5. Sınıf Fen Bilimleri Maddenin Işık Geçirgenliği Karma Seviye Test 2 – 10 Soru (Çözümlü)

5. Sınıf Fen Bilimleri Maddenin Işık Geçirgenliği Karma Seviye Test 2 — sorular ve çözümler

10 soru · Fen Bilimleri · 5. sınıf. Yukarıdan online çözebilir, ya da PDF olarak yazdırabilirsin.

1. Ada, elindeki feneri sırasıyla pencere camı, buzlu cam ve tahta parçasına tutmuş; duvarda oluşan ışık miktarını ve netliği gözlemlemiştir. Bu gözlem sonucunda maddeler ile ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi kesinlikle doğrudur?

   1. Pencere camı ve buzlu cam ışığı tamamen aynı miktarda geçirir.
   2. Tahta parçası ışığı geçirmediği için arkasındaki alanı karanlık bırakır.
   3. Buzlu cam tahtadan daha fazla ışık geçirdiği için saydamdır.
   4. Pencere camı arkasındaki cisimlerin hiç görünmemesini sağlar.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Pencere camı saydam olduğu için ışığı geçirir ve arkasındakiler net görülür.
   2. Buzlu cam yarı saydam olduğu için ışığın bir kısmını geçirir.
   3. Tahta parçası saydam olmayan (opak) bir maddedir; ışığı geçirmediği için arkasındaki alanı karanlık bırakır.
   4. Bu nedenle kesinlikle doğru olan çıkarım tahta parçasının arkasındaki alanı karanlık bırakmasıdır.

2. Kerem, evdeki cam pencerenin önüne sırasıyla ince tül perde ve kalın battaniye asarak odadaki ışık miktarını gözlemlemiştir. İnce tül perdenin arkasındaki eşyalar bulanık görünürken, kalın battaniyenin arkasındaki eşyalar hiç görünmemiştir. Bu durum maddelerin hangi özelliği ile ilgilidir?

   1. Sıcaklığı iletme hızları
   2. Esneklik ve dayanıklılık özellikleri
   3. Işığı geçirme durumları (saydamlık, yarı saydamlık, opaklık)
   4. Kütle ve hacimlerinin büyüklüğü
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Soruda Kerem'in cam pencere, ince tül perde ve kalın battaniye kullanarak odadaki ışık miktarını ve arkalarındaki eşyaların görünürlüğünü gözlemlediği belirtilmiştir.
   2. İnce tül perdenin arkasındaki eşyalar bulanık görünürken kalın battaniyenin arkasındaki eşyaların hiç görünmediği ifade edilmiştir.
   3. Bu durum maddelerin ışığı geçirme durumları yani saydam, yarı saydam ve opak olma özellikleri ile doğrudan ilgilidir.
   4. Bu nedenle doğru seçenek "Işığı geçirme durumları (saydamlık, yarı saydamlık, opaklık)" şıkkıdır.

3. Yusuf, fen bilimleri projesi için hazırladığı posterde maddeleri ışığı geçirme özelliklerine göre gruplandırmıştır. Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisinde Yusuf hata yapmıştır?

   1. Pencere camı $\rightarrow$ Saydam madde
   2. Hava $\rightarrow$ Yarı saydam madde
   3. Alüminyum folyo $\rightarrow$ Saydam olmayan madde
   4. Yağlı kağıt $\rightarrow$ Yarı saydam madde
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Pencere camı ışığı geçirdiği için saydam maddedir, doğru.
   2. Yağlı kağıt ışığın bir kısmını geçirdiği için yarı saydam maddedir, doğru.
   3. Alüminyum folyo ışığı geçirmediği için saydam olmayan maddedir, doğru.
   4. Hava ışığı büyük oranda geçiren saydam bir maddedir; ancak "Hava $\rightarrow$ Yarı saydam madde" seçeneğinde hava için yarı saydam denilmiştir, bu yanlıştır.

4. Aşağıdaki cisimlerden hangisi, ışığı geçirme durumu bakımından diğer üçünden farklı bir grupta yer alır?

   1. Pencere camı
   2. Tahta kapı
   3. Kitap kapağı
   4. Tuğla duvar
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Pencere camı ışığı büyük oranda geçirdiği için saydam bir maddedir.
   2. Tahta kapı ışığı hiç geçirmez, bu yüzden saydam olmayan (opak) maddedir.
   3. Kitap kapağı ışığı hiç geçirmez, bu yüzden saydam olmayan (opak) maddedir.
   4. Tuğla duvar ışığı hiç geçirmez, bu yüzden saydam olmayan (opak) maddedir.
   5. Bu durumda pencere camı saydam olmasıyla diğerlerinden farklı bir grupta yer alır.

