5. Sınıf Fen Bilimleri Maddenin Tanecikli, Boşluklu ve Hareketli Yapısı Karma Seviye Test 1 – 10 Soru (Çözümlü)

5. Sınıf Fen Bilimleri Maddenin Tanecikli, Boşluklu ve Hareketli Yapısı Karma Seviye Test 1 — sorular ve çözümler

10 soru · Fen Bilimleri · 5. sınıf. Yukarıdan online çözebilir, ya da PDF olarak yazdırabilirsin.

1. Aşağıdaki hâllerden hangisinde tanecikler sadece titreşim hareketi yapar?

   1. Buz
   2. Su
   3. Helyum gazı
   4. Su buharı
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Katı maddelerin tanecikleri yalnızca olduğu yerde titreşim hareketi yapar.
   2. Verilen seçeneklerden 'Buz' katı hâldedir.
   3. 'Su' sıvı, 'Helyum gazı' ve 'Su buharı' gaz hâlindedir.
   4. Dolayısıyla sadece buzun tanecikleri titreşim hareketi yapar.
   5. Doğru cevap: "Buz".

2. Günlük yaşamda karşılaştığımız bazı maddelerin tanecik modelleri ve hareket yetenekleri incelendiğinde sıvı ve gaz maddelerin akışkan olduğu görülmektedir. Buna göre aşağıda verilen maddelerden hangisi öteleme hareketi yapabilen ve akışkan özellik gösteren bir madde hâlidir?

   1. Su bardağı
   2. Demir çivi
   3. Zeytinyağı
   4. Tahta masa
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Sıvı ve gaz maddeler akışkan özellik gösterir ve öteleme hareketi yapabilirler.
   2. Seçenekler incelendiğinde 'Su bardağı', 'Demir çivi' ve 'Tahta masa' katı maddelerdir ve öteleme hareketi yapamazlar.
   3. 'Zeytinyağı' sıvı hâlde bir madde olup akışkandır ve öteleme hareketi yapabilir.
   4. Doğru cevap: "Zeytinyağı".

3. Günlük yaşamda karşılaşılan maddeler katı, sıvı ve gaz olarak sınıflandırılmaktadır. Aşağıdaki maddelerden hangisi sıvı maddeler grubunda yer alır?

   1. Süt
   2. Helyum gazı
   3. Demir parça
   4. Tahta parça
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Maddeler katı, sıvı ve gaz olmak üzere üçe ayrılır.
   2. 'Demir parça' ve 'Tahta parça' katı maddeler grubundadır.
   3. 'Helyum gazı' gaz maddeler grubundadır.
   4. 'Süt' akışkan ve sıvı hâlde bir maddedir, bu yüzden sıvı maddeler grubunda yer alır.
   5. Doğru cevap: "Süt".

4. Tuna, babasıyla pazara gittiğinde satılan karpuzun katı, limonatanın sıvı ve bidondaki havanın gaz olduğunu düşünmüştür. Tuna'nın düşündüğü maddelerden gazların tanecikli yapısı hakkında bilmesi gereken temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

   1. Tanecikleri arası boşluk en fazladır ve sıkıştırılabilir.
   2. Tanecikleri birbirine çok yakındır ve sadece titreşim yapar.
   3. Belirli bir şekilleri ve sabit hacimleri bulunur.
   4. Tanecikleri arasında neredeyse hiç boşluk yoktur.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Gaz maddelerin tanecikleri arasındaki boşluk katı ve sıvılara göre çok daha fazladır.
   2. Bu büyük boşluklar nedeniyle gazlar sıkıştırılabilir özelliğe sahiptir ve tanecikleri serbestçe hareket eder.
   3. Seçenekler incelendiğinde "Tanecikleri arası boşluk en fazladır ve sıkıştırılabilir" seçeneğindeki ifade gazların temel özelliklerini doğru tanımlamaktadır.
   4. Doğru cevap: "Tanecikleri arası boşluk en fazladır ve sıkıştırılabilir".

5. Tanecikler arası boşluğun en fazla olduğu ve bulundukları kabın her tarafına yayılan madde hâli aşağıdakilerden hangisidir?

   1. Katı madde
   2. Sıvı madde
   3. Gaz madde
   4. Bütünsel madde
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Maddenin tanecikli yapısını incelediğimizde katı, sıvı ve gaz olmak üzere üç temel hâl olduğunu görürüz.
   2. Katı maddelerde tanecikler arası boşluk yok denecek kadar azdır.
   3. Sıvı maddelerde tanecikler arası boşluk katılara göre biraz daha fazladır.
   4. Gaz hâldeki maddelerde ise tanecikler arası boşluk en fazladır ve tanecikler serbestçe hareket ederek bulundukları kabın her tarafına yayılırlar.
   5. Bu nedenle tanecikler arası boşluğun en fazla olduğu ve kabı tamamen dolduran madde hâli gazdır.
   6. Sonuç olarak doğru seçenek "Gaz madde"'dır.

