5. Sınıf Fen Bilimleri Tam Gölgenin Oluşumu Karma Seviye Test 1 – 10 Soru (Çözümlü)

5. Sınıf Fen Bilimleri Tam Gölgenin Oluşumu Karma Seviye Test 1 — sorular ve çözümler

10 soru · Fen Bilimleri · 5. sınıf. Yukarıdan online çözebilir, ya da PDF olarak yazdırabilirsin.

1. 📐

   Şekilde bir el feneri ve önündeki küre şeklinde opak bir cisim ile arkasındaki ekran gösterilmektedir. Küre, el fenerine doğru biraz yaklaştılırsa ekrandaki tam gölge nasıl değişir?

   1. Değişmez
   2. Küçülür
   3. Büyür
   4. Önce büyür sonra kaybolur
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Tam gölgenin büyüklüğü ışık kaynağının, opak cismin ve perdenin birbirine olan uzaklığına bağlıdır.
   2. Işık kaynağı opak cisme yaklaştırıldığında cisim ışığı daha büyük bir alanda engeller ve perdedeki gölge büyür.
   3. Soru metninde kürenin el fenerine (ışık kaynağına) yaklaştırıldığı söylenmektedir.
   4. Bu durumda ışık kaynağı cisme yaklaşmış olur ve gölge boyutu artar.
   5. Sonuç olarak ekrandaki tam gölge büyür.

2. Gölge oyunları hazırlayan bir öğrenci, elindeki karton figürü duvara yaklaştırdığında duvardaki gölgenin boyunun değiştiğini fark ediyor. Karton figür duvara yaklaştırıldığında gölge boyu nasıl değişir?

   1. Büyür
   2. Küçülür
   3. Değişmez
   4. Önce büyür sonra küçülür
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Karton figür duvara (ekrana) yaklaştırıldığında, ışık kaynağı ile cisim arasındaki mesafe ile cisim ile duvar arasındaki mesafe değişir.
   2. Cisim duvara yaklaştıkça ışık ışınlarının engellendiği alan küçülür ve gölge boyu azalır.
   3. Bu nedenle karton figür duvara yaklaştırıldığında gölge küçülür.
   4. Bu nedenle doğru seçenek "Küçülür"'dır.

3. 📐

   Ada, sınıf arkadaşlarına gölge oluşumunu anlatırken yukarıdaki görseli kullanmıştır. Şekilde ışık kaynağı ve opak bir küre ile duvarda oluşan tam gölge gösterilmektedir. Gölge oluşumunun gerçekleşmesi ışığın hangi özelliğinin bir kanıtıdır?

   1. Işığın her yöne yayılması
   2. Işığın doğrusal olarak yayılması
   3. Işığın maddeden geçebilmesi
   4. Işığın renklerine ayrılması
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Işık kaynaklarından çıkan ışınlar her yöne ve doğrusal yollar boyunca yayılırlar.
   2. Opak bir cisim ışık yolunu tıkadığında ışık ışınları cismin arkasından geçemez ve arkada bir gölge oluşur.
   3. Gölge sınırlarının düzgün bir şekilde oluşması, ışığın doğrusal yollarla yayıldığının en temel kanıtıdır.
   4. Bu nedenle doğru seçenek "Işığın doğrusal olarak yayılması"'dir.

4. Aşağıdaki durumlardan hangisinde cismin gölgesinin boyu en büyük olur?

   1. Işık kaynağı cisme çok uzakken
   2. Cisim ekrana yapışıkken
   3. Cisim ışık kaynağından çok uzaktayken
   4. Işık kaynağı cisme çok yakınken
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Bir cismin gölgesinin en büyük olabilmesi için ışık ışınlarını en çok kesmesi gerekir.
   2. Işık kaynağı cisme çok yakın olduğunda, cisim ışınların yolunu çok büyük bir açıyla keser ve ekranda en büyük gölge oluşur.
   3. Bu kural doğrultusunda en büyük gölge, ışık kaynağı cisme çok yakınken elde edilir.
   4. Bu nedenle doğru seçenek "Işık kaynağı cisme çok yakınken"'dir.

5. 📐

   Bir öğrenci, el fenerini topa yaklaştırdığında duvardaki gölgenin büyüdüğünü gözlemliyor. Buna göre, cismin gölgesinin büyüklüğünü değiştiren temel etken aşağıdakilerden hangisidir?

   1. Ortamın sıcaklığı
   2. Cismin rengi ve cinsi
   3. Işık kaynağı ile cisim arasındaki uzaklık
   4. Ekranın yapıldığı malzemenin kalınlığı
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Gölge boyu, ışık kaynağının cisme olan mesafesi veya cismin perdeye/duvara olan mesafesi ile değişir.
   2. El feneri (ışık kaynağı) topa yaklaştırıldığında, ışınlar daha geniş bir açıyla cismi çevreler ve duvarda daha büyük bir gölge oluşturur.
   3. Bu olayda temel etken ışık kaynağı ile cisim arasındaki uzaklıktır.
   4. Bu nedenle doğru seçenek "Işık kaynağı ile cisim arasındaki uzaklık"'dır.

