9. Sınıf Tarih Tarih Araştırma ve Yazımında Dijital Dönüşüm Orta Seviye Test 1 – 10 Soru (Çözümlü)

9. Sınıf Tarih Tarih Araştırma ve Yazımında Dijital Dönüşüm Orta Seviye Test 1 — sorular ve çözümler

10 soru · Tarih · 9. sınıf. Yukarıdan online çözebilir, ya da PDF olarak yazdırabilirsin.

1. Farklı coğrafyalardaki milyonlarca veri noktasının, haritaların ve karmaşık ilişkilerin işlenerek anlamlı örüntülere dönüştürüldüğü geniş bilgi havuzlarına verilen genel ad aşağıdakilerden hangisidir?

   1. Büyük veri
   2. Kil tablet
   3. Sözlü kaynak
   4. Geleneksel arşiv
   5. Birinci elden kanıt
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Soruda farklı coğrafyalardaki milyonlarca veri noktasının, haritaların ve karmaşık ilişkilerin işlenerek anlamlı örüntülere dönüştürüldüğü geniş bilgi havuzlarından bahsedilmektedir.
   2. Tarih araştırmalarında ve diğer bilim dallarında bu devasa bilgi ve veri yığınlarına 'Büyük veri' (Big Data) adı verilmektedir.
   3. Seçenekler incelendiğinde A seçeneğinde 'Büyük veri' ifadesi yer almaktadır.

2. Dijitalleşme dönemindeki tarih araştırmaları ile dijitalleşme öncesi dönem karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi dijital dönemin getirdiği yeniliklerden biridir?

   1. Yazılı kaynakların ortadan kalkarak sadece sesli kayıtlara geçilmesi
   2. Tarihsel olayların laboratuvar ortamında tekrar gözlemlenebilmesi
   3. Arşiv belgelerinin incelenmesinde yardımcı bilim dallarına artık ihtiyaç duyulmaması
   4. Farklı coğrafyalardaki araştırmacıların aynı anda bulut tabanlı sistemler üzerinden iş birliği yapabilmesi
   5. Tarihsel bilginin mutlak ve kesin yasalara bağlanması
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Dijital dönemin getirdiği en önemli yeniliklerden biri farklı coğrafyalardaki araştırmacıların aynı anda bulut sistemleri üzerinden ortak çalışmalar yürütebilmesidir.
   2. Diğer seçeneklerde yer alan laboratuvar ortamı, yardımcı bilim dallarının ortadan kalkması veya bilginin mutlak yasaya bağlanması gibi ifadeler tarih bilimi ve dijital tarih için geçerli değildir.
   3. Doğru seçenek D'dir.

3. Tarih araştırmacılarının dijital ortamlardaki büyük veri setlerini ve binlerce belgeyi insan gözüyle tek tek okumak yerine, bilgisayar yazılımları ve araçları yardımıyla tarayıp analiz etmesine ne ad verilir?

   1. Yakın okuma
   2. Uzak okuma
   3. Kronolojik sıralama
   4. Doğuştan dijital veri
   5. Kataloglama
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Soru kökünde araştırmacıların büyük veri setlerini ve binlerce belgeyi tek tek okumak yerine yazılımlar yardımıyla tarayıp analiz etmesi yöntemi sorulmaktadır.
   2. Dijital beşeri bilimlerde büyük metin havuzlarının bilgisayar araçlarıyla makro düzeyde incelenmesine 'uzak okuma' (distant reading) denir.
   3. Bu tanım B seçeneğindeki 'Uzak okuma' ifadesiyle eşleşmektedir.

4. Dijitalleştirilen verilerin daha kolay sınıflandırılabilmesi, aranabilmesi ve yönetilebilmesi için verilerin adına, yazarına veya konusuna göre ek bilgilerle etiketlenmesine ne ad verilir?

   1. Ham veri
   2. Meta veri
   3. Hiper metin
   4. Açık veri
   5. Büyük veri
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Verilerin adına, yazarına, konusuna veya oluşturulma tarihine göre ek bilgilerle etiketlenmesi işlemi veriyi tanımlayan veri anlamına gelir.
   2. Bu kavram 'meta veri' (metadata) olarak adlandırılır.
   3. Doğru seçenek B'dir.

5. Aşağıdakilerden hangisi doğrudan dijital ortamda üretilmiş olan, yani sonradan taratılarak aktarılmamış doğuştan dijital veri örneklerinden biridir?

   1. Osmanlı tahrir defterleri
   2. Kil tabletler
   3. Çevrim içi forumlar
   4. Antik paralar
   5. Yazma seyahatnameler
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. 'Doğuştan dijital veri', sonradan taratılarak aktarılmamış, doğrudan elektronik ortamda üretilmiş verilerdir.
   2. Kil tabletler, Osmanlı tahrir defterleri, antik paralar ve yazma seyahatnameler fiziksel kökenlidir ve sonradan sayısallaştırılmıştır.
   3. Çevrim içi forumlar ise doğrudan dijital ortamda üretildiği için doğuştan dijital veridir.

