5. Sınıf Fen Bilimleri Işığın Yayılması Kolay Seviye Test 1 – 10 Soru (Çözümlü)

5. Sınıf Fen Bilimleri Işığın Yayılması Kolay Seviye Test 1 — sorular ve çözümler

10 soru · Fen Bilimleri · 5. sınıf. Yukarıdan online çözebilir, ya da PDF olarak yazdırabilirsin.

1. Gündelik hayatta karşılaştığımız bazı olaylar ışığın yayılması hakkında bize bilgi verir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi ışığın doğrusal yayıldığını kanıtlayan durumlardan biridir?

   1. Sesin kapalı kapıların arkasından duyulabilmesi
   2. Deniz suyunun berrak olması
   3. Koyu renkli bir perdenin arkasındaki odanın ışık almaması ve arkada karanlık bir bölge oluşması
   4. Rüzgarın ağaç dallarını sallaması
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Işığın doğrusal yayıldığını gösteren olaylardan biri, saydam olmayan cisimlerin arkasında karanlık bir bölge (gölge) oluşmasıdır.
   2. Koyu renkli perdenin arkasındaki odanın ışık almaması bu duruma örnektir.
   3. Sesin kapalı kapı arkasından duyulması, deniz suyunun berrak olması ve rüzgârın dalları sallaması ışığın doğrusal yayılmasıyla ilgili değildir.

2. Su, evlerinin bahçesindeki ağacın yaprakları arasından süzülen güneş ışınlarını izlerken ışığın yayılma biçimi hakkında babasına bir soru sormuştur. Babası da ona ışığın doğrusal yayıldığını günlük yaşamdan bir örnek vererek açıklamak istemiştir. Aşağıdakilerden hangisi babasının verebileceği, ışığın doğrusal yayıldığına uygun bir örnek olamaz?

   1. Gece gökyüzüne tutulan lazer ışığının gökyüzünde düz bir çizgi hâlinde ilerlemesi
   2. Düz bir duvara çarpan su dalgalarının geldiği yöne geri dönmesi
   3. Anahtar deliğinden içeri süzen ışık demetinin düz bir yol izlemesi
   4. Konser salonlarında kullanılan renkli ışıkların havada düz çizgiler hâlinde görünmesi
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Işığın doğrusal yayıldığına örnek olarak lazer ışığının düz çizgi izlemesi, anahtar deliğinden süzülen ışık ve konser ışıkları gösterilebilir.
   2. Su dalgalarının duvara çarpıp geri dönmesi su dalgalarının yansımasıyla ilgili mekanik bir olaydır ve ışıkla ilgili değildir.
   3. Bu nedenle "Düz bir duvara çarpan su dalgalarının geldiği yöne geri dönmesi" seçeneği babanın verebileceği uygun bir örnek olamaz.

3. Berk, fen bilimleri laboratuvarında iki adet esnek olmayan düz boru alarak bir deney tasarlamıştır. Berk borulardan birini tamamen düz tutmuş, diğerini ise ortadan hafifçe bükerek eğik hâle getirmiştir. Arkadaşı ile yüz yüze oturan Berk, düz borudan baktığında arkadaşını görebildiğini ancak eğik borudan baktığında arkadaşını göremediğini fark etmiştir. Bu deneyin sonucunda ışıkla ilgili hangi sonuca varılır?

   1. Işık doğrusal olarak yayılır ve engellerin arkasından dönemez.
   2. Işık bükülen engellerin etrafından dolaşarak ilerleyebilir.
   3. Işık sadece bükülebilir boruların içinden geçer.
   4. Işık borunun içindeyken yönünü tamamen kaybeder.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Berk düz borudan baktığında arkadaşını görebilmiş, eğik borudan baktığında ise görememiştir.
   2. Bu durum ışığın düz bir yol izlediğini, yani doğrusal yayıldığını ve bükülen borulardan geçemediğini kanıtlar.
   3. Doğru cevap "Işık doğrusal olarak yayılır ve engellerin arkasından dönemez" seçeneğinde verilmiştir.