6. Eşit büyüklükteki iki özdeş top, bir ışık kaynağı önüne farklı uzaklıklarda konulmuştur. Kaynağa daha yakın olan topun ekran üzerindeki gölgesi, uzak olan topunkine göre nasıldır?

   1. Daha büyük
   2. Daha küçük
   3. Aynı boyutta
   4. Tamamen kaybolmuş
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Işık kaynağına daha yakın olan cisim, ışık ışınlarını daha büyük bir açıyla engeller ve arkasında daha büyük bir gölge alanı oluşturur.
   2. Uzaktaki cismin ise ışık kaynağına olan mesafesi fazla olduğu için gölgesi daha küçük olur.
   3. Dolayısıyla kaynağa daha yakın olan topun gölgesi diğerine göre daha büyüktür.
   4. Bu nedenle doğru seçenek "Daha büyük"'dir.

7. Gölge olayının oluşumu ve özellikleri ile ilgili olarak aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?

   1. Işık ışınları opak maddelerden geçemediği için gölge oluşur.
   2. Gölge oluşumu ışığın doğrusal yayılmasının bir kanıtıdır.
   3. Saydam maddelerin arkasında da opak maddelerinki kadar belirgin tam gölge oluşur.
   4. Işık kaynağı ile cisim arasındaki mesafe değiştirilerek gölge boyu değiştirilebilir.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Opak maddeler ışığı geçirmediği için arkalarında tam gölge oluşur ("Işık ışınları opak maddelerden geçemediği için gölge oluşur" seçeneği doğru).
   2. Gölge oluşumu ışığın doğrusal yolla yayıldığını kanıtlar ("Gölge oluşumu ışığın doğrusal yayılmasının bir kanıtıdır" seçeneği doğru).
   3. Işık kaynağı ile cisim arasındaki mesafe değiştirilerek gölge boyu ayarlanabilir ("Işık kaynağı ile cisim arasındaki mesafe değiştirilerek gölge boyu değiştirilebilir" seçeneği doğru).
   4. Saydam maddeler ışığı büyük ölçüde geçirdiği için arkalarında belirgin tam gölge oluşmaz, bu ifade yanlıştır ("Saydam maddelerin arkasında da opak maddelerinki kadar belirgin tam gölge oluşur" seçeneği yanlış).
   5. Bu nedenle doğru seçenek "Saydam maddelerin arkasında da opak maddelerinki kadar belirgin tam gölge oluşur"'dir.

8. Işık ışınları opak maddelerle karşılaştığında geçemez ve arkalarında karanlık bir bölge oluşur. Bu bölgeye ne ad verilir?

   1. Yarı saydam alan
   2. Aydınlık bölge
   3. Işık kaynağı
   4. Tam gölge
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Işık ışınları opak (saydam olmayan) maddelerle karşılaştıklarında bu maddelerden geçemezler.
   2. Bu durum, opak maddenin arkasında ışığın ulaşamadığı karanlık bir bölgenin oluşmasına neden olur.
   3. Oluşan bu karanlık bölgeye 'tam gölge' denir.
   4. Bu nedenle doğru seçenek "Tam gölge"'dir.

9. Bir futbol topu ile bir tenis topu, ışık kaynağından aynı uzaklıkta tutularak arkalarındaki ekranda gölgeleri oluşturuluyor. Hangi topun gölgesi daha büyük olur?

   1. Futbol topunun gölgesi
   2. Tenis topunun gölgesi
   3. İki topun gölgesi eşit büyüklüktedir
   4. Tenis topunun gölgesi hiç oluşmaz
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Futbol topu, tenis topuna göre fiziksel olarak daha büyük bir cisimdir.
   2. Işık kaynağından aynı uzaklıkta tutulduklarında, futbol topu ışık ışınlarını daha fazla kesecek ve daha geniş bir alanı kapatacaktır.
   3. Bu nedenle futbol topunun gölgesi tenis topunun gölgesinden daha büyük olur.
   4. Bu nedenle doğru seçenek "Futbol topunun gölgesi"'dir.

10. Aşağıdaki cisimlerden hangisi, üzerine düşen ışığı tamamen geçirerek arkasında tam gölge oluşmasını engeller?

    1. Tahta parça
    2. Alüminyum folyo
    3. Pencere camı
    4. Karton kutu
    Cevap ve çözüm

    Cevap: C)

    1. Tam gölge oluşumunu engellemek için ışığı geçiren maddeler, yani saydam maddeler kullanılmalıdır.
    2. Tahta parça, alüminyum folyo ve karton kutu opak maddelerdir ve arkalarında tam gölge oluştururlar.
    3. Pencere camı ise saydam bir madde olduğudur ve üzerine düşen ışığı tamamen geçirerek arkasında tam gölge oluşmasını engeller.
    4. Dolayısıyla doğru seçenek "Pencere camı"'dir.