9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Deneme Türü ve Özellikleri Karma Seviye Test 1 – 10 Soru (Çözümlü)

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Deneme Türü ve Özellikleri Karma Seviye Test 1 — sorular ve çözümler

10 soru · Türk Dili ve Edebiyatı · 9. sınıf. Yukarıdan online çözebilir, ya da PDF olarak yazdırabilirsin.

1. Deneme türü ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

   1. Olaylar birinci ya da üçüncü kişi ağzından kurmaca bir dünyada aktarılır.
   2. Yazar, seçtiği bir konudaki kişisel görüşlerini kesin sonuçlara varmadan anlatır.
   3. Toplumu aydınlatmak amacıyla bilimsel veriler ve kanıtlar doğrudan sunulur.
   4. Okura bilgi vermek ve onu yönlendirmek amacıyla yazılmış öğretici metinlerdir.
   5. Şiirsel bir söyleyişle kaleme alınan metinlerde ölçü ve uyak zorunludur.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Deneme türünde yazar, herhangi bir konudaki kişisel görüş ve düşüncelerini kanıtlama kaygısı gütmeden işler.
   2. Seçenekler incelendiğinde doğru seçenekte denemenin en belirgin özelliklerinden biri doğru olarak verilmiştir.
   3. “Olaylar birinci ya da…” seçeneği hikaye veya romana, “Toplumu aydınlatmak amacıyla bilimsel…” seçeneği makaleye, “Okura bilgi vermek ve…” seçeneği genel bilgilendirici metinlere, “Şiirsel bir söyleyişle kaleme…” seçeneği ise şiire aittir.

2. Aşağıdakilerden hangisi bir deneme yazarının yazarken izleyeceği yollardan biri olamaz?

   1. Sanat, edebiyat, doğa ve yaşam gibi insanla ilgili konuları seçmek
   2. Kendisiyle konuşuyormuş gibi içten ve samimi bir dil kullanmak
   3. Anlattıklarını bilimsel belgelerle kanıtlama çabasında olmak
   4. Gözlem ve deneyimlerinden yararlanarak kişisel yorumlar yapmak
   5. Konuyu ele alırken kesin ve katı sonuçlara varmaktan kaçınmak
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Deneme yazarı, düşüncelerini kanıtlama ve belge sunma zorunluluğu hisseden biri değildir; bu özellik makaleye aittir.
   2. Bu nedenle anlattıklarını bilimsel belgelerle kanıtlama çabasında olmak deneme yazarlarının izleyeceği bir yol olamaz.

3. Aşağıdaki yazarlardan hangisi Türk edebiyatında deneme türünün tanınmış temsilcileri arasında yer almaz?

   1. Şevket Rado
   2. Nurullah Ataç
   3. Suut Kemal Yetkin
   4. Salah Birsel
   5. Nâzım Hikmet Ran
   Cevap ve çözüm

   Cevap: E)

   1. Deneme türü, yazarın herhangi bir konudaki kişisel görüş ve düşüncelerini kanıtlama amacı gütmeden, samimi bir dille aktardığı bir türdür.
   2. Türk edebiyatında Nurullah Ataç, Suut Kemal Yetkin, Salah Birsel ve Şevket Rado deneme türünün en önemli ve tanınmış temsilcilerindendir.
   3. Nâzım Hikmet Ran ise Türk edebiyatının en büyük ve tanınmış şairlerinden biri olup şiir, roman ve oyun türleriyle tanınır; deneme alanında bu isimler kadar ön plana çıkmamıştır.
   4. Bu doğrultuda, Nâzım Hikmet Ran diğer seçeneklerdeki yazarlar gibi deneme türünün tanınmış bir temsilcisi değildir.

4. Deneme yazarı ele aldığı konuyu işlerken aşağıdakilerden hangisini amaçlamaz?

   1. Tezini bilimsel deneylerle kanıtlayarak kesin bir yasa ortaya koymak
   2. Kendi düşünce evrenini ve iç dünyasının yansımalarını okuyucuya aktarmak
   3. Sanat, insan ve yaşam üzerine özgün ve kişisel bakış açıları sunmak
   4. Okuyucuda estetik bir duygu uyandırarak farklı bir bakış açısı yaratmak
   5. Samimi ve akıcı bir dille okuyucuyu düşünmeye ve sorgulamaya sevk etmek
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Deneme yazarı tezlerini bilimsel deneylerle kanıtlayarak kesin bir yasa ortaya koymayı amaçlamaz, çünkü denemede kanıtlama kaygısı yoktur.
   2. Doğru seçenekteki ifade makale türüne aittir.

