9. Sınıf Kimya Periyodik Sistem ve Periyodik Özellikler Zor Seviye Test 1 – 10 Soru (Çözümlü)

9. Sınıf Kimya Periyodik Sistem ve Periyodik Özellikler Zor Seviye Test 1 — sorular ve çözümler

10 soru · Kimya · 9. sınıf. Yukarıdan online çözebilir, ya da PDF olarak yazdırabilirsin.

1. Temel hâldeki X, Y ve Z tanecikleri ile ilgili şu bilgiler veriliyor:

   • X taneciği $\text{1s}^2\text{2s}^2\text{2p}^6$ elektron dizilimine sahiptir ve $-1$ yüklüdür.
   • Y taneciği X ile izoelektroniktir ve nötr haldeki proton sayısı X'inkinden 2 fazladır.
   • Z taneciği Y ile aynı gruptadır ve proton sayısı Y'ninkinden 8 fazladır.

   Buna göre Z elementinin periyodik tablodaki yeri aşağıdakilerden hangisidir?

   1. 4. periyot 1A grubu
   2. 3. periyot 8A grubu
   3. 2. periyot 8A grubu
   4. 3. periyot 2A grubu
   5. 3. periyot 1A grubu
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. X⁻ taneciği 1s²2s²2p⁶ dizilimine sahip ve -1 yüklü; nötr X'in 9 elektronu var, yani F (Z=9).
   2. Y, X ile izoelektronik (10 elektron) ve nötr proton sayısı X'ten 2 fazla: 11 proton, Na.
   3. Na 11 protonla Na⁺ olduğunda 10 elektronlu olur; izoelektronik uyar.
   4. Z, Y ile aynı grupta ve proton sayısı 8 fazla: 19, K.
   5. K: 4. periyot 1A grubu.

2. Nötr X, Y ve Z atomları ile ilgili aşağıdaki bilgiler veriliyor:

   • X atomunun elektron dağılımı $\text{1s}^2\text{2s}^2\text{2p}^6\text{3s}^2\text{3p}^6\text{4s}^1$ ile sonlanmaktadır.
   • Y atomu, X atomu ile aynı periyotta ve bir sonraki grupta yer almaktadır.
   • Z atomu, X atomu ile aynı grupta ve bir alt periyotta yer almaktadır.

   Buna göre X, Y ve Z atomlarının atom yarıçaplarının büyükten küçüğe doğru sıralaması aşağıdakilerden hangisidir?

   1. Z > Y > X
   2. X > Y > Z
   3. Y > X > Z
   4. Z > X > Y
   5. X > Z > Y
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. X: 4s¹ ile biter, 1s²...3p⁶4s¹ = K (19), 4. periyot 1A.
   2. Y: aynı periyot, bir sonraki grup = 2A, Ca (20).
   3. Z: X ile aynı grup, bir alt periyot (daha altta) = Rb (5. periyot 1A).
   4. Aynı periyotta soldan sağa atom yarıçapı azalır: K > Ca.
   5. Aynı grupta yukarıdan aşağı yarıçap artar: Rb > K.
   6. Sıralama Z > X > Y.

3. Temel hâldeki X atomunun en yüksek temel enerji düzeyi 4 olup bu düzeyde toplam 2 elektronu bulunmaktadır; d orbitallerinde ise elektron yoktur. Buna göre X atomunun periyodik tablodaki yeri ve küresel simetri özelliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

   1. 4. periyot 2B grubundadır ve küresel simetri özelliği göstermez.
   2. 4. periyot 2A grubundadır ve küresel simetri özelliği gösterir.
   3. 3. periyot 2A grubundadır ve küresel simetri özelliği gösterir.
   4. 4. periyot 8A grubundadır ve küresel simetri özelliği gösterir.
   5. 4. periyot 1A grubundadır ve küresel simetri özelliği göstermez.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. X atomunun en yüksek temel enerji düzeyi 4 olduğuna göre bu element 4. periyotta yer alır.
   2. Düzeydeki toplam elektron sayısı 2 olduğundan elektron dağılımı $\text{4s}^2$ ile sonlanır.
   3. Elektron dağılımının $\text{4s}^2$ ile bitmesi, s orbitallerinin tam dolu olduğunu ve dolayısıyla atomun küresel simetri özelliği gösterdiğini belirtir.
   4. En dış kabuktaki s orbitalinde 2 elektron bulunduğundan element 2A grubundadır.
   5. B seçeneği bu bulguların tamamıyla uyuşmaktadır.

