9. Sınıf Kimya Atom Orbitalleri ve Elektron Dizilimi Kolay Seviye Test 1 – 10 Soru (Çözümlü)

9. Sınıf Kimya Atom Orbitalleri ve Elektron Dizilimi Kolay Seviye Test 1 — sorular ve çözümler

10 soru · Kimya · 9. sınıf. Yukarıdan online çözebilir, ya da PDF olarak yazdırabilirsin.

1. d orbitalleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

   1. İkinci enerji seviyesinde de bulunurlar.
   2. Beş eş enerjili orbitalden oluşurlar.
   3. En fazla 10 elektron alabilirler.
   4. Üçüncü enerji seviyesinden itibaren başlarlar.
   5. Açısal koordinatlara bağlı yönelimlere sahiptirler.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. d orbitalleri üçüncü temel enerji seviyesinden ($n = 3$) itibaren başlar.
   2. Beş farklı yönelime sahip eş enerjili orbitalden oluşur ve toplamda en fazla 10 elektron alır.
   3. İkinci enerji seviyesinde ($n = 2$) sadece s ve p orbitalleri bulunur, d orbitali bulunmaz.
   4. Doğru cevap A.

2. Temel hâldeki ${}_{24}\text{Cr}$ atomunun elektron diziliminde aşağıdaki küresel simetri durumlarından hangisi gözlenir?

   1. Son orbitali $\text{d}^4$ ile biter ve küresel simetri göstermez.
   2. Son orbitali $\text{d}^5$ ile biter ve küresel simetri gösterir.
   3. Son orbitali $\text{p}^6$ ile biter ve küresel simetri gösterir.
   4. Son orbitali $\text{s}^2$ ile biter ancak küresel simetri göstermez.
   5. Son orbitali $\text{f}^7$ ile biter ve küresel simetri gösterir.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Cr'nin (Z=24) beklenen dizilimi 4s² 3d⁴ olurdu, ancak yarı dolu d kararlılığı nedeniyle gerçek dizilim [Ar] 4s¹ 3d⁵ şeklindedir.
   2. Hem 4s hem 3d yarı dolu olduğundan atom küresel simetri gösterir.
   3. Son orbital (enerji sırasına göre) d⁵ ile biter ve küresel simetri gösterir; B doğru.

3. $_{11}\text{Na}$ elementinin temel hâl elektron dizilimi aşağıdakilerden hangisidir?

   1. $1\text{s}^2 2\text{s}^1 2\text{p}^6 3\text{s}^2$
   2. $1\text{s}^2 2\text{s}^2 2\text{p}^5 3\text{s}^2$
   3. $1\text{s}^2 2\text{s}^2 2\text{p}^6 3\text{s}^2$
   4. $1\text{s}^2 2\text{s}^2 2\text{p}^4 3\text{s}^3$
   5. $1\text{s}^2 2\text{s}^2 2\text{p}^6 3\text{s}^1$
   Cevap ve çözüm

   Cevap: E)

   1. Na'nın atom numarası 11, nötr atomda 11 elektron vardır.
   2. Doluş sırası: 1s² (2), 2s² (4), 2p⁶ (10), 3s¹ (11).
   3. Dizilim 1s² 2s² 2p⁶ 3s¹ olur.

4. Temel enerji seviyeleri ile ilgili aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?

   1. Her temel enerji seviyesinde d orbitali mutlaka bulunur.
   2. İkinci temel enerji seviyesinde s ve p orbitalleri bulunur.
   3. Üçüncü temel enerji seviyesinde s, p ve d orbitalleri bulunur.
   4. Dördüncü temel enerji seviyesinde s, p, d ve f orbitalleri bulunur.
   5. Birinci temel enerji seviyesinde sadece s orbitali bulunur.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Temel enerji seviyesi n için alt kabuklar: n = 1 → s; n = 2 → s, p; n = 3 → s, p, d; n = 4 → s, p, d, f.
   2. d orbitali ilk kez n = 3'te bulunur; 1. ve 2. enerji seviyelerinde yoktur.
   3. B, C, D ve E doğrudur; A 'her seviyede d mutlaka bulunur' dediği için yanlıştır.
   4. Doğru cevap A.