6. Aşağıdakilerden hangisi dijital tarih çalışmalarında izlenen temel süreçlerden biri olarak gösterilemez?

   1. Elde edilen sonuçları harita, grafik veya genel ağ siteleri aracılığıyla paylaşmak
   2. Araştırma konusuyla ilgili dijital arşivlerde kaynak taraması yapmak
   3. Bulunan belgeleri sayısallaştırıp uygun dosya formatlarına dönüştürmek
   4. Verilerdeki hatalı kısımları ayıklayıp meta verilere dönüştürerek sınıflandırmak
   5. Tarihsel olayları laboratuvar ortamında bizzat deneyerek yeniden üretmek
   Cevap ve çözüm

   Cevap: E)

   1. Dijital tarih çalışmalarında kaynak tarama, sayısallaştırma, meta veri oluşturma ve sonuçları paylaşma gibi süreçler yer alır.
   2. Tarihsel olayların laboratuvar ortamında bizzat deneyerek yeniden üretilmesi tarih biliminin doğasına ve yöntemine aykırıdır; çünkü tarih deney ve gözlem bilimi değildir.
   3. Bu nedenle E seçeneği dijital tarih çalışmalarında izlenen temel süreçlerden biri olamaz.

7. Geleneksel tarih yazımı ile dijital tarih yazımı arasındaki ilişki hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

   1. Biri diğerinin alternatifi olup sadece dijital tarih yazımı bilimsel kabul edilir.
   2. İki yöntem birbirini tamamlayan ve tarihsel bilginin zenginleştirilmesine katkıda bulunan iki farklı yöntemdir.
   3. Geleneksel tarih yazımı tamamen terk edilmiş ve yerini dijital tarihe bırakmıştır.
   4. Dijital tarih yazımı sadece ekonomi tarihi araştırmalarında geçerlidir.
   5. Geleneksel tarih yazımında arşiv belgesi kullanılmazken dijital tarihte yalnızca sözlü kaynaklar kullanılır.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Geleneksel tarih yazımı, belge inceleme ve eleştiri yöntemlerine dayanırken dijital tarih, bu yöntemlerin dijital ortamda daha hızlı, geniş kapsamlı ve çok boyutlu yapılmasını sağlar.
   2. Dijital tarih, geleneksel tarihi tamamen ortadan kaldırmaz, aksine onun verilerini ve yöntemlerini dijital imkânlarla zenginleştirir.
   3. Bu nedenle iki yaklaşım birbirinin alternatifi değil, birbirini tamamlayan unsurlardır.
   4. Doğru ifade B seçeneğinde verilmiştir.

8. Dijital tarih araştırmalarında, fiziksel olarak var olan belge, harita veya defter gibi materyallerin bilgisayar ortamına aktarılarak incelenebilir duruma getirilmesi amacıyla PDF, JPEG veya TIFF gibi uygun dosya formatlarına dönüştürülmesi sürecine ne ad verilir?

   1. Hiper metinleme
   2. Veri madenciliği
   3. Meta veri oluşturma
   4. Uzak okuma
   5. Sayısallaştırma
   Cevap ve çözüm

   Cevap: E)

   1. Soru kökünde fiziksel materyallerin bilgisayar ortamına aktarılıp incelenebilir duruma getirilmesi süreci sorulmaktadır.
   2. Bu süreç, nesnelerin dijital formata (PDF, JPEG, TIFF vb.) dönüştürülmesi anlamına gelen sayısallaştırma (digitization) işlemidir.
   3. Seçenekler incelendiğinde E seçeneğinde 'Sayısallaştırma' terimi yer almaktadır.

9. Birbiriyle bağlantılı yazıları, görselleri ve videoları içeren, genel ağ üzerindeki sayfalar arasında hızlı geçiş yapmayı sağlayan metin organizasyonu sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

   1. Kronolojik sıra
   2. Arşiv belgesi
   3. Hiper metin
   4. Diplomatik belge
   5. Birinci elden kaynak
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Soru kökünde birbiriyle bağlantılı yazıları, görselleri ve videoları içeren, genel ağ sayfaları arasında geçiş yapmayı sağlayan metin organizasyonu sorulmuştur.
   2. Bu sistemin adı 'hiper metin' (hypertext) olarak bilinir.
   3. Doğru seçenek C'dir.

10. Dijital tarih çalışmalarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    1. Dijital tarih, geleneksel tarih yazımının tamamen yerini alan ve onu ortadan kaldıran bir alternatiftir.
    2. Dijital tarih araştırmalarında telif haklarına ve bilimsel etik kurallarına uymak gerekmez.
    3. Dijital tarih çalışmalarında kaynakların sorgulanmasına ve doğrulanmasına gerek duyulmaz.
    4. Dijital tarih, araştırmacıların binlerce belgeyi hızla tarayıp yeni bağlantılar kurmasını ve farklı açılardan bakmasını sağlar.
    5. Dijitalleşme sayesinde tarihsel bilginin kesin ve değiştirilemez yasalara ulaştığı kabul edilir.
    Cevap ve çözüm

    Cevap: D)

    1. Dijital tarih çalışmalarının temel amacı geleneksel tarih yazımını yok etmek değil, onu dijital imkanlarla zenginleştirmek ve hızlandırmaktır.
    2. Dijital ortamlarda da telif haklarına ve bilimsel etik kurallarına uyulması zorunludur.
    3. Dijital tarih, araştırmacıların binlerce belgeyi hızla tarayıp yeni bağlantılar kurmasını ve farklı açılardan bakmasını sağlayan güçlü bir yöntemdir.
    4. Kaynakların dijitalleşmesi onların sorgulanmasına ve doğrulanmasına duyulan ihtiyacı ortadan kaldırmaz, aksine eleştirel süzgecin önemini artırır.
    5. Tarihsel bilginin kesin ve değiştirilemez yasalara ulaştığı kabul edilmez, tarih her zaman yeni bulgularla güncellenebilir.
    6. Bu doğrultuda doğru ifade D seçeneğinde verilmiştir.