4. X ve Y elementlerinin ardışık iyonlaşma enerjisi değerleri (kJ/mol cinsinden) sırasıyla aşağıda verilmiştir:

   • X: $520$, $7298$, $11815$
   • Y: $738$, $1451$, $7733$, $10540$

   Bu verilere göre X ve Y elementlerinin periyodik tablodaki grupları aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

   1. X: 2A, Y: 1A
   2. X: 1A, Y: 3A
   3. X: 3A, Y: 2A
   4. X: 2A, Y: 3A
   5. X: 1A, Y: 2A
   Cevap ve çözüm

   Cevap: E)

   1. X'te 1. iyonlaşma enerjisinden 2.'ye geçerken büyük bir sıçrama vardır (520 → 7298); son katmanda 1 elektron bulunur, X 1A grubundadır.
   2. Y'de 2.'den 3.'ye geçerken büyük bir sıçrama vardır (1451 → 7733); son katmanda 2 elektron bulunur, Y 2A grubundadır.
   3. Doğru cevap E.

5. Aynı periyotta yer alan X, Y ve Z baş grup elementlerinin 1. iyonlaşma enerjileri sırasıyla $900\text{ kJ/mol}$, $800\text{ kJ/mol}$ ve $1086\text{ kJ/mol}$'dür. Bu elementler ardışık gruplarda yer aldığına göre X, Y ve Z'nin grupları sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

   1. 3A, 2A, 4A
   2. 2A, 3A, 4A
   3. 4A, 3A, 2A
   4. 2A, 4A, 3A
   5. 3A, 4A, 2A
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Aynı periyotta iyonlaşma enerjisi genel olarak soldan sağa artar; ancak 2A grubu (ns² tam dolu) 3A grubundan büyüktür.
   2. En küçük değer Y'nindir (800), ardından X (900), en büyük Z (1086).
   3. Bu durum 2A > 3A istisnasına uyar: X 2A, Y 3A, Z 4A grubundadır (2. periyot için Be, B, C).
   4. Doğru cevap B.

6. Periyodik tablonun aynı periyodunda bulunan X, Y, Z ve T baş grup elementlerinin elektronegatiflik değerleri arasında $\text{T} > \text{Z} > \text{Y} > \text{X}$ ilişkisi bulunmaktadır. Buna göre bu elementlerin atom numaraları arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

   1. $\text{Z} > \text{T} > \text{X} > \text{Y}$
   2. $\text{X} > \text{Y} > \text{Z} > \text{T}$
   3. $\text{T} > \text{Z} > \text{Y} > \text{X}$
   4. $\text{Y} > \text{X} > \text{T} > \text{Z}$
   5. $\text{T} > \text{X} > \text{Y} > \text{Z}$
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Aynı periyotta soldan sağa gidildikçe atom numarası arttıkça elektronegatiflik artar.
   2. Elektronegatiflik T > Z > Y > X olduğuna göre atom numaraları da T > Z > Y > X olur.

7. Temel hâldeki X, Y ve Z elementlerinin en dış orbitalleri sırasıyla $\text{3s}^1$, $\text{3p}^3$ ve $\text{3p}^5$ şeklindedir. Buna göre bu elementlerin 1. iyonlaşma enerjilerinin karşılaştırılması aşağıdakilerden hangisinde doğrudur?

