5. Sınıf Fen Bilimleri Madde ve Isı (Isı İletkenliği ve Yalıtımı) Karma Seviye Test 1 – 10 Soru (Çözümlü)

5. Sınıf Fen Bilimleri Madde ve Isı (Isı İletkenliği ve Yalıtımı) Karma Seviye Test 1 — sorular ve çözümler

10 soru · Fen Bilimleri · 5. sınıf. Yukarıdan online çözebilir, ya da PDF olarak yazdırabilirsin.

1. Arda, evlerinde yapılan mantolama (ısı yalıtımı) çalışmaları hakkında bilgi almıştır. Binalarda ısı yalıtımı yapılmasının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

   1. Binaların dış görünümünü renkli hale getirmek
   2. Binalar arasındaki ses geçişini tamamen durdurmak
   3. Binalar arasındaki ısı akışını yavaşlatarak enerji tasarrufu sağlamak
   4. Binaların ağırlığını artırarak depreme dayanıklı kılmak
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Binalarda yapılan mantolama, dış cepheye ısı yalıtım malzemelerinin kaplanması işlemidir.
   2. Mantolamanın temel amacı kışın içerideki sıcak havanın dışarı çıkmasını, yazın ise dışarıdaki sıcak havanın içeri girmesini engellemektir.
   3. Böylece binalar arasındaki ısı akışı yavaşlatılarak yakıt ve enerji tasarrufu sağlanmış olur.

2. Tuna, babasıyla mutfakta yemek pişirirken tencerenin metal gövdesinin çok ısındığını ancak plastik kulpunun elini yakmadığını fark etmiştir. Bu durum malzemelerin ısı iletimi özellikleri ile ilgilidir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi ısı yalıtkanı bir maddedir?

   1. Bakır tepsi
   2. Alüminyum folyo
   3. Plastik kulp
   4. Çelik çaydanlık
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Isıyı iyi ileten maddelere ısı iletkeni denir ve metaller bu sınıfa girer.
   2. Isıyı iyi iletmeyen maddelere ise ısı yalıtkanı denir; plastik, tahta, cam yünü gibi maddeler yalıtkandır.
   3. Soru metninde plastik kulpun el yakmadığı belirtilmiştir çünkü plastik bir ısı yalıtkanıdır.
   4. Seçeneklerdeki bakır, alüminyum ve çelik metal olup ısı iletkenidir, plastik ise ısı yalıtkanıdır.

3. Saf bir maddenin sıcaklığı zamanla değiştirildiğinde hâl değişimi gözlenebilmektedir. Katı haldeki bir maddenin tanecikleri sadece titreşim hareketi yaparken, sıvı hale geçtiğinde taneciklerin yaptığı hareket çeşitleri hangisinde doğru olarak verilmiştir?

   1. Sadece titreşim hareketi
   2. Dönme ve öteleme hareketi
   3. Sadece öteleme hareketi
   4. Titreşim, dönme ve öteleme hareketi
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Katı maddelerin tanecikleri sadece titreşim hareketi yapar.
   2. Sıvı maddelerin tanecikleri titreşim hareketinin yanı sıra birbirleri üzerinde kayarak öteleme hareketi ve dönme hareketi de yapabilirler.
   3. Bu nedenle sıvı hâldeki taneciklerin yaptığı hareket çeşitleri titreşim, dönme ve öteleme hareketidir.

4. Emir, fen bilimleri laboratuvarında saf suyun kaynama ve erime özelliklerini incelemiştir. Saf maddelerin hâl değişimi süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

   1. Saf maddelerin erime ve kaynama süresince sıcaklığı sürekli artar.
   2. Saf maddeler kaynarken ısı almaz, dışarıya ısı verir.
   3. Saf maddelerin sıcaklığı erime, donma ve kaynama süresince sabittir.
   4. Saf maddelerin donma noktası ile erime noktası birbirinden farklıdır.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Saf maddeler hâl değiştirirken (erime, donma, kaynama süresince) aldıkları veya verdikleri ısı sıcaklığı değiştirmek için değil, maddelerin fiziksel hâlini değiştirmek için harcanır.
   2. Bu nedenle saf maddelerin sıcaklığı erime, donma ve kaynama süresince sabit kalır.
   3. "Saf maddelerin erime ve kaynama süresince sıcaklığı sürekli artar" seçeneği yanlıştır çünkü sıcaklık artmaz; "Saf maddeler kaynarken ısı almaz, dışarıya ısı verir" seçeneği yanlıştır çünkü kaynayan madde ısı alır; "Saf maddelerin donma noktası ile erime noktası birbirinden farklıdır" seçeneği yanlıştır çünkü aynı maddenin erime ve donma noktaları eşittir.
   4. Doğru ifade "Saf maddelerin sıcaklığı erime, donma ve kaynama süresince sabittir" seçeneğinde verilmiştir.

5. Nil, ders çalışırken katı, sıvı ve gaz maddelerin tanecikli yapısı ile ilgili bazı notlar almıştır. Aşağıdaki maddelerden hangisi, tanecikleri arasındaki boşluğun en fazla olduğu madde hâline örnektir?

