9. Sınıf Kimya Kimya Bilimi ve Günlük Hayat Zor Seviye Test 1 – 10 Soru (Çözümlü)

9. Sınıf Kimya Kimya Bilimi ve Günlük Hayat Zor Seviye Test 1 — sorular ve çözümler

10 soru · Kimya · 9. sınıf. Yukarıdan online çözebilir, ya da PDF olarak yazdırabilirsin.

1. Bir temizlik görevlisi, banyo fayanslarındaki inatçı kireç kalıntılarını gidermek için önce tuz ruhu $(\text{HCl})$ dökmüş, temizleme etkisini artırmak amacıyla ardından çamaşır suyu $(\text{NaClO})$ ilave etmiştir. Bu işlem sonucunda açığa çıkan ve solunduğunda ciddi solunum yolu rahatsızlıklarına neden olan zehirli gaz aşağıdakilerden hangisidir?

   1. Klor gazı ($\text{Cl}_2$)
   2. Karbondioksit gazı ($\text{CO}_2$)
   3. Oksijen gazı ($\text{O}_2$)
   4. Amonyak gazı ($\text{NH}_3$)
   5. Hidrojen gazı ($\text{H}_2$)
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Tuz ruhu (HCl) ile çamaşır suyu (NaClO) karıştırılırsa tepkime verir.
   2. Tepkime: NaClO + 2HCl → NaCl + H2O + Cl2.
   3. Açığa çıkan gaz zehirli klor gazıdır.

2. Aşağıdaki temel güvenlik uyarı işaretlerinden hangisi, ambalaj üzerinde bulunduğu maddelerin canlı dokuyu tahrip edebileceğini, metalleri ve diğer yüzeyleri aşındırabileceğini belirtir?

   1. Zehirli Madde
   2. Oksitleyici Madde
   3. Korozif Madde
   4. Tahriş Edici Madde
   5. Patlayıcı Madde
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Soruda ambalaj üzerindeki işaretin canlı dokuyu tahrip etmesi ve metalleri aşındırması isteniyor.
   2. Bu iki özellik korozif (aşındırıcı) maddelerin tanımıdır; sembolü, bir elin ve metalin üzerine damlayan sıvıyı gösterir.
   3. Oksitleyici madde yanmayı hızlandırır, zehirli madde solunum/yutma ile zarar verir, tahriş edici madde ise deri ve gözde hafif tahriş yapar; patlayıcı madde ise patlama riski taşır.
   4. Doğru cevap Korozif Madde'dir.

3. Kimya laboratuvarında çalışırken aşağıdaki güvenlik kurallarından hangisine uyulması durumunda zehirli buhar ve gaz oluşturan maddelerden kaynaklanabilecek solunum yolu zehirlenmeleri en aza indirgenebilir?

   1. Uçucu ve yanıcı maddelerin kaplarının ağzı açık bırakılmalıdır.
   2. Kimyasal maddeler kullanılmadan önce etiketleri okunmamalıdır.
   3. Zehirli buhar ve gaz oluşturan maddeler ile çalışırken çeker ocak kullanılmalıdır.
   4. Kimyasal maddeler yakından koklanarak tanınmalıdır.
   5. Kullanılmış atık kimyasallar doğrudan lavaboya dökülmelidir.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Zehirli buhar ve gaz çıkaran maddelerle çeker ocakta çalışılır; gazlar ortamdan uzaklaştırılır.
   2. Diğer seçenekler (etiket okumamak, kapakları açık bırakmak, koklamak, lavaboya dökmek) tehlikeli davranışlardır.

4. Günlük hayatta sıklıkla kullanılan bazı maddelerin özellikleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

   1. Gümüş renkli ve ağır bir metal olan cıva oda koşullarında sıvı halde bulunur ve toksik etkiye sahiptir.
   2. Halk arasında tuz ruhu olarak bilinen madde hidroklorik asidin sulu çözeltisidir.
   3. Yumuşak ve kaygan bir metal olan sodyum, su ile şiddetli ve patlama riski içeren bir tepkime verir.
   4. Çamaşır suyunun yapısındaki etken madde sodyum hipoklorit olup asidik özellik gösterir.
   5. Mutfak eşyalarındaki yağ tabakasını temizlemek için kullanılan yağ çözücüler genellikle sodyum hidroksit içerir.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Çamaşır suyunun etken maddesi sodyum hipokloritdir (NaClO) ama çözeltisi bazik özellik gösterir, asidik değildir.
   2. Bu yüzden D yanlıştır.
   3. Diğer ifadeler doğrudur: tuz ruhu HCl çözeltisidir, sodyum su ile şiddetli tepkime verir, cıva oda koşullarında sıvıdır ve toksiktir, yağ çözücüler NaOH içerir.

5. Kimya laboratuvarında asit çözeltisi hazırlamak isteyen bir öğrenci, gerekli güvenlik kurallarını ve ölçüm aletlerinin kullanım ilkelerini incelemektedir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi laboratuvarda uyulması gereken doğru bir davranıştır?