5. Aşağıdaki yazarlardan hangisi Türk edebiyatında deneme türündeki eserleriyle tanınmamıştır?

   1. Ömer Seyfettin
   2. Nurullah Ataç
   3. Salah Birsel
   4. Şevket Rado
   5. Suut Kemal Yetkin
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Ömer Seyfettin Türk edebiyatında özellikle hikaye (öykü) türündeki eserleriyle tanınmıştır.
   2. Nurullah Ataç, Salah Birsel, Şevket Rado ve Suut Kemal Yetkin ise Türk edebiyatında deneme türünün bilinen isimleridir.

6. Türk edebiyatında deneme türünün en önemli ve tanınmış temsilcilerinden biri aşağıdakilerden hangisidir?

   1. Mehmet Âkif Ersoy
   2. Namık Kemal
   3. Nurullah Ataç
   4. Ziya Gökalp
   5. Faruk Nafiz Çamlıbel
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Türk edebiyatında deneme türünün en önemli, üretken ve tanınmış temsilcilerinin başında Nurullah Ataç gelir.
   2. Diğer isimler farklı edebî dönemlerde ve türlerde (şiir, milliyetçilik, roman vb.) öne çıkmıştır.

7. Deneme türü ile makale türü karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi iki tür arasındaki temel farklardan biri olur?

   1. Makalede konular sınırlıyken denemede sadece tarihî olaylar ele alınabilir.
   2. Deneme yalnızca şiir biçiminde yazılırken makale düz yazı olarak kaleme alınır.
   3. Makalede yazar duygularını ön plana çıkarırken denemede tamamen nesnel olunur.
   4. Deneme yazarı terimlere yer vermezken makalede sadece günlük konuşma dili kullanılır.
   5. Denemede düşüncelerin kanıtlanma zorunluluğu yokken makalede kesin kanıtlar sunulur.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: E)

   1. Makale ve deneme türleri arasındaki en temel fark, makalede düşüncelerin kanıtlanma zorunluluğu olması, denemede ise böyle bir zorunluluğun bulunmamasıdır.
   2. Denemede yazar öznel bir tutum izlerken makalede nesnel ve bilimsel bir dil kullanılır.

8. Dünya edebiyatında deneme türünün kurucusu ve bu türü ilk kez ortaya koyan sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

   1. Francis Bacon
   2. Charles Lamb
   3. Voltaire
   4. Montaigne
   5. Ralph Waldo Emerson
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Dünya edebiyatında deneme türünün kurucusu ve bu türün ilk örneklerini veren Fransız yazar Montaigne'dir.
   2. Sanatçı, 'Denemeler' adlı eseriyle bu türün adını da belirlemiş ve özelliklerini yerleştirmiştir.

9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde deneme türünün en belirgin özelliklerinden biri vurgulanmıştır?

   1. Anlatılan her olay mutlaka gerçek belgelere ve resmi kayıtlara dayandırılır.
   2. Yazar, okuyucuyla sohbet ediyormuş gibi samimi bir havada kendi dünyasını açar.
   3. Toplumun kalkınması için yazara rehberlik etme ve kurallar koyma görevi yüklenir.
   4. Dil her zaman en ağır, anlaşılmaz ve Arapça Farsça tamlamalarla dolu kullanılır.
   5. Eserin sonunda mutlaka kesin bir yargıya varılarak bir formül sunulur.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Deneme samimi, içten bir anlatımla yazarın kendi düşüncelerini sanki okurla karşılıklı konuşuyormuş gibi aktardığı bir türdür.
   2. Doğru seçenekte bu samimiyet ve içtenlik vurgulanmıştır.

10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir deneme yazarının yazarlık tutumu veya yazılış amacı vurgulanmıştır?

    1. Yaşadığı anın ve çevresindeki olayların onda uyandırdığı izlenimleri, kendi iç süzgecinden geçirerek kaleme aldı.
    2. Toplumun geçirdiği evreleri sosyolojik belgelerle inceleyerek bilimsel bir makale ortaya koydu.
    3. Bir olayı başından sonuna kadar kahramanların dilinden okuyucuya aktaran soluk kesici bir roman yazdı.
    4. Tarihi olayları belgelere dayandırarak tarafsız bir gözle gelecek nesillere aktarmayı amaçladı.
    5. Güncel politik tartışmaları kısa ve kanıtlanabilir günlük köşe yazılarıyla ele aldı.
    Cevap ve çözüm

    Cevap: A)

    1. Bir deneme yazarı, yaşadığı anın ve çevresindeki olayların onda uyandırdığı izlenimleri kendi iç süzgecinden geçirerek öznel bir şekilde kaleme alır.
    2. Doğru seçenekte verilen ifade, deneme yazarının bu kişisel ve öznel tutumunu ve yazılış amacını açıkça vurgulamaktadır.