   1. Helyum gazı
   2. Su
   3. Demir çubuk
   4. Tahta masa
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Maddeler katı, sıvı ve gaz olmak üzere üç farklı hâlde bulunur.
   2. Katı maddelerin tanecikleri arasındaki boşluk yok denecek kadar azdır ve sadece titreşim yaparlar.
   3. Sıvı maddelerin tanecikleri arasındaki boşluk katılara göre biraz daha fazladır.
   4. Gaz maddelerin tanecikleri arasındaki boşluk en fazladır ve serbestçe hareket ederler.
   5. Verilen seçeneklerden demir ve tahta katı, su sıvı, helyum ise gaz hâldedir.
   6. Bu nedenle tanecikler arası boşluğun en fazla olduğu madde helyum gazıdır.

6. Kaan, tatilde incelediği termosun içerisine konulan sıcak suyun saatlerce soğumadığını fark etmiştir. Termosların yapısında ısı yalıtımı sağlamak amacıyla aşağıdakilerden hangisi uygulanır?

   1. Gövde tamamen kalın demir levhalarla kaplanır.
   2. İç ve dış yüzey arasında hava vakumlanarak ısı geçişi engellenir.
   3. İçine yüksek ısı iletkenliğine sahip bakır teller döşenir.
   4. Kapak açık bırakılarak hava sirkülasyonu sağlanır.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Termoslar, içindeki sıcak veya soğuk malzemenin dış ortamla ısı alışverişini en aza indirmek için tasarlanmıştır.
   2. Bu amaçla gövdenin iç ve dış yüzeyleri arasında ısı iletimini engellemek için hava vakumlanır (boşluk oluşturulur).
   3. Demir gibi metaller veya açık kapaklar ısı yalıtımı değil, aksine ısı iletimi sağlar.
   4. Bu nedenle doğru seçenek "İç ve dış yüzey arasında hava vakumlanarak ısı geçişi engellenir"'dır.

7. Asya, soğuk bir kış gününde dışarıda unuttuğu demir bankın tahta banka göre çok daha soğuk hissettirdiğini fark etmiştir. Isı iletkenliği ile ilgili olarak aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?

   1. Metaller genellikle ısı iletkeni maddelerdir.
   2. Tencere ve çaydanlık yapımında genellikle ısı iletkeni malzemeler tercih edilir.
   3. Plastik ve ahşap gibi malzemeler ısı yalıtkanı olarak kullanılır.
   4. Isı yalıtkanları, ısıyı metallere göre çok daha hızlı ve kolay iletir.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Isı iletkeni maddeler ısıyı iyi iletir; metaller genellikle ısı iletkenidir ve tencere, çaydanlık yapımında tercih edilir.
   2. Plastik ve ahşap gibi malzemeler ısıyı iyi iletmez; ısı yalıtkanı olarak kullanılır.
   3. "Isı yalıtkanları, ısıyı metallere göre çok daha hızlı ve kolay iletir." ifadesi yanlıştır; ısıyı iyi iletenler yalıtkanlar değil, iletkenlerdir.

8. Defne, hazırladığı fen bilimleri sunumunda maddenin ısı etkisiyle birhâlden başka birhâle geçebileceğini belirtmiştir. Katı bir maddenin ısı alarak doğrudan sıvıhâle geçmesi olayı aşağıdakilerden hangisidir?

   1. Erime
   2. Donma
   3. Yoğuşma
   4. Kırağılaşma
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Maddelerin ısı alarak veya vererek birhâlden başka birhâle geçmesine hâl değişimi denir.
   2. Katı bir maddenin ısı alarak sıvı hâle geçmesi olayı 'erime' olarak adlandırılır.
   3. Sıvı hâlden katı hâle geçmeye donma, gazdan sıvıya geçmeye yoğuşma denir.

9. Binalarda yapılan ısı yalıtımı (mantolama) çalışmaları ile ilgili bir öğrenci şu ifadeleri kullanmıştır:

   • I.
     Kış aylarında kömür ve doğal gaz gibi yakıt tüketimini azaltarak aile ekonomisine katkı sağlar.
   • II.
     Yaz aylarında binaların dışarıdan gelen sıcaklıkla aşırı ısınmasını engeller.
   • III.
     Sadece estetik bir dış görünüm elde etmek amacıyla binanın dış yüzeyinin boyanmasıdır.

   Öğrencinin yaptığı bu değerlendirmelerden hangileri doğrudur?

   1. Yalnız I
   2. I ve II
   3. II ve III
   4. I, II ve III
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Isı yalıtımı (mantolama) kışın ısı kaybını önleyerek yakıt tüketimini ve masrafları azaltır (I numaralı öncül doğrudur).
   2. Mantolama yazın dışarıdaki sıcak havanın içeri girmesini önleyerek binanın serin kalmasını sağlar (II numaralı öncül doğrudur).
   3. Mantolama sadece estetik bir boyama işlemi olmayıp teknik bir yalıtım uygulamasıdır (III numaralı öncül yanlıştır).
   4. Doğru seçenek: "I ve II".

10. Buse, hazırladığı fen bilimleri ödevinde ısı iletkenliği ve yalıtımı ile ilgili bazı örnekler listelemiştir. Buna göre Buse'nin hazırladığı listede "ısı yalıtkanı" sınıfına giren malzeme hangisidir?

    1. Gümüş yüzük
    2. Altın bilezik
    3. Yünlü kazak
    4. Çelik çaydanlık
    Cevap ve çözüm

    Cevap: C)

    1. Gümüş yüzük, altın bilezik ve çelik çaydanlık metallerden yapılmıştır ve ısıyı iyi iletirler.
    2. Yünlü kazak ise kumaş yapısından dolayı ısıyı iletmez, aksine ısı yalıtımı sağlar.
    3. Doğru seçenek: "Yünlü kazak".