5. Sınıf Fen Bilimleri Isı ve Sıcaklık Karşılaştırması ve Isı Alışverişi Karma Seviye Test 2 – 10 Soru (Çözümlü)

5. Sınıf Fen Bilimleri Isı ve Sıcaklık Karşılaştırması ve Isı Alışverişi Karma Seviye Test 2 — sorular ve çözümler

10 soru · Fen Bilimleri · 5. sınıf. Yukarıdan online çözebilir, ya da PDF olarak yazdırabilirsin.

1. 📐

   Sıcaklığı 70°C olan bir sıvı, kendisinden daha soğuk bir ortamda bekletildiğinde sıcaklığının zamana bağlı değişimini gösteren yukarıdaki grafik elde edilmiştir. Grafik incelendiğinde sıvı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

   1. Sıvının sıcaklığı zamanla artmıştır çünkü çevreye ısı vermiştir.
   2. Sıvı dışarıdan ısı aldığı için 5. dakikadan sonra sıcaklığı sabit kalmıştır.
   3. Sıvı ile çevre arasındaki sıcaklık farkı kalmadığı için 5. dakikadan sonra ısı alışverişi durmuştur.
   4. Sıvı, çevreden ısı alarak soğumuştur.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Soru, bir sıvının soğuma sürecindeki sıcaklık değişimini ve ısı alışverişini grafik üzerinden incelemektedir.
   2. Grafiğe göre başlangıçta sıvının sıcaklığı 70°C iken zamanla 50°C'ye düşmüş ve 5. dakikadan sonra 50°C'de sabit kalmıştır.
   3. Sıcaklığın düşmesi sıvının çevreye ısı verdiğini gösterir; sıcaklığın 5. dakikadan sonra sabit kalması ise sıvı ile çevrenin sıcaklıklarının eşitlendiğini ve bu nedenle aralarındaki ısı alışverişinin bittiğini ifade eder.
   4. Isı alışverişi, sıcaklıklar eşitleninceye kadar sürer ve eşitlendiğinde sona erer.
   5. Bu açıklamalar doğrultusunda doğru sonuç, sıcaklıklar eşitlendiği için 5. dakikadan sonra ısı alışverişinin durduğu yönündedir.

2. Fen Bilimleri dersinde öğretmen, tahtaya ısı ve sıcaklık ile ilgili bazı özellikler yazmıştır. Bu etkinlikte öğrencilerden hangi ifadenin sadece sıcaklığa veya sadece ısıya ait olduğunu bulmaları istenmektedir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi yalnızca sıcaklık kavramına ait bir özelliktir?

   1. Birim olarak joule veya kalori kullanılır.
   2. Maddeler arasında aktarılabilen bir enerji türüdür.
   3. Kalorimetre kabı adı verilen özel bir kap ile hesaplanır.
   4. Termometre ile ölçülür ve birimi derece Celsius'tur.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Isı, sıcaklıkları farklı maddeler arasında aktarılabilen bir enerji türüdür; birimi joule veya kaloridir ve kalorimetre kabı ile hesaplanır.
   2. Sıcaklık ise bir enerji türü değildir; termometre ile ölçülür ve birimi derece Celsius'tur.
   3. Bu nedenle yalnızca sıcaklığa ait olan özellik "Termometre ile ölçülür ve birimi derece Celsius'tur." ifadesidir.

