9. Sınıf Tarih Tarihin Doğası Orta Seviye Test 1 – 10 Soru (Çözümlü)

9. Sınıf Tarih Tarihin Doğası Orta Seviye Test 1 — sorular ve çözümler

10 soru · Tarih · 9. sınıf. Yukarıdan online çözebilir, ya da PDF olarak yazdırabilirsin.

1. Tarihsel bilginin üretim sürecindeki aşamalar sırasıyla incelendiğinde ilk adım olarak aşağıdakilerden hangisinin yapılması gerekir?

   1. Kaynakları sınırlılık ve güvenilirlik açısından sorgulamak
   2. Kaynaklardaki çelişkileri ve ön yargıları tespit etmek
   3. Elde edilen verileri haritalandırarak kamuoyuyla paylaşmak
   4. Konu veya sorun belirleyerek araştırma sınırlarını çizmek
   5. Bulguları bir araya getirerek özgün bir makale veya kitap yazmak
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Tarih araştırmalarında metodolojinin ilk adımı, çalışmanın konusunu veya araştırma sorununu belirleyerek araştırmanın sınırlarını çizmektir.
   2. Buna göre D seçeneği doğru adımdır.

2. Tarih disiplininin kapsamı ve konusuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

   1. Tarihin ana konusu insan ve insan faaliyetleridir.
   2. Tarihçiler geçmişte yaşanmış tüm olayları değil, tarihsel öneme sahip olanları inceler.
   3. Gök cisimlerinin oluşumu ve yanardağ püskürmeleri tarihin konusuna girer.
   4. Tarih, geçmişin bugünü anlamak ve geleceğe yön vermek amacıyla incelenmesidir.
   5. Tarihsel olaylar insanları ve toplumları etkileyen değişimleri kaydeder.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Tarih bilimi insan ve toplumların geçmişteki faaliyetlerini, sebep-sonuç ilişkisi içinde inceler.
   2. Gök cisimlerinin oluşumu ve yanardağ püskürmeleri doğa bilimlerinin (astronomi, jeoloji vb.) konusudur, tarihin konusuna girmez.
   3. Bu nedenle C seçeneğindeki ifade yanlıştır.

3. Aşağıdaki tarihsel kavramlardan hangisi somut ve özel bir gelişmeyi değil, soyut ve genel bir süreci ifade eder?

   1. Sanayi Devrimi
   2. İlk Müslümanların Mekke'den Medine'ye hicret etmesi
   3. İstanbul'un Fethi
   4. Ankara Savaşı
   5. Kadeş Antlaşması
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. İstanbul'un Fethi, Hicret, Ankara Savaşı ve Kadeş Antlaşması belirli bir zamanda gerçekleşen somut ve özel olaylardır (olay).
   2. Sanayi Devrimi ise uzun bir zamana yayılmış, genel ve soyut bir süreci ifade eder (olgu).

4. Tarih biliminde zaman ve kronoloji kavramlarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

   1. Tarihsel zaman, olayların öncelik-sonralık ilişkisine göre düzenlenmesini ve aralarında köprü kurulmasını sağlar.
   2. Kronoloji, olayların zamanının belirlenmesine hiçbir katkı sağlamaz.
   3. Takvimler yalnızca ayın hareketlerini baz alarak oluşturulmuştur.
   4. Miladi takvimde başlangıç yılı olarak Hz. İsa'nın ölümü kabul edilmiştir.
   5. Yüzyıllık dönemler milattan önce ve sonra fark etmeksizin aynı şekilde artarak ilerler.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Kronoloji olayların zamanını belirleyerek öncelik-sonralık ilişkisini kurar ve olaylar arasında neden-sonuç bağı kurulmasını kolaylaştırır; A doğrudur.
   2. B yanlıştır, kronolojinin temel işlevi zamanı belirlemektir. C yanlıştır, güneş takvimleri de vardır. D yanlıştır, milat Hz. İsa'nın doğumudur. E yanlıştır, milattan önceki yıllar günümüze yaklaştıkça küçülür.
   3. Doğru seçenek A'dır.

5. Tarihsel çalışmalarda neden ve sonuç ilişkileri incelenirken olayları harekete geçiren dramatik ve açık nedenlere ne ad verilir?

   1. Olgusal neden
   2. Arka plan nedeni
   3. Kronolojik neden
   4. Süreklilik unsuru
   5. Tetikleyici neden
   Cevap ve çözüm

   Cevap: E)

   1. Tarihsel çalışmalarda olayların meydana gelmesinde rol oynayan çok sayıda neden bulunmaktadır.
   2. Bu nedenler arasından olayları doğrudan harekete geçiren, ani ve belirgin nitelik taşıyan nedenlere tetikleyici neden denir.
   3. Arka plan nedenleri ise daha derinlerde yatan ve sürece zemin hazırlayan koşulları ifade eder.
   4. Bu doğrultuda, dramatik ve açık bir şekilde olayları tetikleyen unsur tetikleyici neden olarak adlandırılır.

