelediği değişkene bağımsız değişken denir.
   2. Bağımlı değişken, bağımsız değişkene bağlı olarak ölçülen sonuçtur.
   3. Sabit tutulan değişkenler ise deney boyunca değiştirilmeyen faktörlerdir.
   4. Soruda tanım bağımsız değişkeni verir.

8. Bilimsel yöntem basamaklarını sırasıyla uygulamak isteyen bir araştırmacı, bir doğa olayını duyu organları ve bazı araç gereçler kullanarak sistematik olarak inceledikten sonra ilk olarak ne yapmalıdır?

   1. Problemi veya durumu belirleme
   2. Kontrollü deney tasarlama
   3. Sonuç çıkarma
   4. Teori oluşturma
   5. Kanun önerme
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Bilimsel yöntemin ilk adımı gözlemdir.
   2. Gözlemden sonra gelen adım problemin veya durumun belirlenmesidir.
   3. Soruda gözlem yapıldığı söyleniyor, dolayısıyla sıradaki adım problemi belirlemektir.
   4. Kontrollü deney, sonuç çıkarma, teori ve kanun daha sonraki aşamalardır.

9. Bilimsel bir araştırmada, doğruluğu henüz doğrudan test edilmemiş olan ancak hipotezden akıl yürütme yoluyla çıkarılan ve araştırmalarda zaman kaybını önleyen sonuca ne ad verilir?

   1. Kanun
   2. Tahmin
   3. Teori
   4. Gözlem
   5. Bulgu
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Bilimsel süreçte hipotez kurulduktan sonra, hipotezin doğruluğu doğrudan test edilmeden mantıksal akıl yürütme yoluyla elde edilen sonuçlara tahmin denir.
   2. Tahminler, "Eğer … ise … dir." şeklinde ifade edilerek çalışmalara yön verir ve zaman kaybını önler.
   3. Bulgu, gözlem ve deneylerden elde edilen veridir; kanun ve teori ise test edilmiş bilgilerdir.
   4. Bu doğrultuda aranan kavram tahmindir.

10. Bilimsel çalışma sürecinde elde edilen bulgular kurulan hipotezle çeliştiğinde veya hipotezi desteklemek için yeterli olmadığında izlenmesi gereken en doğru yol aşağıdakilerden hangisidir?

    1. Bulgular göz ardı edilerek mevcut hipotez mutlak doğru kabul edilir.
    2. Çalışma sonlandırılarak veriler değiştirilmeden doğrudan yayımlanır.
    3. Hipotez gözden geçirilir, gerekirse değiştirilir veya yeni veriler toplamak için yeni deneyler yapılır.
    4. Sadece hipotezi destekleyen veriler seçilerek rapora eklenir.
    5. Bilimsel yöntem basamakları tamamen terk edilir.
    Cevap ve çözüm

    Cevap: C)

    1. Bilimde hipotez bir tahmindir; bulgular onu desteklemeyebilir.
    2. Bulgular hipotezle çelişirse veri değiştirilmez veya göz ardı edilmez, bilimsel dürüstlük korunur.
    3. Doğru yol hipotezi gözden geçirmek, gerekirse değiştirmek ya da yeni deneylerle yeni veri toplamaktır.
    4. A, D ve E bilimsel etiğe ve yönteme aykırıdır; B ise hipotezi gözden geçirmeden çalışmayı bitirdiği için en doğru yol değildir.
    5. Doğru cevap C'dir.