3. Mert, elindeki sıcak çayın içerisine soğuk bir metal kaşık bırakmıştır. Bir süre sonra kaşığın ısındığını fark etmiştir. Bu olayla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

   1. Sıcak çaydan soğuk kaşığa ısı transferi olmuştur.
   2. Kaşıktan çaya doğru sıcaklık akışı gerçekleşmiştir.
   3. Çayın sıcaklığı zamanla artmıştır çünkü kaşıktan ısı almıştır.
   4. Çay ile kaşığın son sıcaklıkları birbirine eşit olana kadar kaşık çayı ısıtmıştır.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Sıcak çayın sıcaklığı soğuk kaşıktan daha yüksektir.
   2. Isı, sıcaklığı yüksek olan maddeden (sıcak çay) sıcaklığı düşük olan maddeye (soğuk kaşık) doğru transfer edilir.
   3. Bu ısı transferi sonucunda kaşık ısınır ve maddelerin sıcaklıkları eşitlenene kadar bu süreç devam eder. "Sıcak çaydan soğuk kaşığa ısı transferi olmuştur" seçeneği bu açıklamayı tam olarak desteklemektedir.

4. Fen Bilimleri dersinde öğretmen, tahtaya ısı ve sıcaklık kavramlarıyla ilgili özellikler yazmış ancak öğrencilerden biri iki kavramın özelliklerini birbirine karıştırmıştır. Isı ve sıcaklık ile ilgili verilen özelliklerden hangisi yanlıştır?

   1. Isı bir enerji çeşididir, sıcaklık ise enerji değildir.
   2. Isının birimi derece Celsius (°C), sıcaklığın birimi jul veya kaloridir.
   3. Isı kalorimetre kabıyla ölçülür, sıcaklık termometreyle ölçülür.
   4. Isı transfer edilebilir, sıcaklık ise aktarılamaz ancak ölçülebilir.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Isı bir enerji türüdür, sıcaklık ise bir enerji türü değildir. Bu bilgi "Isı bir enerji çeşididir, sıcaklık ise enerji değildir" seçeneğinde doğrudur.
   2. Isı kalorimetre kabı ile ölçülür (hesaplanır), sıcaklık ise termometre ile ölçülür. Bu bilgi "Isı kalorimetre kabıyla ölçülür, sıcaklık termometreyle ölçülür" seçeneğinde doğrudur.
   3. Isının birimi enerji birimi olan jul veya kaloridir, sıcaklığın birimi ise derece Celsius'tur. "Isının birimi derece Celsius (°C), sıcaklığın birimi jul veya kaloridir" seçeneğinde birimler birbiriyle yer değiştirilerek yanlış verilmiştir.
   4. Isı sıcaklık farkından dolayı maddeler arasında transfer edilebilir, sıcaklık ise transfer edilmez ancak ölçülür. Bu bilgi "Isı transfer edilebilir, sıcaklık ise aktarılamaz ancak ölçülebilir" seçeneğinde doğrudur.

5. Özdeş iki kapta bulunan eşit miktardaki sulardan birincisinin sıcaklığı 30°, ikincisinin sıcaklığı ise 70°'dir. Bu iki sıvı tamamen karıştırıldığında oluşacak yeni karışımın sıcaklığı aşağıdakilerden hangisi olabilir?

   1. 20°
   2. 90°
   3. 75°
   4. 50°
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Farklı sıcaklıklardaki eşit kütleli ve aynı tür iki sıvı karıştırıldığında, denge sıcaklığı iki sıcaklığın tam ortasında (aritmetik ortalamasında) olur.
   2. Birinci kabın sıcaklığı 30° ve ikinci kabın sıcaklığı 70°'dir.
   3. Bu iki sıcaklığın ortalaması $(30 + 70) / 2 = 50°\text{C}$ olarak bulunur.
   4. Isı alışverişi sonucunda karışımın sıcaklığı soğuk sıvının sıcaklığından yüksek, sıcak sıvının sıcaklığından düşük olmalıdır; yani 30° ile 70° arasındadır.
   5. Verilen seçeneklerden bu aralıkta ve olası sıcaklık değeri 50°'dir.

6. Zeynep, günlük yaşamda karşılaştığı bazı olayları ısı ve sıcaklık kavramlarıyla açıklamak istemiştir. Aşağıdaki olayların hangisinde "ısı" kavramı doğru anlamda kullanılmıştır?

