9. Sınıf Kimya Periyodik Sistem ve Periyodik Özellikler Orta Seviye Test 2 – 10 Soru (Çözümlü)

9. Sınıf Kimya Periyodik Sistem ve Periyodik Özellikler Orta Seviye Test 2 — sorular ve çözümler

10 soru · Kimya · 9. sınıf. Yukarıdan online çözebilir, ya da PDF olarak yazdırabilirsin.

1. Temel hâldeki X ve Y elementlerinden X atomunun periyodik tablonun 3. periyot 2A grubunda, Y atomunun ise 4. periyot 7A grubunda yer aldığı bilinmektedir. Buna göre X ve Y atomlarının valans elektron sayıları aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

   1. X: 3, Y: 7
   2. X: 2, Y: 1
   3. X: 2, Y: 5
   4. X: 2, Y: 7
   5. X: 1, Y: 2
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. A grubu elementlerinde valans elektron sayısı grup numarasına eşittir.
   2. X 2A grubunda olduğundan 2 valans elektronu vardır.
   3. Y 7A grubunda olduğundan 7 valans elektronu vardır.
   4. Doğru cevap D (X: 2, Y: 7).

2. Nötr X atomu 2 elektron verdiğinde oluşan $\text{X}^{2+}$ iyonu ile nötr Y atomu 1 elektron aldığında oluşan $\text{Y}^-$ iyonu izoelektronik olmaktadır. Buna göre X ve Y atomlarının proton sayıları arasındaki fark aşağıdakilerden hangisidir?

   1. 1
   2. 3
   3. 2
   4. 4
   5. 5
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. İzoelektronik, iyonların elektron sayılarının eşit olması demektir.
   2. X atomunun proton sayısı x olsun. X²⁺ iyonunun elektron sayısı x − 2 olur.
   3. Y atomunun proton sayısı y olsun. Y⁻ iyonunun elektron sayısı y + 1 olur.
   4. İzoelektronik olduklarından x − 2 = y + 1 olur.
   5. Buradan x − y = 3 bulunur.
   6. Proton sayıları arasındaki fark 3'tür.

3. Periyodik tablonun aynı periyodunda bulunan X, Y ve Z baş grup elementleriyle ilgili elektronegatiflik değerlerinin X > Y > Z olduğu biliniyor. Buna göre bu elementlerin atom numaralarının büyüklük ilişkisi aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

   1. Z > Y > X
   2. X > Y > Z
   3. X > Z > Y
   4. Y > X > Z
   5. Z > X > Y
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Aynı periyotta soldan sağa gidildikçe atom numarası ve elektronegatiflik artar (soy gazlar hariç).
   2. Elektronegatiflik X > Y > Z ise atom numaraları da X > Y > Z olur.

4. Aşağıdaki elementlerden hangisi periyodik tabloda halojenler grubunda yer almaz?

   1. $\text{F}$
   2. $\text{Cl}$
   3. $\text{S}$
   4. $\text{Br}$
   5. $\text{I}$
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Halojenler periyodik tabloda 7A grubundadır: F, Cl, Br, I, At.
   2. Kükürt (S) 6A grubundadır (kalkojen).
   3. S halojen değildir.

5. Bilim tarihine bakıldığında periyodik sistemin gelişiminde pek çok bilim insanının katkısı olduğu görülür. Bunlar arasında Dimitri Mendeleyev, elementleri sıralarken belirli bir niceliği esas almış ve tablosunda o dönemde henüz keşfedilmemiş bazı elementler için özel olarak boşluklar bırakmıştır. Mendeleyev'in elementleri sıralarken esas aldığı nicelik ve tablosunda boş bırakmasının temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

   1. Atom numarası; gelecekte bulunacak elementlerin yerini ve özelliklerini önceden tahmin edebilmek
   2. Nükleon sayısı; tablodaki boşluklara radyoaktif elementleri yerleştirebilmek
   3. Proton sayısı; benzer kimyasal özellik gösteren elementleri aynı yatay sırada toplamak
   4. Atom kütlesi; henüz keşfedilmemiş elementlerin varlığını ve özelliklerini öngörebilmek
   5. Elektronegatiflik; elementlerin bağ yapma yeteneklerindeki düzeni koruyabilmek
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Mendeleyev elementleri artan atom kütlesine göre sıraladı; atom numarası kavramı o dönemde bilinmiyordu.
   2. Benzer özellikli elementleri aynı grupta toplamak için bazı yerleri boş bıraktı.
   3. Bu boşlukların henüz keşfedilmemiş elementlere ait olduğunu söyledi ve özelliklerini (eka-silisyum gibi) önceden tahmin etti.
   4. Doğru seçenek D'dir; A seçeneği atom numarasını esas aldığını söylediği için yanlıştır.

6. Kimyasal bağ yapan bir atomun elektronları çekme gücünü ifade eden elektronegatiflik kavramı ile ilgili bazı özellikler şunlardır:

   • I.
     Göreceli bir kavram olup Linus Pauling tarafından flor atomu referans alınarak 0 ile 4 arasında hesaplanmıştır.
   • II.
     Periyodik tabloda aynı periyotta soldan sağa doğru gidildikçe genellikle artar.
   • III.
     Soy gazların tamamının standart elektronegatiflik değeri 4,0 olarak kabul edilmiştir.

   Bu ifadelerden hangileri doğrudur?