4. Günlük yaşamda ışığın doğrusal yayıldığını kanıtlamak isteyen bir öğrenci, aşağıdaki olaylardan hangisini örnek olarak gösteremez?

   1. Güneş ışığının yeryüzünü ısıtması
   2. Bulutların arasından süzülerek yere inen güneş ışığı demetleri
   3. Karanlık bir odada el feneri yakıldığında ışığın düz bir çizgi hâlinde gitmesi
   4. Stadyumun aydınlatma direklerinden çıkan ışık demetlerinin gökyüzüne doğru dümdüz uzanması
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Bulutların arasından süzülen güneş ışığı demetleri, el fenerinden çıkan ışığın düz bir çizgi hâlinde gitmesi ve stadyum ışıklarının dümdüz uzanması ışığın doğrusal yayıldığını gösterir.
   2. Güneş ışığının yeryüzünü ısıtması ise ışığın izlediği yolla ilgili bir bilgi vermez.
   3. Bu nedenle ışığın doğrusal yayıldığına örnek olarak gösterilemeyecek olay Güneş ışığının yeryüzünü ısıtmasıdır.

5. Fen bilimleri dersinde öğretmen tahtaya ışık ışını ile ilgili bazı özellikler yazmıştır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi bir ışık ışınının gösterimi ve tanımı için doğrudur?

   1. Işığın bir noktadan başka bir noktaya dalgalar hâlinde gittiğini gösteren eğridir.
   2. Işığın sadece eğrisel yollar izlediğini gösteren yay şeklindeki çizgidir.
   3. Işığın yayılma doğrultusunu ve yönünü gösteren, bir ucu okla belirtilen düz çizgidir.
   4. İki ucu da kapalı olan ve yön belirtmeyen kesikli çizgidir.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Işığın izlediği yolun gösteriminde ışın adı verilen çizimler kullanılır.
   2. Işık ışını, ışığın yayılma doğrultusunu ve yönünü gösteren, bir ucu okla belirtilen düz bir çizgidir.
   3. Işık dalgalı, eğri ya da yay şeklinde çizgilerle gösterilmez.

6. Aras, okul kütüphanesinden aldığı fen bilimleri kitabında ışığın yayılması ile ilgili bilgilere göz atarken şu cümleyle karşılaşmıştır: "Işık, bir kaynaktan çıktıktan sonra önünde engel olmadığı sürece ilerleyebildiği her yöne doğru hareket eder." Bu bilgiye göre ışığın yayılma özelliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

   1. Işık her yönde ve doğrusal olarak yayılır.
   2. Işık sadece tek bir doğrultuda ve tek bir yönde yayılır.
   3. Işık yalnızca engellerin arkasındaki boşluklara kıvrılarak ulaşır.
   4. Işık dalgalar hâlinde etrafa yayılır.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Soruda verilen metinde ışığın bir kaynaktan çıktıktan sonra engeller olmadığı sürece ilerleyebildiği her yöne doğru hareket ettiği belirtilmiştir.
   2. Bu ifade, ışığın hem her yöne yayıldığını hem de engelsiz ortamlarda doğru boyunca ilerlediğini gösterir.
   3. Seçenekler incelendiğinde "Işık her yönde ve doğrusal olarak yayılır" seçeneğindeki 'Işık her yönde ve doğrusal olarak yayılır.' ifadesi verilen tanımı tam olarak karşılar.

7. Alp, bir fen bilimleri ödevi için hazırladığı sunumda ışığın izlediği yolun çizimle gösteriminden bahsetmiştir. Öğretmeni Alp'e ışık ışınının çizimi ile ilgili şu soruyu sormuştur: "Bir ışık ışınının çiziminde kullanılan okun anlamı nedir?"