   1. Güneş altında kalan demir bank aldığı ısı nedeniyle iyice ısındı.
   2. Kardeşimin hastalandığında vücut ısısı 39° olarak belirlendi.
   3. Hava sıcaklığının öğle saatlerinde 30° olduğu ölçüldü.
   4. Odanın sıcaklığını ayarlamak için termometreyi duvara astık.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Hava sıcaklığının 30° olması sıcaklık kavramı ile ilgilidir, ısı değildir. "Hava sıcaklığının öğle saatlerinde 30° olduğu ölçüldü" seçeneği yanlıştır.
   2. İnsan vücudunun sıcaklığının 39° olması sıcaklıktır, halk arasında yanlış kullanılan 'vücut ısısı' tabimi bilimsel olarak yanlıştır. "Kardeşimin hastalandığında vücut ısısı 39° olarak belirlendi" seçeneği yanlıştır.
   3. Güneş altında kalan demir bankın güneşten enerji (ısı) alarak ısınması olayında 'ısı' kavramı doğru anlamda kullanılmıştır. "Güneş altında kalan demir bank aldığı ısı nedeniyle iyice ısındı" seçeneği doğrudur.
   4. Odanın sıcaklığını ayarlamak için termometre kullanılması sıcaklık ile ilgilidir. "Odanın sıcaklığını ayarlamak için termometreyi duvara astık" seçeneği yanlıştır.

7. Kerem, laboratuvarda yaptığı bir etkinlikte sıcaklığı 10° olan bir bardak su ile sıcaklığı 80° olan başka bir bardak suyu eşit miktarda alıp birbirine karıştırmıştır. Bu işlemle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

   1. Karışımın sıcaklığı 80°'den daha fazla olur.
   2. Soğuk sudan sıcak suya doğru sıcaklık geçişi olmuştur.
   3. Sıcak sudan soğuk suya doğru ısı aktarımı gerçekleşmiştir.
   4. İki suyun sıcaklığı eşit olduğu için hiç ısı alışverişi olmaz.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Isı alışverişi sıcaklığı yüksek olan maddeden sıcaklığı düşük olan maddeye doğru gerçekleşir; bu nedenle 80°'lik sudan 10°'lik suya ısı akışı olur. "Sıcak sudan soğuk suya doğru ısı aktarımı gerçekleşmiştir" seçeneği doğrudur.
   2. Sıcaklık aktarılan veya geçişi olan bir nicelik değil, bir göstergedir; ısı aktarımı olur. "Soğuk sudan sıcak suya doğru sıcaklık geçişi olmuştur" seçeneği yanlıştır.
   3. Karışımın sıcaklığı ilk sıcaklıkların arasında bir değer alır yani 80°'den az olur. "Karışımın sıcaklığı 80°'den daha fazla olur" seçeneği yanlıştır.
   4. Soruda sıcaklıklar eşit değil, biri 10° diğeri 80°'dir. "İki suyun sıcaklığı eşit olduğu için hiç ısı alışverişi olmaz" seçeneği yanlıştır.

8. Günlük yaşamda gerçekleşen;

   • I.
     Sıcak çorba kasesine konulan metal kaşığın bir süre sonra el yakması,
   • II.
     Kış gününde dışarıda bırakılan demir bankın dokunulduğunda soğuk hissedilmesi,
   • III.
     Buzdolabından çıkarılan soğuk su şişesinin bir süre sonra oda sıcaklığına ulaşması

   olaylarının hangilerinde maddeler arasında ısı alışverişi gerçekleşmiştir?

