5. Sınıf Fen Bilimleri Işığın Yayılması Karma Seviye Test 1 – 10 Soru (Çözümlü)

5. Sınıf Fen Bilimleri Işığın Yayılması Karma Seviye Test 1 — sorular ve çözümler

10 soru · Fen Bilimleri · 5. sınıf. Yukarıdan online çözebilir, ya da PDF olarak yazdırabilirsin.

1. Günlük yaşamda karşılaşılan aşağıdaki durumlardan hangisi ışığın doğrusal yolla yayıldığına örnek olarak gösterilemez?

   1. Bulutların arasından süzülen güneş ışınlarının demetler halinde görünmesi
   2. Tiyatro sahnesinde projektörden çıkan ışığın tozlu havada düz çizgiler halinde ilerlemesi
   3. Anahtar deliğinden giren ışığın odanın içinde çizgisel görünmesi
   4. Sobanın yanında oturan kişinin ısınması
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Bulutların arasından süzülen güneş ışınları, projektör ışığı ve anahtar deliğinden giren ışığın çizgi gibi görünmesi ışığın doğrusal yolla yayıldığını gösterir.
   2. Sobanın yanında oturan kişinin ısınması ise ışığın izlediği yolla ilgili değildir.
   3. Bu nedenle ışığın doğrusal yayıldığına örnek gösterilemeyecek durum sobanın yanında ısınmaktır.

2. Karanlık kutu veya karanlık oda tekniği, fotoğraf makinesinin atası olarak kabul edilir. Bu sistemle ilgili ilk net tanımlamayı yaparak, delik ne kadar küçük olursa görüntünün o kadar net olacağını ortaya koyan bilim insanı hangi yıllar arasında yaşamıştır?

   1. 1665-1695 yılları arasında
   2. MÖ 470-390 yılları arasında
   3. 965-1041 yılları arasında
   4. MÖ 640'lı yıllarda
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Karanlık kutu ve karanlık oda tekniğiyle ilgili ilk net tanımlamayı yapan, delik boyutunun görüntü netliğine etkisini ortaya koyan İslam bilginini bulmamız gerekir.
   2. Bu çalışmalarıyla bilinen ünlü optik alimi İbnülheysem'dir (Alhazen).
   3. İbnülheysem miladi 965 ile 1041 yılları arasında yaşamıştır.
   4. Bu bilgiler ışığında doğru seçenek "965-1041 yılları arasında" şıkkıdır.

3. Tarih boyunca ışığın yayılması ve optik alanında pek çok bilim insanı çalışmalarda bulunmuştur. Karanlık oda ilkesine dair bilinen ilk tarifi yaparak bu alandaki temel ilkenin anlaşılmasına öncülük eden Çinli filozof kimdir?

   1. Christiaan Huygens
   2. İbnülheysem
   3. Miletli Thales
   4. Mozi
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Soru, karanlık oda ilkesine dair bilinen ilk tarifi yaparak bu alandaki temel ilkenin anlaşılmasına öncülük eden Çinli filozofu sormaktadır.
   2. Tarihsel kaynaklara göre, karanlık oda ve ışığın düz bir çizgide yayılması prensibini ilk kez açıklayan kişi Çinli filozof Mozi'dir.
   3. Bu nedenle doğru seçenek "Mozi" şıkkıdır.

4. Sinan, karanlık bir odada el fenerini açarak önüne az miktarda kabartma tozu serpmiştir. Havada uçuşan tanecikler sayesinde fenerden çıkan ışık demetlerinin izlediği yolu net bir şekilde gözlemlemiştir. Sinan'ın bu deneyle ulaşmak istediği ana düşünce nedir?

   1. Işığın maddelerden geçip geçmediğini test etmek
   2. Işığın izlediği yolu ve yayılma biçimini gözlemlemek
   3. Kabartma tozunun ışık kaynağı olduğunu kanıtlamak
   4. Odada tam gölge oluşturmak
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Sinan, kabartma tozu yardımıyla havadaki taneciklerin ışığı yansıtmasını sağlayarak ışığın yolunu görünür kılmaktadır.
   2. Bu deney ışığın izlediği yolu ve yayılma biçimini gözlemlemek amacıyla yapılır.

5. Karanlık oda deneyinde kutunun ön yüzeyine açılan küçük deliğin boyutunun görüntü üzerindeki etkisi hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

   1. Deliğin büyüklüğü görüntünün netliğini etkilemez.
   2. Delik büyüdükçe görüntünün netliği artar.
   3. Delik küçüldükçe oluşan görüntü daha net olur.
   4. Delik ne kadar büyük olursa görüntü o kadar parlak ve ters olur.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Karanlık oda (kamera obscura) deneyinde, kutunun ön yüzeyine açılan küçük delikten geçen ışık ışınları arka yüzde ters bir görüntü oluşturur.
   2. Optik kurallarına göre delik küçüldükçe ışık ışınları daha dar bir açıdan geçer ve birbirine karışma ihtimali azalır.
   3. Bu durum, ekranda oluşan görüntünün daha net ve keskin olmasını sağlar.
   4. Delik büyüdükçe farklı noktalardan gelen ışınlar üst üste biner ve görüntü bulanıklaşır.
   5. Bu nedenle delik küçüldükçe oluşan görüntü daha net olur.

