9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Metinlerin Sınıflandırılması ve Edebî Metin Kolay Seviye Test 1 – 10 Soru (Çözümlü)

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Metinlerin Sınıflandırılması ve Edebî Metin Kolay Seviye Test 1 — sorular ve çözümler

10 soru · Türk Dili ve Edebiyatı · 9. sınıf. Yukarıdan online çözebilir, ya da PDF olarak yazdırabilirsin.

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde öğretici bir metne ait özellikler ağır basmaktadır?

   1. Güneş, yavaş yavaş dağın ardına inerken sular hüzünlü bir şarkı mırıldanıyordu.
   2. Yalnızlığın o soğuk rüzgârı kalbimin en derin köşesinde yeniden esmeye başladı.
   3. Karbon dioksit gazı, bitkilerin fotosentez yapabilmesi için gerekli temel bileşenlerden biridir.
   4. Mavi gök, çocukların neşeli kahkahalarıyla aydınlanan devasa bir sahneydi sanki.
   5. Ruhumun boşluğunda kaybolmuş anılar, sessizce birer birer kapımı çalıyor.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Öğretici metinler nesnel, bilgi verici ve terimsel ifadeler içerir.
   2. Doğru seçenekteki karbon dioksit ve fotosentez ile ilgili cümle nesnel ve bilimsel bilgi vermektedir.
   3. Diğer cümleler ise sanatsal ve öznel ögeler barındıran edebî metin cümleleridir.

2. Aşağıdakilerden hangisi metinlerin sınıflandırılmasında kullanılan temel ölçütlerden biri değildir?

   1. Metnin yazılış amacı
   2. Metnin yazıldığı dönemin siyasi rejimi
   3. Kullanılan dil ve anlatım özellikleri
   4. Gerçekliğin ele alınış biçimi ve kurmaca olup olmaması
   5. Yazarın hedeflediği kitle ve işlev
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Metinler sınıflandırılırken yazılış amacı, gerçekliğin ele alınış biçimi (kurmaca olup olmaması), kullanılan dil ve anlatım özellikleri ile metnin işlevi gibi temel ölçütler dikkate alınır.
   2. Metnin yazıldığı dönemin siyasi rejimi metinlerin edebi veya öğretici olarak sınıflandırılmasında kullanılan teknik ve bilimsel bir ölçüt değildir.
   3. Bu nedenle doğru seçenek temel ölçütlerden biri olamaz.

3. Aşağıdakilerden hangisi edebî metinlerde görülen kurmaca kavramının tanımıdır?

   1. Gerçek olayların ve kişilerin hiçbir değişikliğe uğratılmadan tarihsel belgelerle aktarılmasıdır.
   2. Yazarın dış dünyadaki gerçekliği kendi süzgecinden geçirerek hayal gücüyle yeniden biçimlendirmesidir.
   3. Bir konunun bilimsel verilere dayanılarak istatistikî bilgilerle ispatlanmasıdır.
   4. Günlük hayatta kullanılan sade ve kuralsız konuşma dilinin eserlerde aynen uygulanmasıdır.
   5. Toplumsal sorunların istatistikler yardımıyla nesnel bir biçimde rapor edilmesidir.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Kurmaca, yazarın dış dünyadaki gerçekliği hayal gücüyle yeniden şekillendirerek metne aktarmasıdır.
   2. Seçenekler incelendiğinde doğru seçenek kurmaca kavramının tanımıyla birebir örtüşmektedir.

4. Aşağıdakilerden hangisi edebî metinlerdeki açık ileti kavramını açıklar?

   1. Yazarın okura sezdirmek istediği ve yorum gerektiren derin anlamlar
   2. Metinde geçen ve okurun hayal gücüyle bulduğu mecazî ifadeler
   3. Sadece şiir türündeki metinlerde bulunan gizli anlam katmanları
   4. Yazarın düşüncelerini hiçbir yoruma gerek bırakmadan doğrudan ve net biçimde aktarması
   5. Okuyucunun kendi yaşam tecrübesine göre çıkardığı kişisel sonuçlar
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Edebi metinlerde ileti, yazarın okuyucuya aktarmak istediği ana düşünce veya mesajdır.
   2. Açık ileti, herhangi bir yoruma, simgeye veya kapalı anlatıma gerek kalmaksızın metinde doğrudan ve net bir şekilde verilen anlamdır.
   3. Seçenekleri incelediğimizde doğru seçenekte verilen 'Yazarın düşüncelerini hiçbir yoruma gerek bırakmadan doğrudan ve net biçimde aktarması' ifadesi açık ileti tanımını tam olarak karşılamaktadır.

5. Edebî metinler ile öğretici metinler karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi edebî metinlerin bir özelliği olarak söylenemez?