5. Deniz kıyısında yürüyüş yapan Duru, sığ ve berrak sularda deniz tabanını çok rahat görebilirken, derin ve bulanık sularda tabanın görünmediğini fark etmiştir. Bu gözlem, maddelerin ışık geçirgenliği ile ilgili aşağıdaki durumlardan hangisiyle doğrudan açıklanır?

   1. Derin sularda ışık hiç yayılmaz ve doğrultu değiştirir.
   2. Su her durumda sadece yarı saydam özellik gösterir.
   3. Maddelerin kalınlığı veya yoğunluğu arttıkça ışık geçirgenliği azalabilir.
   4. Berrak su saydam olmayan, derin su ise yarı saydam maddedir.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Sığ ve berrak sularda ışık rahatça ilerleyerek tabanın görünmesini sağlar, yani su saydam özellik gösterir.
   2. Derin ve bulanık sularda ise suyun kalınlığı ve içindeki maddelerin yoğunluğu arttığı için ışık yeterince geçemez ve taban görünmez.
   3. Bu durum, maddelerin kalınlığı veya yoğunluğu arttıkça ışık geçirgenliğinin azalabileceğini gösterir.
   4. Bu nedenle doğru seçenek "Maddelerin kalınlığı veya yoğunluğu arttıkça ışık geçirgenliği azalabilir" şıkkıdır.

6. Maddelerin ışığı geçirme durumlarıyla ilgili bilgi veren bir öğrenci, aşağıdaki ifadelerden hangisinde hata yapmıştır?

   1. Hava ve saf su ışığı büyük oranda geçirdiği için saydam maddelere örnek verilir.
   2. Buzlu cam ve yağlı kağıt ışığın bir kısmını geçirdiği için yarı saydam madde olarak sınıflandırılır.
   3. Tahta masa ve demir levha ışığı hiç geçirmediği için saydam olmayan madde olarak kabul edilir.
   4. Yarı saydam maddelerin arkasında kalan cisimler daima pürüzsüz ve net bir şekilde görülür.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Maddelerin ışığı geçirme durumları saydam, yarı saydam ve saydam olmayan (opak) olarak üçe ayrılır.
   2. "Hava ve saf su ışığı büyük oranda geçirdiği için saydam maddelere örnek verilir" seçeneğinde hava ve saf suyun ışığı büyük oranda geçirdiği için saydam olduğu belirtilmiştir, bu bilgi doğrudur.
   3. "Buzlu cam ve yağlı kağıt ışığın bir kısmını geçirdiği için yarı saydam madde olarak sınıflandırılır" seçeneğinde buzlu cam ve yağlı kağıdın ışığın bir kısmını geçirdiği için yarı saydam olduğu belirtilmiştir, bu bilgi doğrudur.
   4. "Tahta masa ve demir levha ışığı hiç geçirmediği için saydam olmayan madde olarak kabul edilir" seçeneğinde tahta masa ve demir levhanın ışığı hiç geçirmediği için saydam olmayan madde olarak kabul edildiği söylenmiştir, bu bilgi doğrudur.
   5. "Yarı saydam maddelerin arkasında kalan cisimler daima pürüzsüz ve net bir şekilde görülür" seçeneğinde yarı saydam maddelerin arkasında kalan cisimlerin daima pürüzsüz ve net bir şekilde görüldüğü iddia edilmiştir; ancak yarı saydam maddeler arkasındaki cisimleri net değil, bulanık gösterir. Bu nedenle bu ifade yanlıştır.

7. Aşağıdaki maddelerden hangisi, ışığı geçirmeme (opak olma) özelliğiyle bilinir ve arkasındaki nesnelerin görünmesini tamamen engeller?

   1. Su
   2. Kitap
   3. Gözlük camı
   4. Hava
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Su, saf hâlde iken ışığı geçiren saydam bir maddedir.
   2. Gözlük camı ışığı geçiren saydam bir maddedir.
   3. Hava ışığı geçiren saydam bir maddedir.
   4. Kitap ise ışığı hiç geçirmeyen ve arkasındaki nesnelerin görünmesini tamamen engelleyen saydam olmayan (opak) bir maddedir.