   1. $\text{Y} > \text{X} > \text{Z}$
   2. $\text{X} > \text{Y} > \text{Z}$
   3. $\text{Y} > \text{Z} > \text{X}$
   4. $\text{Z} > \text{X} > \text{Y}$
   5. $\text{Z} > \text{Y} > \text{X}$
   Cevap ve çözüm

   Cevap: E)

   1. X: 3s¹ = Na (11), Y: 3p³ = P (15), Z: 3p⁵ = Cl (17).
   2. Aynı periyotta soldan sağa iyonlaşma enerjisi genel olarak artar: Na < P < Cl.
   3. Bu üçü arasında istisna yoktur (istisna 5A-6A: P > S, ama Cl ile karşılaştırma normal).
   4. Sıralama Z > Y > X.

8. Nötr X atomunun elektron dağılımı sonlandığı orbitalin baş kuantum sayısı 3, açısal momentum kuantum sayısı p türüne ait olup bu orbitallerinde toplam 4 elektron bulunmaktadır. Buna göre X atomunun periyodik tablodaki grubu ve küresel simetri durumu aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

   1. 4A grubu - Küresel simetri özelliği gösterir.
   2. 6A grubu - Küresel simetri özelliği göstermez.
   3. 6A grubu - Küresel simetri özelliği gösterir.
   4. 5A grubu - Küresel simetri özelliği göstermez.
   5. 7A grubu - Küresel simetri özelliği gösterir.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Son orbital 3p ve toplam 4 elektron: 3p⁴.
   2. Dizilim 1s²2s²2p⁶3s²3p⁴ = S (16), 3. periyot 6A.
   3. Küresel simetri: tam dolu veya yarı dolu orbitaller gerekir; 3p⁴ ne yarı dolu ne tam dolu olduğu için küresel simetri göstermez.
   4. Doğru seçenek B.

9. $_{11}\text{Na}^+$ (X), $_{9}\text{F}^-$ (Y) ve $_{11}\text{Na}$ (Z) tanecikleri veriliyor. Buna göre X, Y ve Z taneciklerinin yarıçapları arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisidir?

   1. $\text{Y} > \text{X} > \text{Z}$
   2. $\text{X} > \text{Y} > \text{Z}$
   3. $\text{Z} > \text{Y} > \text{X}$
   4. $\text{Z} > \text{X} > \text{Y}$
   5. $\text{X} > \text{Z} > \text{Y}$
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. X (Na⁺) ve Y (F⁻) izoelektroniktir (10 elektron). Proton sayısı büyük olan Na⁺ elektronları daha çok çeker; Y > X.
   2. Z (Na) ve X (Na⁺) aynı elementtir; elektron veren Na⁺'nın en dış katmanı boşalır, Z > X.
   3. Z (Na) 3 katmanlı, Y (F⁻) 2 katmanlıdır; Z > Y.
   4. Sıralama Z > Y > X. Doğru cevap C.

10. Temel hâldeki X, Y ve Z baş grup elementleriyle ilgili;

    • X ve Y aynı periyotta yer almakta olup atom numaraları arasında $\text{Y} > \text{X}$ ilişkisi vardır.
    • Y ve Z aynı grupta yer almakta olup atom numaraları arasında $\text{Z} > \text{Y}$ ilişkisi vardır.

    Buna göre X, Y ve Z elementlerinin atom yarıçaplarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

    1. $\text{Y} > \text{X}$
    2. $\text{Y} > \text{Z}$
    3. $\text{X} > \text{Z}$
    4. $\text{X} > \text{Y}$
    5. $\text{Z} > \text{X}$
    Cevap ve çözüm

    Cevap: D)

    1. X ve Y aynı periyotta ve Y'nin atom numarası büyük; soldan sağa atom yarıçapı azaldığından X > Y.
    2. Y ve Z aynı grupta ve Z aşağıda; yukarıdan aşağı yarıçap arttığından Z > Y.
    3. X ile Z arasındaki ilişki verilenlerle kesin olarak belirlenemez.
    4. Kesinlikle doğru olan X > Y'dir. Doğru cevap D.