5. Sınıf Fen Bilimleri Madde ve Isı (Isı İletkenliği ve Yalıtımı) Karma Seviye Test 2 – 10 Soru (Çözümlü)

5. Sınıf Fen Bilimleri Madde ve Isı (Isı İletkenliği ve Yalıtımı) Karma Seviye Test 2 — sorular ve çözümler

10 soru · Fen Bilimleri · 5. sınıf. Yukarıdan online çözebilir, ya da PDF olarak yazdırabilirsin.

1. Günlük yaşamda kullanılan bazı malzemelerin ısı iletim özellikleriyle ilgili hazırlanan aşağıdaki tablodan hangisi yanlıştır?

   1. Ahşap kaşık -> Isı yalıtkanı
   2. Bakır tepsi -> Isı iletkeni
   3. Plastik köpük -> Isı yalıtkanı
   4. Alüminyum folyo -> Isı yalıtkanı
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Günlük yaşamda maddelerin ısı iletkeni ve ısı yalıtkanı olarak kullanım alanları vardır.
   2. Ahşap ısı yalıtkanıdır, dolayısıyla "Ahşap kaşık -> Isı yalıtkanı" seçeneği doğrudur.
   3. Bakır bir metaldir ve ısı iletkenidir, dolayısıyla "Bakır tepsi -> Isı iletkeni" seçeneği doğrudur.
   4. Plastik köpük ısıyı iletmez, ısı yalıtkanıdır, dolayısıyla "Plastik köpük -> Isı yalıtkanı" seçeneği doğrudur.
   5. Alüminyum folyo metal yapıda olduğu için ısı iletkenidir, yalıtkan değildir; bu yüzden "Alüminyum folyo -> Isı yalıtkanı" seçeneğindeki eşleştirme yanlıştır.

2. Günlük hayatta kullanılan bazı eşyaların yapımında kullanılan maddeler ve ısı iletim özellikleri aşağıda verilmiştir. Buna göre hangi eşyada ısı yalıtkanı bir madde kullanılmıştır?

   1. Çelik tencere gövdesi
   2. Bakır su ibriği
   3. Taşınabilir termosun plastik kapağı
   4. Alüminyum saklama kabı
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Çelik tencere gövdesi, bakır su ibriği ve alüminyum saklama kabı metallerden yapıldığı için ısı iletkenidir.
   2. Taşınabilir termosun plastik kapağında ise plastik kullanılmıştır ve plastik ısı yalıtkanı bir maddedir.
   3. Doğru seçenek: "Taşınabilir termosun plastik kapağı".

3. Aşağıdaki durumlardan hangisinde ısı yalıtımından yararlanılmamıştır?

   1. Çorba karıştırırken metal kaşığın kısa sürede ısınması
   2. Fırından tepsi alırken kalın bez eldiven kullanılması
   3. Çaydanlık sapının bakalitten yapılması
   4. Binaların dış cephesine plastik köpük kaplanması
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Fırından tepsi alırken kalın bez eldiven kullanmak, elin yanmamasını sağlayan bir ısı yalıtımı uygulamasıdır.
   2. Çaydanlık sapının bakalitten yapılması ısı yalıtkanı malzeme kullanımına örnektir.
   3. Binaların dış cephesine plastik köpük kaplanması ısı yalıtımıdır.
   4. Metal kaşığın sıcak çorbada kısa sürede ısınması ise metalin ısı iletkeni olmasından kaynaklanır; burada ısı yalıtımından yararlanılmamıştır.

4. Gözde, mutfakta demir bir çay kaşığı ile porselen bir çay kaşığını sıcak çayın içine aynı anda bırakmıştır. Bir süre sonra demir kaşığın ucundan tuttuğunda elinin yandığını, porselen kaşığın sapında ise bu durumun olmadığını gözlemlemiştir. Bu deneyden çıkarılacak en doğru sonuç nedir?