6. Ozan, odasında el feneri ile oynarken ışığın izlediği yolu gözlemlemek istemiştir. Feneri açtığında ışık ışınlarının havada düz bir çizgi boyunca ilerlediğini fark etmiştir. Buna göre ışığın bu yayılma biçimi aşağıdakilerden hangisi ile doğrudan açıklanır?

   1. Işığın doğrusal olarak yayılması
   2. Işığın her yöne yayılması
   3. Işığın engellerden geçememesi
   4. Işığın maddeler tarafından soğurulması
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Soru metninde ışık ışınlarının havada düz bir çizgi boyunca ilerlediği belirtilmiştir.
   2. Bu durum ışığın doğrusal yolla yayıldığının doğrudan kanıtıdır.
   3. Seçenekler incelendiğinde doğru cevap "Işığın doğrusal olarak yayılması" seçeneğidir.

7. Tarih boyunca ışığın yayılması ve optik alanında pek çok bilim insanı çalışmalar yapmıştır. Karanlık kutu veya karanlık oda olarak bilinen, lenssiz kameranın atası sayılan sistemi geliştirerek ışığın düz bir çizgi şeklinde hareket ettiğini ve delik boyutu küçüldükçe görüntünün daha net olacağını kanıtlayan bilim insanı aşağıdakilerden hangisidir?

   1. Mozi
   2. İbnülheysem
   3. Miletli Thales
   4. Christiaan Huygens
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Karanlık oda hakkındaki ilk net tanımlamayı 965-1041 yılları arasında yaşayan İbnülheysem yapmıştır.
   2. İbnülheysem, deneyleriyle ışığın düz bir çizgi şeklinde hareket ettiğini ve delik ne kadar küçük olursa görüntünün o kadar net olacağını göstermiştir.
   3. Mozi, karanlık odanın temel ilkesinin bilinen ilk tarifini yapan Çinli filozoftur ancak bunu deneylerle kanıtlamamıştır.

8. Aşağıdaki durumlardan hangisi ışığın her yöne yayıldığını gözlemlemek için en uygun örnektir?

   1. Karanlık bir odanın ortasında yakılan bir lambanın odanın tüm köşelerini aydınlatması
   2. Düz bir borunun içinden arkadaşına bakmaya çalışması
   3. Lazer ışığının duvarda tek bir nokta oluşturması
   4. Güneş ışığının bulut arasından ince çizgi halinde inmesi
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Işığın her yöne yayıldığını gözlemlemek için odanın her yerini aydınlatan bir kaynak gerekir.
   2. Karanlık bir odanın ortasında yakılan lamba ışığını her yöne yayarak odanın tüm köşelerini aydınlatır.
   3. Lazer ışığı, düz boru ve bulutlar arasından inen ışık ise ışığın doğrusal yayılmasına örnektir.

9. Günlük yaşamda ışığın yayılması ile ilgili gözlemler yapan bir öğrenci, tavan lambasından çıkan ışık ışınlarının odanın en ücra köşelerine kadar ulaştığını fark etmiştir. Bu gözlemden yola çıkarak ışıkla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

   1. Işık yalnızca engellerin etrafından dolanarak yayılır.
   2. Işık kaynağından çıktıktan sonra her yönde doğrusal olarak yayılır.
   3. Işık sadece düz yüzeylerde yön değiştirir.
   4. Işık hızı ortama göre değişmez.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Tavan lambasından çıkan ışık odanın her yerine ulaşmaktadır.
   2. Bu durum ışığın kaynaktan çıktıktan sonra her yöne yayıldığını gösterir.
   3. Işık kaynaklarından çıkan ışık her yönde ve doğrusal olarak yayılır.

10. Fen bilimleri dersinde öğretmen tahtaya ışık ışınının gösterimi ve tanımı ile ilgili bazı özellikler yazmıştır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi bir ışık ışınının çizimi ve gösterimi için doğrudur?

    1. Işının ok çizilmeyen ucu kaynaktan çıkan kısmını, ok çizilen ucu ise ilerlediği yönü belirtir.
    2. Işının her iki ucu da ok işaretiyle gösterilir.
    3. Işının ok çizilmeyen ucu ışığın ilerlediği yönü belirtir.
    4. Işık ışını sadece eğri çizgilerle gösterilir.
    Cevap ve çözüm

    Cevap: A)

    1. Işık ışını, bir ışık kaynağını ve ışığın yayılma yönünü göstermek için kullanılan geometrik bir modeldir.
    2. Bu model çizilirken kaynağın olduğu taraf başlangıç noktası olarak kabul edilir ve ok işareti konulmaz.
    3. Işığın ilerlediği, uzayıp gittiği yön ise bir ok işareti ile gösterilir.
    4. Seçenekleri incelediğimizde "Işının ok çizilmeyen ucu kaynaktan çıkan kısmını, ok çizilen ucu ise ilerlediği yönü belirtir" seçeneğinde belirtilen ifade ışık ışınının tanımına ve gösterim kuralına tam olarak uymaktadır.
    5. Bu doğrultuda doğru cevap "Işının ok çizilmeyen ucu kaynaktan çıkan kısmını, ok çizilen ucu ise ilerlediği yönü belirtir" seçeneğidir.