   1. Yalnız I
   2. I ve II
   3. II ve III
   4. I, II ve III
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Isı alışverişi, sıcaklıkları farklı olan maddeler arasında sıcaklığı yüksek olan maddeden düşük olan maddeye doğru gerçekleşen enerji aktarımıdır.
   2. I numaralı olayda sıcak çorbanın ısısı metal kaşığa geçerek kaşığın el yakmasına neden olur, bu bir ısı alışverişidir.
   3. II numaralı olayda demir bank dış ortamdan daha soğuk veya sıcak hissedilir, insan vücudu ile bank arasında ısı alışverişi olur.
   4. III numaralı olayda buzdolabından çıkan soğuk su şişesi oda sıcaklığındaki havadan ısı alarak oda sıcaklığına ulaşır, burada da ısı alışverişi vardır.
   5. Dolayısıyla verilen üç olayda da maddeler arasında ısı alışverişi gerçekleşmiştir.

9. Doruk, mutfakta su ısıtırken ısı ve sıcaklık kavramlarıyla ilgili şu ifadeleri yazmıştır:

   • I.
     Isı bir enerji çeşididir, sıcaklık ise enerji değildir.
   • II.
     Isı kalorimetre kabıyla hesaplanır, sıcaklık termometre ile ölçülür.
   • III.
     Sıcaklığı 50 °C olan bir fincan suyun içerisine, sıcaklığı 50 °C olan başka bir bardak su eklendiğinde sıvılar arasında ısı alışverişi gerçekleşir. Doruk'un yazdığı bu ifadelerden hangileri doğrudur?
   1. Yalnız I
   2. I ve II
   3. II ve III
   4. I, II ve III
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Isı bir enerji türüdür, sıcaklık ise bir enerji çeşidi değildir; birinci ifade doğrudur.
   2. Isı kalorimetre kabı ile hesaplanır, sıcaklık ise termometre ile ölçülür; ikinci ifade doğrudur.
   3. Isı alışverişi gerçekleşebilmesi için maddeler arasında sıcaklık farkı olmalıdır. Sıcaklıkları eşit olan 50 °C'lik iki su arasında sıcaklık farkı olmadığından ısı alışverişi gerçekleşmez; üçüncü ifade yanlıştır.
   4. Bu durumda yalnızca I ve II numaralı ifadeler doğrudur.

10. Bora, fen bilimleri projesi için hazırladığı raporda sıcaklıkları farklı iki sıvının karıştırılması durumunu incelemiştir. Bora'nın hazırladığı aşağıdaki senaryolardan hangisinde ısı alışverişinin yönü ve sonucu yanlış verilmiştir?

    1. Sıcaklığı 30 °C olan su ile 60 °C olan su karıştırıldığında 60 °C'lik sudan 30 °C'lik suya ısı geçer.
    2. Sıcaklığı 80 °C olan su ile 20 °C olan su karıştırıldığında karışımın son sıcaklığı 80 °C ile 20 °C arasında bir değer olur.
    3. Sıcaklığı 10 °C olan su ile 50 °C olan su karıştırıldığında 10 °C'lik su dışarıya ısı vererek soğur.
    4. Sıcaklıkları eşit olan 40 °C'lik iki su karıştırıldığında aralarında net bir ısı alışverişi olmaz.
    Cevap ve çözüm

    Cevap: C)

    1. Isı akışı her zaman sıcaklığı yüksek olan maddeden sıcaklığı düşük olan maddeye doğru gerçekleşir.
    2. "Sıcaklığı 10 °C olan su ile 50 °C olan su karıştırıldığında 10 °C'lik su dışarıya ısı vererek soğur" seçeneğinde 'Sıcaklığı 10 °C olan su ile 50 °C olan su karıştırıldığında 10 °C'lik su dışarıya ısı vererek soğur' denilmiştir; oysa sıcaklığı 10 °C olan su daha soğuk olduğu için dışarıya ısı vermez, aksine 50 °C'lik sudan ısı alarak ısınır.
    3. Bu nedenle "Sıcaklığı 10 °C olan su ile 50 °C olan su karıştırıldığında 10 °C'lik su dışarıya ısı vererek soğur" seçeneğindeki ifade yanlıştır.