   1. Porselen maddeler demir maddelere göre ısıyı çok daha hızlı iletir.
   2. Demir ısı iletkeni, porselen ise ısı yalıtkanına daha yakın özellik gösterir.
   3. Sıcak çay sadece demir kaşıklara ısı aktarımı yapar.
   4. Porselen kaşıkların sıcaklığı çayın sıcaklığından her zaman daha yüksektir.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Maddelerin ısıyı iletme özellikleri birbirinden farklıdır ve bazı maddeler ısıyı iyi iletirken bazıları iyi iletmez.
   2. Demir bir kaşık sıcak çayın içine bırakıldığında elin yanması, demirin ısıyı iyi ilettiğini (ısı iletkeni olduğunu) gösterir.
   3. Porselen kaşığın sapında bu durumun gözlenmemesi, porselenin ısıyı iyi iletmediğini, yani ısı yalıtkanına yakın özellik gösterdiğini belirtir.
   4. Bu doğrultuda seçenekleri incelediğimizde en doğru sonuç 'Demir ısı iletkeni, porselen ise ısı yalıtkanına daha yakın özellik gösterir' ifadesidir.

5. Sıcak yemekleri koymak için kullanılan bazı kaplar, içerisindeki yemeğin uzun süre sıcak kalmasını sağlamak amacıyla çift katlı yapılır ve iki kat arasındaki hava alınır (vakumlanır). Bu tasarımın temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

   1. Isı geçişini engelleyerek yemeğin sıcaklığını korumak
   2. Yemeğin ısısını dış ortama daha hızlı iletmek
   3. Yemeğin ağırlığını azaltarak taşımayı kolaylaştırmak
   4. Yemeğin içerisindeki suyun buharlaşmasını hızlandırmak
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Kapların iki katı arasındaki havanın alınması (vakumlanması) ısı yalıtımı sağlamak içindir.
   2. Havası alınmış bu boşluk sayesinde içerideki yemeğin ısısı dış ortama kolayca geçemez.
   3. Böylece yemek uzun süre sıcak kalır.

6. Kerem, kış aylarında dışarıda kalan bazı malzemelerin ısı iletkenliği ile ilgili gözlemler yapmaktadır. Metal bir bank ile ahşap bir bankın aynı ortamda bulunmasına rağmen metal bankın çok daha soğuk hissettirdiğini fark etmiştir. Bu durumun nedeni aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?

   1. Metal malzemenin ısı yalıtkanı, ahşap malzemenin ısı iletkeni olması
   2. Metal bankın sıcaklığının ahşap banktan her zaman daha düşük olması
   3. Ahşap bankın metal banktan daha fazla ısı üretmesi
   4. Metal malzemenin vücuttaki ısıyı ahşaba göre daha hızlı iletmesi
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Metal maddeler iyi birer ısı iletkenidir, ahşap ise ısı yalıtkanıdır.
   2. Metal bank, vücudumuzdaki ısıyı ahşap banka göre çok daha hızlı bir şekilde uzaklaştırır (iletir).
   3. Bu hızlı ısı kaybı nedeniyle metal bank elimize veya vücudumuza daha soğuk hissettirir.
   4. Doğru seçenek: "Metal malzemenin vücuttaki ısıyı ahşaba göre daha hızlı iletmesi".

7. Günlük hayatta yemek yaparken ya da sıcak içecekler tüketirken bazı mutfak gereçlerinin kulplarında yalıtkan maddelerin kullanılması tercih edilir. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

   1. Isının yiyeceklere daha hızlı geçmesini sağlamak
   2. Kullanıcının elinin yanmasını engellemek
   3. Gerecin daha parlak ve güzel görünmesini sağlamak
   4. Yemeklerin pişme süresini kısaltmak
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Mutfak gereçlerinin kulplarında yalıtkan maddelerin kullanılmasının temel amacı, elimizin sıcak nesnelerle doğrudan temas ederek yanmasını önlemektir.
   2. Isı yalıtkanları ısıyı iletmez, bu sayede elimizi korur.
   3. Doğru seçenek: "Kullanıcının elinin yanmasını engellemek".