   1. Yalnız I
   2. Yalnız II
   3. I ve II
   4. II ve III
   5. I, II ve III
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. I: Elektronegatiflik göreceli bir kavramdır; Pauling flor'a 4,0 değerini vererek 0-4 arası bir skala oluşturmuştur. Doğru.
   2. II: Aynı periyotta soldan sağa çekirdek yükü arttığı için elektronegatiflik genellikle artar. Doğru.
   3. III: Soy gazların elektronegatifliği 4,0 kabul edilmemiştir; genellikle değer verilmez. Yanlış.
   4. I ve II doğru, cevap C'dir.

7. Modern periyodik sistemde elementlerin düzenleniş ilkesi ve grupların numaralandırılması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

   1. IUPAC sistemine göre periyodik tabloda 1. gruptan 18. gruba kadar rakamsal adlandırma yapılır.
   2. Henry Moseley, elementlerin fiziksel ve kimyasal özelliklerinin atom kütlesine bağlı olduğunu kanıtlamıştır.
   3. Elementler günümüzdeki periyodik tabloda artan atom kütlelerine göre sıralanmıştır.
   4. A grubu elementlerine yan grup, B grubu elementlerine ise baş grup adı verilir.
   5. Periyodik tabloda yatay sütunlara grup, dikey satırlara ise periyot denir.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. IUPAC sistemi grupları 1'den 18'e kadar rakamlarla adlandırır; A doğru.
   2. Moseley, özelliklerin atom kütlesine değil atom numarasına bağlı olduğunu göstermiştir; B yanlış.
   3. Modern periyodik tablo artan atom numarasına göre düzenlenmiştir; C yanlış.
   4. A grupları baş grup, B grupları yan gruptur; D yanlış.
   5. Yatay satırlar periyot, dikey sütunlar gruptur; E yanlış.
   6. Doğru cevap A.

8. Aşağıdaki iyonlardan hangisinin yarıçapı, nötr hâldeki atomunun yarıçapından daha küçüktür?

   1. $_{16}\text{S}^{2-}$
   2. $_{9}\text{F}^-$
   3. $_{15}\text{P}^{3-}$
   4. $_{7}\text{N}^{3-}$
   5. $_{12}\text{Mg}^{2+}$
   Cevap ve çözüm

   Cevap: E)

   1. Bir atom elektron kaybedip katyon olunca elektron sayısı azalır, çekirdeğin çekimi her elektrona daha güçlü etki eder. Ayrıca çoğu zaman son kabuk da kaybolur. Bu yüzden katyonun yarıçapı atomundan küçüktür.
   2. Anyonlarda elektron sayısı artar, elektronlar arası itme artar ve yarıçap atomundan büyük olur.
   3. S²⁻, F⁻, N³⁻ ve P³⁻ anyondur, yarıçapları atomlarından büyüktür.
   4. Mg²⁺ katyondur, yarıçapı Mg atomundan küçüktür.
   5. Doğru seçenek E'dir.

9. Periyodik tablonun baş grup elementleri olan X, Y ve Z ile ilgili şu bilgiler veriliyor:

   • X elementi 1A grubunda yer alan bir ametaldir.
   • Y elementi 2A grubunda yer alır ve oksidi amfoter özellik gösterir.
   • Z elementi 7A grubunda yer alan bir halojendir.

   Buna göre bu elementlerin sınıflandırılması ve özellikleri hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

   1. $\text{X}$, periyodik tablonun en aktif metalidir.
   2. $\text{Z}$ elementi bileşiklerinde sadece $\text{+7}$ yükseltgenme basamağı alır.
   3. $\text{Z}$, oda koşullarında sadece gaz hâlinde bulunabilen bir soy gazdır.
   4. $\text{X}$ ve $\text{Y}$ aynı grupta yer almaktadır.
   5. $\text{Y}$, berilyum $(\text{Be})$ elementidir ve oksidi hem asit hem bazla tepkime verir.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: E)

   1. X: 1A grubunda ametal olan hidrojendir (H); en aktif metal değildir, A yanlış.
   2. Halojenler bileşiklerinde çoğunlukla −1 alır; yalnızca +7 değildir, B yanlış.
   3. Z halojendir, soy gaz değildir, C yanlış.
   4. X 1A, Y 2A grubundadır; aynı grupta değiller, D yanlış.
   5. Y: 2A grubunda oksidi amfoter olan Be'dir; BeO hem asitle hem bazla tepkime verir, E doğru.
   6. Doğru cevap E.

10. Aynı grupta yer alan X, Y ve Z baş grup elementlerinin atom yarıçapları sırasıyla Y, Z ve X şeklindedir (Y > Z > X). Buna göre bu elementlerin 1. iyonlaşma enerjilerinin büyükten küçüğe sıralanışı aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

    1. X > Z > Y
    2. X > Y > Z
    3. Y > Z > X
    4. Z > X > Y
    5. Y > X > Z
    Cevap ve çözüm

    Cevap: A)

    1. Soruda sıralama Y > Z > X şeklinde verilmiştir.
    2. Aynı grupta atom yarıçapı büyüdükçe çekirdeğin dış elektronlara çekimi azalır.
    3. Dolayısıyla iyonlaşma enerjisi yarıçap büyüdükçe azalır.
    4. En küçük yarıçap X, sonra Z, en büyük Y olduğundan iyonlaşma enerjisi X > Z > Y olur.