   1. Sıcaklık ölçümü yapıldıktan sonra termometre ısıtılan kimyasal maddenin içinde bırakılmalıdır.
   2. Sıvılarda hacim ölçümü yapmak için hassas dereceli silindir yerine beherglas tercih edilmelidir.
   3. Sıvıların hacmi pipetle aktarılırken puar kullanılmamalı, hızlı işlem için ağızla çekilmelidir.
   4. Asit çözeltisi hazırlanırken asit, cam baget yardımıyla yavaşça suyun içine dökülüp seyreltilmelidir.
   5. Kırılan cam malzemeler temizlik kolaylığı açısından çıplak elle hemen toplanmalıdır.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Asit seyreltilirken asit her zaman cam baget yardımıyla yavaşça suya eklenir; tersi şiddetli ısınma ve sıçramaya yol açar (D doğru).
   2. Termometre ısıtılan maddenin içinde bırakılmaz, A yanlıştır.
   3. Hacim ölçümü için beherglas yerine dereceli silindir tercih edilir, B yanlıştır.
   4. Pipet ağızla çekilmez, puar kullanılır, C yanlıştır.
   5. Kırık camlar çıplak elle toplanmaz, E yanlıştır.
   6. Doğru davranış D'dir.

6. Bir ilaç fabrikasında görev yapan kimyager, yeni sentezlenen bir bitkisel etken maddenin saflık derecesini, çözeltinin pH değerini ve insan kanındaki oranını incelemektedir. Bu incelemelerde yararlanılan kimya disiplinleri aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

   1. Organik Kimya - Fizikokimya
   2. Analitik Kimya - Biyokimya
   3. Anorganik Kimya - Polimer Kimyası
   4. Biyokimya - Anorganik Kimya
   5. Fizikokimya - Analitik Kimya
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Saflık derecesi ve pH ölçümü, maddenin bileşenlerini ve miktarını belirleyen Analitik Kimya'nın konusudur.
   2. İnsan kanındaki etken madde oranının incelenmesi canlılardaki kimyasal olayları inceleyen Biyokimya'nın alanına girer.
   3. Bu nedenle doğru eşleşme Analitik Kimya - Biyokimya'dır.

7. Bir laboratuvar kazası sonucunda asidin deri ile temas etmesi durumunda izlenmesi gereken doğru ilk yardım adımı aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?

   1. Bölge hemen en az 15 dakika bol su ile yıkanmalı ve laboratuvar sorumlusuna haber verilmelidir.
   2. Asitli bölgeye doğrudan derişik baz dökülerek nötralleştirilmelidir.
   3. Temas eden bölge hiçbir şey yapmadan açık havada kurutulmalıdır.
   4. Yalnızca kağıt havlu ile silinip laboratuvar ortamından ayrılmalıdır.
   5. Bölgeye buz eklenerek hemen ısı düşürülmelidir.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Asit deriye temas ettiğinde ilk yapılacak iş, bölgeyi hemen ve uzun süre (en az 15 dakika) bol su ile yıkamaktır.
   2. Ardından laboratuvar sorumlusuna haber verilir.
   3. Derişik baz dökmek yeni bir kimyasal yanığa yol açar; kurutmak, kâğıt havluyla silmek veya buz koymak doğru ilk yardım değildir.
   4. Doğru cevap A.

8. Maddelerin hangi bileşenlerden oluştuğunu ve bu bileşenlerin miktarını saptamayı hedefleyen analiz yöntemlerini inceleyen kimya alt disiplini, şeker pancarındaki şeker miktarının tayini ve suların sertlik derecelerinin belirlenmesi gibi işlemleri gerçekleştirir. Bu disiplin aşağıdakilerden hangisidir?

   1. Anorganik Kimya
   2. Biyokimya
   3. Fizikokimya
   4. Organik Kimya
   5. Analitik Kimya
   Cevap ve çözüm

   Cevap: E)

   1. Maddelerin bileşenlerini ve miktarlarını belirleyen yöntemleri inceleyen disiplin Analitik Kimya'dır.
   2. Şeker pancarında şeker miktarı tayini ve su sertliği tayini buna örnektir.

9. Aşağıdaki kimya alt disiplinlerinden hangisinin çalışma alanı, petrol ürünleri, sentetik polimerler, plastikler, boyalar ve ilaçlar gibi karbon temelli bileşiklerin yapı ve tepkimelerinin incelenmesini kapsamaz?

   1. Organik Kimya
   2. Anorganik Kimya
   3. Polimer Kimyası
   4. Analitik Kimya
   5. Fizikokimya
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Organik kimya karbon temelli bileşikleri inceler.
   2. Polimer kimyası büyük moleküllü plastik ve kauçuk yapıları inceler.
   3. Anorganik kimya ise genellikle karbon içermeyen veya asit, baz, tuz, mineral gibi organik olmayan bileşiklerin özelliklerini ve tepkimelerini inceler.
   4. Bu nedenle karbon temelli bileşiklerin incelenmesi anorganik kimyanın temel çalışma alanı değildir.

10. Laboratuvarda bulunan bazı kimyasal maddelerin ambalajlarında insan sağlığına ve çevreye yönelik tehlikeleri belirten risk piktogramları yer alır. Sarı zemin üzerinde siyah renkli, üç kanatlı pervane benzeri amblem aşağıdaki maddelerden hangisinin bulunduğu kaplarda yer alır?

    1. Tahriş Edici Madde
    2. Tıbbi Atık
    3. Korozif Madde
    4. Oksitleyici Madde
    5. Radyoaktif Madde
    Cevap ve çözüm

    Cevap: E)

    1. Sarı zemin üzerinde siyah renkli olan ve etrafa radyasyon yayan yapıyı simgeleyen piktogram radyoaktif madde işaretidir.
    2. Tıbbi atık piktogramı ise biyo-tehlike amblemi taşır.
    3. Korozif madde aşındırıcı etkiyi, oksitleyici madde ise alevli daire simgesini gösterir.