6. Tarih öğrenmenin bireye ve topluma sağladığı katkılar göz önüne alındığında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

   1. Toplumların ortak hafızasını ve aidiyet duygusunu güçlendirir.
   2. İnsanın sorgulama, yorumlama ve empati kurma becerilerini geliştirir.
   3. Geçmişte yaşanan yıkıcı olayların nedenlerini öğrenerek geleceğe yönelik öngörülerde bulunmayı sağlar.
   4. Bireylerin olayları sadece tek taraflı bir bakış açısıyla değerlendirmesine zemin hazırlar.
   5. Millî bilincin ve ortak değerlerin benimsenmesinde önemli bir rol oynar.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Tarih öğrenimi toplumların ortak hafızasını ve aidiyet duygusunu güçlendirir, bu nedenle A seçeneği doğrudur.
   2. Tarih eğitimi insanın sorgulama, eleştirel düşünme, yorumlama ve empati kurma becerilerini geliştirir, bu nedenle B seçeneği doğrudur.
   3. Geçmişte yaşanan olayların neden ve sonuçlarını inceleyerek geleceğe yönelik dersler çıkarmayı ve öngörülerde bulunmayı sağlar, bu nedenle C seçeneği doğrudur.
   4. Millî bilincin oluşmasında ve ortak değerlerin benimsenmesinde tarih önemli bir rol oynar, bu nedenle E seçeneği doğrudur.
   5. Tarih bilimi bireylerin olayları tek taraflı değil, çok boyutlu ve eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirmesini amaçlar; bu yüzden tek taraflı değerlendirmeye zemin hazırladığı söylenemez, bu da D seçeneğinin yanlış olduğunu gösterir.

7. Tarihsel bilginin oluşum süreci ve doğası ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

   1. Tarihsel bilginin oluşmasında insan, kaynak ve tarihçi olmak üzere üç temel unsur vardır.
   2. Tarihsel bilgi laboratuvar ortamında tekrar edilebilir.
   3. Geçmiş olaylara ait kanıtlar genellikle eksik ve parça parçadır.
   4. Tarihsel bilgi, yeni belgeler ve farklı sorularla sürekli yenilenen bir süreçtir.
   5. Tarihsel olgular fen bilimlerindeki kesin yasalara değil, tarihçilerin yorumlarına dayalıdır.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Tarihsel bilginin en temel özelliklerinden biri, geçmişte bir kez yaşanmış olması ve laboratuvar ortamında tekrar ettirilememesidir.
   2. Bu nedenle B seçeneğindeki 'Tarihsel bilgi laboratuvar ortamında tekrar edilebilir' ifadesi yanlıştır.

8. Tarih araştırmalarında tarihe yardımcı bilim dalları ve işlevleri düşünüldüğünde aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

   1. Nümismatik, eski para ve madalyaların tarihini ve tanımını inceler.
   2. Epigrafi, kitabeleri ve üzerindeki yazıları şekil ve içerik bakımından inceler.
   3. Paleografi, geçmişte kullanılan yazı çeşitlerini ve bu yazıların özelliklerini inceler.
   4. Heraldik, resmî belgelerdeki mühür, arma ve özel işaretleri inceler.
   5. Antropoloji, toprak veya su altında kalan eski uygarlıklara ait kalıntıları inceler.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: E)

   1. Antropoloji insanı, ırkları, kültürel gelişimini ve toplumsal yapıları inceler.
   2. Toprak veya su altında kalan eski uygarlıklara ait kalıntıları inceleyen bilim dalı ise arkeolojidir.
   3. Bu nedenle E seçeneğindeki tanım antropolojiye değil arkeolojiye aittir.

9. Tarihsel bilginin üretim sürecinde kullanılan kaynaklar ve sınıflandırılması ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

   1. Birinci elden kaynaklar, olayların yaşandığı dönemde veya hemen sonrasında oluşturulan özgün kaynaklardır.
   2. Oğuz Kağan Destanı ve Dede Korkut Hikâyeleri sesli ve görüntülü kaynaklar arasında yer alır.
   3. Kitabeler, kil tabletler ve fermanlar yazılı kaynaklar sınıfına girer.
   4. İkinci elden kaynaklar, olayların yaşanmasından çok sonra birinci elden kaynaklara dayanılarak ortaya konur.
   5. Arkeolojik kalıntılar, silahlar ve süs eşyaları eşya ve nesneler grubuna dahildir.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Destanlar ve hikâyeler sözlü edebiyat ürünleri olup 'sözlü kaynaklar' sınıfına girer.
   2. 'Sesli ve görüntülü kaynaklar' ise ses kayıtları, plaklar, video ve filmleri kapsar.
   3. Bu nedenle B seçeneğindeki sınıflandırma yanlıştır.

10. Dijital tarih çalışmaları ve dijitalleşmenin tarih araştırmalarına etkileri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

    1. Dijital kaynaklar 'doğuştan dijital' ve 'sonradan dijitalleştirilmiş' olarak ikiye ayrılır.
    2. Sayısallaştırma, arşiv belgelerinin dijital formata dönüştürülmesi ve etiketlenmesi sürecidir.
    3. Dijital tarih çalışmaları, geleneksel tarih yazımının tamamen ortadan kalkmasını amaçlar.
    4. Büyük verinin analizi için yapay zekâ uygulamaları ve coğrafi bilgi sistemleri kullanılabilir.
    5. Dijitalleşme, tarihçilerin kaynaklara daha hızlı erişmesini ve yeni bağlantılar kurmasını sağlar.
    Cevap ve çözüm

    Cevap: C)

    1. Dijital tarih çalışmaları, geleneksel tarih yazımını ortadan kaldırmayı değil, onu zenginleştirmeyi ve yeni yöntemler sunmayı amaçlar.
    2. Bu nedenle C seçeneğindeki ifade yanlıştır.