8. Bir fen bilimleri öğretmeni, odasında hazırladığı deney düzeneğinde özdeş üç adet levhayı bir ışık kaynağı ile ekran arasına yerleştiriyor. Levhaların kalınlıkları ve yapıldıkları maddeler şöyledir:

   • K levhası: Çok ince, pürüzsüz ve temiz cam levha
   • L levhası: Kalınlığı artırılmış özel buzlu cam levha
   • M levhası: Kalın demir levha

   Öğretmen bu levhalar ekrana yaklaştırıldığında ekrana düşen ışık miktarlarını gözlemliyor. Buna göre ekrandaki aydınlık alanların parlaklıklarına göre büyükten küçüğe sıralaması aşağıdakilerden hangisidir?

   1. K > M > L
   2. K > L > M
   3. L > K > M
   4. M > K > L
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Maddelerin ışığı geçirme yetenekleri parlaklığı doğrudan etkiler; saydam maddeler ışığı en çok geçirirken opak maddeler hiç geçirmez.
   2. K levhası çok ince, pürüzsüz ve temiz cam olduğu için saydamdır ve arkaya en çok ışığı geçirerek en parlak alanı oluşturur.
   3. L levhası buzlu cam olduğundan yarı saydamdır ve orta miktarda ışık geçirir.
   4. M levhası kalın demir olduğundan opak (saydam olmayan) bir maddedir ve ışığı hiç geçirmez, bu yüzden ekranda aydınlık alan oluşturmaz.
   5. Aydınlık alanların parlaklık sıralaması büyükten küçüğe K > L > M şeklinde olur.

9. Bir öğrenci, elindeki feneri sırasıyla üç farklı levhaya tutarak arkasındaki ekranda oluşan görüntüleri inceliyor. Levhalarla ilgili şu gözlemleri yapıyor:

   • 1. levhada arkadaki cisimler cam gibi net ve parlak görünmektedir.
   • 2. levhada arkadaki cisimlerin sadece renkleri ve ana hatları bulanık olarak seçilmektedir.
   • 3. levha arkasındaki cisimleri tamamen gizlemekte ve ışığı geçirmemektedir.

   Bu gözlemlere göre levhaların yapıldığı maddelerin doğru gruplandırılması aşağıdakilerden hangisidir?

   1. 1. Saydam olmayan, 2. Yarı saydam, 3. Saydam
   2. 1. Yarı saydam, 2. Saydam, 3. Saydam olmayan (opak)
   3. 1. Saydam, 2. Yarı saydam, 3. Saydam olmayan (opak)
   4. 1. Saydam, 2. Saydam olmayan, 3. Yarı saydam
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. 1. levhada arkadaki cisimler cam gibi net ve parlak görünmektedir, bu durum bu maddenin saydam olduğunu gösterir.
   2. 2. levhada arkadaki cisimlerin sadece renkleri ve ana hatları bulanık olarak seçilmektedir, bu durum maddenin yarı saydam olduğunu gösterir.
   3. 3. levha arkasındaki cisimleri tamamen gizlemekte ve ışığı geçirmemektedir, bu da maddenin saydam olmayan (opak) olduğunu kanıtlar.
   4. Doğru eşleşme 1. Saydam, 2. Yarı saydam, 3. Saydam olmayan (opak) şeklindedir.

10. Günlük yaşamda karşılaşılan bazı olaylar maddelerin ışık geçirgenliği ile doğrudan ilişkilidir:

    • Olay 1: Sisli havalarda uzaktaki binaların seçilememesi, yakın çevrenin ise kısmen görülmesi.
    • Olay 2: Evlerin pencerelerinde kullanılan tül perdelerin içeriyi tam göstermezken dışarıdan gelen ışığı kısıtlaması.
    • Olay 3: Akvaryumdaki balıkların camın önünden net bir şekilde izlenebilmesi.

    Bu olaylarda adı geçen maddeler sırasıyla hangi sınıflandırmada yer alır?

    1. Saydam - Saydam olmayan - Yarı saydam
    2. Yarı saydam - Yarı saydam - Saydam
    3. Yarı saydam - Saydam - Saydam olmayan
    4. Saydam olmayan - Yarı saydam - Saydam
    Cevap ve çözüm

    Cevap: B)

    1. Sisli havalarda hava içindeki su damlacıkları ve partiküller ışığı dağıtarak çevrenin kısmen görülmesine neden olur; bu durum sisin yarı saydam olduğunu gösterir.
    2. Evlerin pencerelerinde kullanılan tül perdeler içeriyi tam göstermez ancak dışarıdan gelen ışığı kısıtlayarak geçmesine izin verir, bu da yarı saydam madde özelliği taşır.
    3. Akvaryumdaki balıkların camın önünden net bir şekilde izlenebilmesi camın saydam olduğunu gösterir.
    4. Sırasıyla maddeler yarı saydam, yarı saydam ve saydam sınıfında yer alır.