6. Aşağıdaki durumlardan hangisi gaz maddelerin sıkıştırılabilir özelliği ile ilgilidir?

   1. Buz kalıplarının katı hâlde belirli bir şekle sahip olması
   2. Demir çivinin şeklinin değiştirilememesi
   3. Suyun akışkan olması ve kabın şeklini alması
   4. Tekerleğin ve futbol topunun şişirilmesi
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Gazların tanecikleri arasında çok fazla boşluk bulunur ve bu sayede dışarıdan uygulanan basınçla sıkıştırılabilirler.
   2. Tekerleklerin ve futbol toplarının içine hava (gaz) basılarak şişirilmesi gazların sıkıştırılabilirlik özelliğine örnektir.
   3. Doğru cevap: "Tekerleğin ve futbol topunun şişirilmesi".

7. Maddenin tanecikli, boşluklu ve hareketli yapısı ile ilgili ders işleyen öğretmen öğrencilerine sıvı maddelerin özelliklerini sormuştur. Öğrencilerden hangisi sıvı maddeler için doğru bir özellik belirtmiştir?

   1. Sıvıların belirli bir şekli vardır ve sıkıştırılabilirler.
   2. Sıvıların belirli bir hacmi vardır ve konuldukları kabın şeklini alırlar.
   3. Sıvıların tanecikleri sadece titreşim hareketi yapar ve akışkan değildir.
   4. Sıvı maddelerin tanecikleri arasındaki boşluk gazlardan daha fazladır.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Sıvı maddelerin belirli bir hacmi vardır ancak belirli bir şekilleri yoktur, konuldukları kabın şeklini alırlar.
   2. Sıvılar akışkandır ve tanecikleri öteleme hareketi yapar.
   3. "Sıvıların belirli bir hacmi vardır ve konuldukları kabın şeklini alırlar" seçeneğinde verilen ifade sıvı maddeler için tamamen doğrudur.
   4. Doğru cevap: "Sıvıların belirli bir hacmi vardır ve konuldukları kabın şeklini alırlar".

8. Aşağıdaki maddelerden hangisinin belirli bir şekli ve belirli bir hacmi vardır?

   1. Helyum gazı
   2. Su
   3. Süt
   4. Demir parça
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Katı maddelerin belirli bir şekli ve belirli bir hacmi vardır.
   2. Seçeneklerdeki 'Su' ve 'Süt' sıvı, 'Helyum gazı' ise gazdır; bunların belirli bir şekli yoktur.
   3. 'Demir parça' katı bir madde olup belirli bir şekle ve belirli bir hacme sahiptir.
   4. Doğru cevap: "Demir parça".

9. Şekilde bir maddenin tanecik modeli verilmiştir.

   📐

   Bu tanecik modeli aşağıdaki maddelerden hangisine ait olabilir?

   1. Hava
   2. Demir çivi
   3. Su
   4. Zeytinyağı
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Şekildeki tanecikler birbirine çok yakın ve düzenli dizilmiştir; aralarındaki boşluk yok denecek kadar azdır.
   2. Bu model katı maddelere aittir.
   3. Seçeneklerde katı olan madde demir çividir; hava gaz, su ve zeytinyağı ise sıvıdır.

10. Elif, öğretmenin sorduğu "Hangi maddelerin tanecikleri öteleme hareketi yapabilir?" sorusuna doğru bir cevap vermiştir.

    Buna göre Elif'in aşağıdakilerden hangisini örnek vermesi beklenir?

    1. Demir çivi ve tahta parça
    2. Bakır tel ve altın yüzük
    3. Su ve hava
    4. Taş ve mermer blok
    Cevap ve çözüm

    Cevap: C)

    1. Soruda tanecikleri öteleme hareketi yapabilen maddeler sorulmaktadır.
    2. Öteleme hareketi sıvı ve gazhâldeki maddelerin tanecikleri tarafından yapılır, katılar sadece titreşim hareketi yapar.
    3. Seçenekleri incelediğimizde "Su ve hava" seçeneğinde yer alan su (sıvı) ve hava (gaz) öteleme hareketi yapabilen taneciklere sahiptir.
    4. Diğer seçeneklerdeki maddelerin tamamı katı hâldedir.