   1. Okun yönü ışığın her zaman sola doğru yayıldığını gösterir.
   2. Okun çizildiği yer ışığın bittiği noktayı gösterir.
   3. Ok işaretleri sadece süsleme amacıyla çizginin ortasına konulur.
   4. Okun çizilmeyen ucu ışığın kaynağını, ok çizilen ucu ise ışığın ilerlediği yönü belirtir.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Fen bilimlerinde ışık ışınları çizilirken düz bir çizgi kullanılır ve yönü bir okla belirtilir.
   2. Okun gösterdiği uç ışığın ilerlediği yönü, çizginin diğer ucu ise kaynağı temsil eder.
   3. Bu kural "Okun çizilmeyen ucu ışığın kaynağını, ok çizilen ucu ise ışığın ilerlediği yönü belirtir" seçeneğinde doğru bir şekilde ifade edilmiştir.

8. Zehra, bir bilgi yarışması için ışık kaynakları ve ışığın yayılması ile ilgili bir kart hazırlamıştır. Hazırladığı kartta "Işık kaynaklarından çıkan ışık ışınlarının izlediği yolları gösterirken cetvel kullanılmasının temel sebebi nedir?" sorusuna yer vermiştir. Bu sorunun doğru cevabı aşağıdakilerden hangisidir?

   1. Işığın hızını artırmak
   2. Işığın doğrusal (düz bir çizgi şeklinde) yayılmasını temsil etmek
   3. Işığın rengini değiştirmek
   4. Işığın yayılma yönünü engellemek
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Işık ışınlarının izlediği yolları çizerken cetvel kullanılmasının sebebi cetvelin düz çizgi çizmeye yaramasıdır.
   2. Bu da ışığın doğrusal (düz bir çizgi şeklinde) yayıldığını temsil eder.
   3. Doğru cevap: "Işığın doğrusal (düz bir çizgi şeklinde) yayılmasını temsil etmek".

9. Duru, odasındaki lambayı yaktığında odanın her yerinin aydınlandığını fark etmiştir. Lambadan çıkan ışığın odanın her köşesine ulaşması, ışığın hangi temel özelliği ile doğrudan açıklanır?

   1. Işığın sadece aşağı yönlü hareket etmesi
   2. Işığın maddelerin içinden hiç geçememesi
   3. Işığın her yönde ve doğrusal olarak yayılması
   4. Işığın dalgalar hâlinde yavaşça sönmesi
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Lambadan çıkan ışığın odanın her köşesine ulaşması, ışığın engelle karşılaşmadığı sürece her yönde ve doğrusal yayıldığını gösterir.
   2. Bu durum "Işığın her yönde ve doğrusal olarak yayılması" seçeneğinde doğru ifade edilmiştir.

10. Kerem, el fenerini karanlık bir odada duvara doğru tutmuş ve fenerin ışığının duvarda aydınlık dairesel bir alan oluşturduğunu gözlemlemiştir. Feneri duvara biraz daha yaklaştırdığında duvardaki aydınlık alanın küçüldüğünü, uzaklaştırdığında ise büyüdüğünü fark etmiştir. Bu gözlem sırasında ışığın hangi özelliği en belirgin şekilde ortaya çıkmıştır?

    1. Işığın bükülerek duvara çarpması
    2. Işığın sadece duvara değdiğinde var olması
    3. Işığın cisimleri ısıtması
    4. Işığın doğrusal olarak yayılarak uzaklaştıkça yayıldığı alanı genişletmesi
    Cevap ve çözüm

    Cevap: D)

    1. Kerem'in deneyinde el feneri duvara yaklaştırıldığında aydınlık alan küçülmekte, uzaklaştırıldığında ise aydınlık alan büyümektedir.
    2. Bu durum ışığın bir kaynaktan çıkarak doğrusal yayıldığını ve uzaklaştıkça yayıldığı alanın genişlediğini gösterir.
    3. Seçenekleri incelediğimizde bu açıklamaya tam olarak uyan seçenek "Işığın doğrusal olarak yayılarak uzaklaştıkça yayıldığı alanı genişletmesi"'dır.
    4. Diğer seçenekler gözlemle uyuşmamaktadır.
    5. Sonuç olarak doğru seçenek "Işığın doğrusal olarak yayılarak uzaklaştıkça yayıldığı alanı genişletmesi"'dır.