8. Saf bir $X$ maddesinin ısıtıcılardan ısı alarak katı hâlden gaz hâle geçiş süreci inceleniyor. Bu süreçte madde ile ilgili çizilecek bir grafikte veya gözlemde aşağıdakilerden hangisi gerçekleşmez?

   1. Erime ve kaynama olayları sırasında madde çevreye ısı verir.
   2. Madde katı hâlden sıvı hâle geçerken (erime süresince) sıcaklığı sabit kalır.
   3. Sıvı hâldeki madde buharlaşarak gaz hâline geçerken tanecikler arasındaki boşluk artar.
   4. Gaz hâline geçen maddenin tanecikleri birbirlerinden bağımsız ve çok hızlı hareket eder.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Saf bir katı madde ısıtıldığında erirken ve kaynarken sıcaklığı sabit kalır.
   2. Maddeler erirken veya kaynarken (yani katıdan sıvıya, sıvıdan gaza geçerken) çevreye ısı vermez, aksine çevreden ısı alır.
   3. Bu nedenle "Erime ve kaynama olayları sırasında madde çevreye ısı verir" seçeneğindeki 'madde çevreye ısı verir' ifadesi yanlıştır.

9. Günlük yaşamda gerçekleşen bazı olaylar şunlardır:

   • I.
     Kış aylarında pencerelerin çift camlı yapılması ve iki cam arasında hava boşluğu bırakılması
   • II.
     Kalorifer peteklerinin altına ısı yalıtım levhaları konulması
   • III.
     Metal yemek kaşığının sıcak çorbanın içinde bir süre bekletildiğinde el yakması

   Bu olaylardan hangileri "ısı yalıtımı" uygulamalarına örnek olarak gösterilebilir?

   1. Yalnız III
   2. I ve II
   3. II ve III
   4. I, II ve III
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Kış aylarında çift cam arasında hava boşluğu bırakılması ısı yalıtımı uygulamasıdır çünkü durgun hava iyi bir ısı yalıtkanıdır.
   2. Kalorifer peteklerinin arkasına ısı yalıtım levhaları konulması ısının duvardan dışarı kaçmasını önleyen bir yalıtım uygulamasıdır.
   3. Metal kaşığın çorbada bekletilince el yakması ısı yalıtımı değil, ısı iletkenliği örneğidir.
   4. Bu durumda I ve II ısı yalıtımıdır.

10. Kış aylarında binalarda yapılan ısı yalıtımı (mantolama) uygulamalarında kullanılan malzemelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

    1. Binanın dış cephesine uygulandığı için ısı akışını yavaşlatarak iç ortam sıcaklığının korunmasını sağlar.
    2. Yapımında kullanılan taş yünü, cam yünü ve plastik köpük gibi maddeler ısı yalıtkanı özelliğe sahiptir.
    3. Yalıtım malzemeleri ısıyı çok hızlı ileterek odaların daha kısa sürede ısınmasını kolaylaştırır.
    4. Isı yalıtımı sayesinde kışın harcanan yakıt miktarı azaldığı için aile ve ülke ekonomisine katkı sağlanır.
    Cevap ve çözüm

    Cevap: C)

    1. Binalarda yapılan ısı yalıtımı (mantolama) ısı akışını yavaşlatmayı ve enerjiyi korumayı amaçlar.
    2. Taş yünü, cam yünü ve plastik köpük gibi malzemeler ısı yalıtkanıdır ve ısı geçişini engeller.
    3. Yalıtım sayesinde yakıt tasarrufu sağlanır ve ekonomi desteklenir.
    4. "Yalıtım malzemeleri ısıyı çok hızlı ileterek odaların daha kısa sürede ısınmasını kolaylaştırır" seçeneğindeki 'ısıyı çok hızlı ileterek' ifadesi yalıtım malzemelerinin özellikleriyle çelişir, çünkü bu malzemeler ısıyı yavaş iletir.