9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Edebiyatın Tanımı ve Güzel Sanatlar İçindeki Yeri Zor Seviye Test 1 – 10 Soru (Çözümlü)

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Edebiyatın Tanımı ve Güzel Sanatlar İçindeki Yeri Zor Seviye Test 1 — sorular ve çözümler

10 soru · Türk Dili ve Edebiyatı · 9. sınıf. Yukarıdan online çözebilir, ya da PDF olarak yazdırabilirsin.

1. Güzel sanatlar, hitap ettikleri duyu organları ve kullanılan malzemeler bakımından gruplara ayrılır. Bu sınıflandırmada bazı sanat dalları göze hitap ederken bazıları kulağa, bazıları ise hem göze hem kulağa hitap eden dramatik unsurlar içerir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi aynı güzel sanatlar grubunda yer alan üç sanat dalını bir arada vermiştir?

   1. Resim - Heykel - Müzik
   2. Mimari - Ebru - Tezhip
   3. Tiyatro - Sinema - Edebiyat
   4. Bale - Opera - Müzik
   5. Heykel - Hat - Sinema
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Soru bizden aynı grupta yer alan üç sanat dalını bulmamızı istemektedir.
   2. “Resim - Heykel -…” seçeneğinde resim ve heykel plastik, müzik fonetiktir (farklı).
   3. Doğru seçenekte mimari, ebru, tezhip plastik sanatlardır (aynı grup).
   4. “Tiyatro - Sinema -…” seçeneğinde tiyatro ritmik, edebiyat fonetiktir (farklı).

2. Edebiyat; olay, düşünce, duygu ve hayallerin dil aracılığıyla sözlü veya yazılı olarak biçimlendirilmesi sanatıdır ve diğer güzel sanatlardan farklı olarak hiçbir maddi malzemeye, alete veya mekâna bağlı değildir. Bütünüyle zihinsel bir sanattır. Bu parçadan hareketle edebiyatın diğer güzel sanatlardan en temel ayrım noktası aşağıdakilerden hangisidir?

   1. Estetik bir heyecan uyandırması
   2. Malzemesinin dilden ibaret olması
   3. Toplumsal değerleri yansıtması
   4. Gelecekle geçmiş arasında köprü kurması
   5. İnsan ruhunu eğitmeyi amaçlaması
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Parçada edebiyatın diğer güzel sanatlardan farklı olarak hiçbir maddi malzemeye, alete veya mekâna bağlı olmadığı, bütünüyle zihinsel ve dile dayalı olduğu vurgulanmaktadır.
   2. Bu durum edebiyatın en temel ayrım noktasının malzemesinin dil (sözcükler) olması gerektiğini gösterir.
   3. Diğer şıklar edebiyatın ortak özelliklerinden veya işlevlerinden bazıları olabilir ancak metne göre temel ayrım noktası malzemesidir.

3. Sanat, insan zihninde beliren duyguların ve estetik anlayışın bir ürünüdür. Güzel sanatların sınıflandırılmasında insan sesinin ve kelimelerin başat rol oynadığı alanlar özel bir yere sahiptir. Aşağıdaki sanat dallarından hangisi bu açıklamada sözü edilen sanat grubuna dahildir?

   1. Edebiyat
   2. Minyatür
   3. Mimari
   4. Heykel
   5. Tiyatro
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Açıklamada insan sesinin ve kelimelerin başat rol oynadığı sanat grubundan bahsedilmektedir.
   2. Kelimelerin ve sesin esas olduğu sanat dalı fonetik (işitsel) sanatlar grubuna giren edebiyattır.
   3. Minyatür, mimari ve heykel plastik sanatlar; tiyatro ise ritmik sanatlar arasındadır.

4. Sanat, insan zihninde beliren duygu, düşünce ve hayallerin eserlere yansımasıdır. Sanatın temel amacı güzel olana ulaşmak ve insanlarda estetik bir beğeni uyandırmaktır. Güzel sanatlar; kullanılan malzemeye ve hitap edilen duyu organına göre plastik, fonetik ve ritmik sanatlar olmak üzere üçe ayrılır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi güzel sanatların sınıflandırılması bakımından diğerlerinden farklı bir grupta yer alır?