   1. Okuyucuya nesnel bilgiler sunmak ve onu doğrudan bilgilendirmek temel esastır.
   2. Okuyucuda estetik bir zevk uyandırmak ve hissettirmek amaçlanır.
   3. Gerçeklik, yazarın hayal dünyasından geçirilerek kurgusal bir biçimde aktarılır.
   4. Dil, sanatsal ve özgün bir kullanım değeri taşır; yan anlamlar ve imgeler yoğun olarak yer alır.
   5. Okur, aynı metinden kendi ruh hâline göre farklı anlamlar çıkarabilir.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Edebî metinler sanatsal zevk uyandırmayı, kurmaca dünyayı ve özgünlüğü amaçlar.
   2. Öğretici metinler ise okuyucuya nesnel bilgiler sunmayı ve onu doğrudan bilgilendirmeyi amaçlar.
   3. Bu doğrultuda nesnel bilgi sunmak öğretici metinlerin özelliğidir, edebî metinlerin değil.

6. Aşağıdakilerden hangisi öğretici metinlerin temel amaçlarından biridir?

   1. Okuru bilgilendirmek, ona nesnel bilgi sunmak ve bir konuda aydınlatmak
   2. Olayları ve durumları öznel bir bakış açısıyla, sanatlı bir söyleyişle aktarmak
   3. Okuyucunun hayal dünyasını zenginleştirmek ve ona estetik zevk kazandırmak
   4. Kelimelere yan ve mecaz anlamlar yükleyerek okurda farklı çağrışımlar uyandırmak
   5. Okuyucunun duygularına hitap eden imgeler ve söz sanatları kullanmak
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Öğretici metinlerin temel amacı okuyucuyu bilgilendirmek, aydınlatmak ve nesnel bilgiler sunmaktır.
   2. Diğer seçenekler edebî metinlerin özelliklerini açıklamaktadır.

7. Aşağıdaki metin türlerinden hangisi edebî metinler sınıfına girer?

   1. Makale
   2. Gezi yazısı
   3. Hikâye
   4. Deneme
   5. Biyografi
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Makale, gezi yazısı, deneme ve biyografi bilgi veren öğretici metinlerdir.
   2. Hikâye (öykü) ise kurmaca, olay çevresinde gelişen sanatsal bir metindir; edebî metinler sınıfına girer.

8. Aşağıdakilerden hangisi edebî metinlerin dille ilgili özelliklerinden biri değildir?

   1. İmgelerden ve çağrışımsal değerlerden yararlanılması
   2. Sanatsal ve estetik bir üslubun benimsenmesi
   3. Dilin ötesinde yepyeni anlam katmanları oluşturulması
   4. Kelimelerin genellikle gerçek ve terim anlamlarıyla kullanılması
   5. Günlük dilin sanatçının süzgecinden geçerek zenginleştirilmesi
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Edebî metinlerde dil sanatlı ve kurmaca bir şekilde kullanılır, kelimeler yan ve mecaz anlamlarıyla zenginleştirilir.
   2. Kelimelerin genellikle gerçek ve terim anlamlarıyla kullanılması öğretici metinlerin özelliğidir.

9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde verilen bilgi, edebî ve öğretici metinlerin ortak özellikleri arasında yer almaz?

   1. Dilin iletişim aracı olarak kullanılması
   2. Kelime ve cümlelerden yararlanılması
   3. Kelimelerin anlam gücünden yararlanılması
   4. Bir yazar veya şair tarafından kaleme alınması
   5. Bilimsel terimlerin yoğun olarak kullanılması
   Cevap ve çözüm

   Cevap: E)

   1. Edebî ve öğretici metinler dil aracılığıyla yazılır, kelime ve cümlelerden yararlanılır, bir yazar tarafından kaleme alınır ve kelimelerin anlam gücünden faydalanılır.
   2. Bilimsel terimlerin yoğun olarak kullanılması ise yalnızca belirli öğretici metin türlerinin (bilimsel metinler) özelliğidir, her iki metin türünün ortak özelliği değildir.

10. Edebî metinlerde yer alan iletilerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

    1. İletiler yalnızca doğrudan bilgi veren açık cümlelerden oluşur.
    2. Örtük iletiler, okuyucunun yorum yapmasını gerektirmeyen net yargılardır.
    3. Açık iletiler metnin genelinde gizli olup okurun hayal gücüyle ortaya çıkar.
    4. Edebî metinlerde kesinlikle açık iletiye yer verilmez.
    5. Örtük iletiler okurun hayal dünyasını harekete geçirir ve yoruma açıktır.
    Cevap ve çözüm

    Cevap: E)

    1. Edebî metinlerde iletiler açık ve örtük olarak ikiye ayrılır.
    2. Örtük iletiler doğrudan söylenmeyip satır aralarında gizlidir ve okurun hayal dünyasını harekete geçirerek yoruma açık bir yapı sunar.