5. Bir atomun en dış temel enerji kabuğunda bulunan elektronlara ne ad verilir?

   1. İç katman elektronları
   2. Çekirdek elektronları
   3. Valans elektronları
   4. Uyarılmış elektronlar
   5. Serbest elektronlar
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Bir atomun en dış temel enerji seviyesindeki (kabuğundaki) elektronlara değerlik (valans) elektronları denir.
   2. Bu elektronlar kimyasal bağ oluşumuna katılır ve atomun kimyasal özelliklerini belirler.
   3. Çekirdek ve iç katman elektronları iç kabuklardadır; uyarılmış elektron üst enerji düzeyine çıkmış elektrondur; serbest elektron atoma bağlı değildir.
   4. Doğru seçenek C'dir.

6. Aşağıdaki elektron dizilimlerinden hangisine sahip bir atom küresel simetri özelliği gösterir?

   1. $… \text{d}^4$
   2. $… \text{p}^4$
   3. $… \text{p}^3$
   4. $… \text{p}^5$
   5. $… \text{d}^9$
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Küresel simetri, alt kabukların yarı dolu (p³, d⁵, f⁷) veya tam dolu (p⁶, d¹⁰, f¹⁴) olmasıyla sağlanır.
   2. Seçeneklerde p³ yarı doludur: p⁴, d⁴, p⁵, d⁹ ise ne yarı dolu ne tam doludur.
   3. Cevap C.

7. Çok elektronlu atomlarda orbitallerin doluş sırası belirlenirken kullanılan ilke aşağıdakilerden hangisidir?

   1. Avogadro hipotezi
   2. Pauli dışlama ilkesi
   3. Hund kuralı
   4. Heisenberg belirsizlik ilkesi
   5. Aufbau ilkesi
   Cevap ve çözüm

   Cevap: E)

   1. Orbitallerin enerji sırasına göre, düşük enerjiliden yükseğe doğru doldurulmasını Aufbau ilkesi belirtir.
   2. Pauli orbitaldeki elektron sayısı ve spini, Hund eş enerjili orbitallerin dolumunu belirler.

8. Eş enerjili orbitallere elektronların yerleşimi sırasında elektronların önce birer birer aynı yönde yerleştiğini belirten kural aşağıdakilerden hangisidir?

   1. Aufbau ilkesi
   2. Hund kuralı
   3. Pauli dışlama ilkesi
   4. Boyle kanunu
   5. Kütlenin korunumu kanunu
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Eş enerjili orbitallerde elektronlar önce birer birer aynı spinle yerleşir, sonra eşleşir.
   2. Bu kural Hund kuralıdır.

9. Bir atom orbitalinde zıt spinli olmak koşuluyla en fazla kaç elektron bulunabilir?

   1. 1
   2. 10
   3. 6
   4. 2
   5. 14
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Pauli dışlama ilkesine göre bir orbitalde en fazla 2 elektron bulunur.
   2. Bu iki elektronun spinleri zıt olmalıdır.

10. p orbitalleri ile ilgili aşağıdaki özelliklerden hangisi doğrudur?

    1. Üçüncü enerji seviyesinden sonra ortadan kalkarlar.
    2. Şekilleri küreseldir ve her enerji seviyesinde bulunurlar.
    3. Tek bir orbitalden oluşurlar ve en fazla 2 elektron alırlar.
    4. İkinci enerji seviyesinden itibaren başlar ve üç tanedir.
    5. Açısal koordinatlara bağlı değildirler.
    Cevap ve çözüm

    Cevap: D)

    1. p alt kabuğu ilk kez n = 2'de başlar (2p) ve 3 orbitalden oluşur (pₓ, $p_{y}$, $p_{z}$); D doğrudur.
    2. A yanlış: 3p, 4p, 5p... diye devam eder.
    3. B yanlış: küresel olan s orbitalidir.
    4. C yanlış: p alt kabuğu üç orbitalden oluşur, en fazla 6 elektron alır.
    5. E yanlış: p orbitalleri yönelimlidir.
    6. Doğru ifade D'dir.