   1. Mimari
   2. Heykel
   3. Edebiyat
   4. Tezhip
   5. Ebru
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Güzel sanatlar üç gruba ayrılır: Plastik (görsel) sanatlar, fonetik (işitsel) sanatlar ve ritmik (dramatik) sanatlar.
   2. Mimari, heykel, tezhip ve ebru plastik sanatlar (göze ve maddeye dayalı) grubunda yer alır.
   3. Edebiyat ise fonetik (işitsel/dil) sanatlar grubunda yer alır.
   4. Bu nedenle doğru seçenekteki edebiyat diğerlerinden farklı bir gruptadır.

5. Güzel sanatların sınıflandırılmasında sanatçının kullandığı malzeme ve hitap ettiği duyu organı temel ölçüttür. Plastik sanatlar göze ve dokunmaya hitap ederken, fonetik sanatlar kulağa hitap eder, ritmik sanatlar ise hem işitsel hem görsel ögeleri barındırır. Aşağıdaki sanat dallarından hangisi karşısında verilen güzel sanatlar grubuna ait değildir?

   1. Tiyatro - Ritmik Sanatlar
   2. Müzik - Fonetik Sanatlar
   3. Resim - Plastik Sanatlar
   4. Mimari - Fonetik Sanatlar
   5. Opera - Ritmik Sanatlar
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Güzel sanatlar kullanılan malzeme ve duyu organına göre plastik, fonetik ve ritmik olarak sınıflandırılır.
   2. Tiyatro, opera ve bale ritmik sanatlar arasındadır; müzik fonetik sanatlar arasındadır; resim, heykel ve mimari plastik sanatlar arasındadır.
   3. Seçenekleri incelediğimizde Mimari plastik bir sanattır, fonetik sanat değildir.
   4. Bu nedenle doğru seçenekte yanlış eşleştirme yapılmıştır.

6. Sanatçı, eserini oluştururken dış dünyadan ve gerçeklikten faydalanır ancak bunu doğrudan kopya etmez; kendi süzgecinden geçirerek yeniden kurmaca bir yapıya dönüştürür. Edebiyat bu yönüyle bilimsel metinlerden ayrılır. Bu açıklamaya göre aşağıdakilerden hangisi edebiyatın temel özelliklerinden biri olarak değerlendirilemez?

   1. Kurmaca bir nitelik taşıması
   2. Gerçekliği olduğu gibi değil, öznel bir yorumla yansıtması
   3. Temel malzemesinin sözcükler olması
   4. Okuyucuda estetik bir tat ve heyecan uyandırması
   5. Kesin kanıtlar ve deney sonuçları sunmayı amaçlaması
   Cevap ve çözüm

   Cevap: E)

   1. Edebiyat sanatsal bir etkinliktir ve kurmacaya, öznel yoruma, sözcük kullanımına ve estetik heyecana dayanır.
   2. Bilimsel metinler ise kesin kanıtlar, nesnel veriler ve deney sonuçları sunmayı amaçlar.
   3. Bu nedenle 'kesin kanıtlar ve deney sonuçları sunmayı amaçlaması' edebiyatın değil bilimin bir özelliğidir.

7. Edebiyatın dili ifade vasıtası olarak kullanması, onun diğer bilim dallarıyla doğrudan ya da dolaylı bir ilişki kurmasını sağlar. Sanatçı; tarihî olayları eserlerinde kurgularken tarihten, eserindeki kahramanların ruhsal çözümlemelerinde psikolojiden, toplumla ilgili konularda ise sosyoloji biliminden yararlanır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi edebiyatın ilişkide olduğu bu bilim dallarından biriyle doğrudan ilişkilendirilemez?

   1. Şiirde kullanılan söz sanatlarının ve kafiye düzeninin incelenmesi
   2. Hikâye kahramanının yaşadığı bunalım ve çocukluk travmalarının tahlil edilmesi
   3. Bir köy romanda köylü ile ağa arasındaki sınıf çatışmalarının işlenmesi
   4. Bir romanda Millî Mücadele yıllarındaki cephe gerisinin anlatılması
   5. Tarihî bir olay temel alınarak bir tiyatro eserinin kaleme alınması
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Edebiyat eserleri tarih, psikoloji, sosyoloji gibi çeşitli bilim dallarından yararlanır.
   2. “Bir romanda Millî Mücadele…” seçeneği tarihle, “Hikâye kahramanının yaşadığı bunalım…” seçeneği psikolojiyle, “Bir köy romanda köylü…” seçeneği sosyolojiyle, “Tarihî bir olay temel…” seçeneği yine tarihle doğrudan ilişkilidir.
   3. Doğru seçenekte verilen şiirdeki söz sanatları ve kafiye düzeninin incelenmesi edebiyat bilimi veya edebiyat teorisinin (şiir bilgisinin) kendi iç meselesidir, farklı bir dış bilim dalıyla (tarih, psikoloji, sosyoloji vb.) doğrudan ilişkisini göstermez.

8. Edebiyatın diğer bilim dallarıyla ilişkisi düşünüldüğünde, bir yazarın romanındaki ana karakterin iç dünyasını, korkularını ve kararsızlıklarını derinlemesine yansıtması hangi bilim dalı ile doğrudan bir etkileşim içinde olduğunu gösterir?

   1. Tarih
   2. Coğrafya
   3. Sosyoloji
   4. Psikoloji
   5. Felsefe
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Metinde roman karakterinin iç dünyası, korkuları ve kararsızlıklarının derinlemesine yansıtılmasından söz edilmektedir.
   2. İnsan zihnini, iç dünyasını, duygularını ve davranışlarını inceleyen bilim dalı psikolojidir.
   3. Bu nedenle yazar bu unsurları işlerken psikoloji bilimiyle doğrudan etkileşim içindedir.

9. Aşağıdakilerden hangisi edebiyatı resim, heykel ve mimari gibi plastik sanat dallarından ayıran temel özelliklerden biri değildir?

   1. Malzeme olarak renk, taş veya mermer yerine dili kullanması
   2. Zihinsel bir tasarıma dayanıp fiziksel bir nesne üretmemesi
   3. Zaman boyutu içinde akıp gitmesi ve işitsel (fonetik) grupta yer alması
   4. Okuyucunun hayal gücünde yeniden şekillenmesi
   5. Doğadaki güzelliği doğrudan somut çizgilerle kanvasa aktarması
   Cevap ve çözüm

   Cevap: E)

   1. Güzel sanatlar kullanılan malzeme ve duyu organlarına göre kollara ayrılır: plastik, fonetik ve ritmik sanatlar.
   2. Resim, heykel ve mimari görsel (plastik) sanatlardır ve malzeme olarak boya, taş, mermer kullanıp somut eserler üretirler.
   3. Edebiyat ise malzeme olarak dili kullanan, zaman içinde akıp giden fonetik (işitsel) bir sanattır.
   4. Doğru seçenekte verilen 'Doğadaki güzelliği doğrudan somut çizgilerle kanvasa aktarması' ifadesi edebiyata değil, resim sanatına aittir.
   5. Bu nedenle bu özellik edebiyatı diğerlerinden ayıran değil, resim sanatına ait olan bir özelliktir.

10. Güzel sanatlar alanında eser veren bir sanatçı, eserini meydana getirirken yaşadığı toplumun geleneklerinden, tarihî olaylarından ve toplumsal yapısından beslenir. Eserinde bu unsurları işlerken sosyal bilimlerin verilerinden yararlanır. Buna göre bir yazarın eserinde köy toplumundaki değişimleri, göç olgusunu ve gelenek çatışmalarını ele alması en çok hangi bilim dalı ile yakın bir ilişki kurduğunu gösterir?

    1. Psikoloji
    2. Tarih
    3. Sosyoloji
    4. Coğrafya
    5. Ekonomi
    Cevap ve çözüm

    Cevap: C)

    1. Edebiyat eseri insanı ve toplumu konu edinir, bu nedenle toplumsal olaylardan beslenir.
    2. Soruda köy toplumundaki değişimler, göç olgusu ve gelenek çatışmaları gibi toplumsal olaylar ve olgular vurgulanmıştır.
    3. Toplumu, toplumsal kurumları, grupları, toplumsal değişmeyi ve göç gibi olayları inceleyen bilim dalı sosyolojidir.
    4. Bu doğrultuda, yazarın bu konuları ele alması sosyoloji bilimi ile yakın bir ilişki kurduğunu gösterir.