9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Şiir Bilgisi ve Şiirde Anlam Zor Seviye Test 1 – 10 Soru (Çözümlü)

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Şiir Bilgisi ve Şiirde Anlam Zor Seviye Test 1 — sorular ve çözümler

10 soru · Türk Dili ve Edebiyatı · 9. sınıf. Yukarıdan online çözebilir, ya da PDF olarak yazdırabilirsin.

1. Gün batarken uzaktaki dağların ardında,

   Bir hüzün çöker insanın ıssız yurduna.

   Bu dizelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

   1. İç dünyadaki kasvet dış doğa unsurlarıyla yansıtılmıştır.
   2. Okuyucuda yalnızlık ve gurbet duyguları uyandırılmak istenmiştir.
   3. Kelimeler gerçek anlamlarıyla kullanılarak sade bir anlatım seçilmiştir.
   4. Şair, gözlemlerini kendi duygusal süzgecinden geçirerek aktarmıştır.
   5. Günlük dilin kalıplarından uzaklaşılarak özgün bir söyleyiş elde edilmiştir.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Şiirde geçen 'hüzün çöker insanın ıssız yurduna' ifadesi iç dünyadaki kasvetin dış doğa unsurlarıyla yansıtıldığını gösterir.
   2. 'Gün batarken uzaktaki dağların ardında' dizelerinde doğa gözlemleri şairin duygusal süzgecinden geçirilmiştir.
   3. Şiirde yalnızlık ve gurbet duyguları belirgindir ve özgün bir söyleyiş vardır.
   4. Ancak şiirde geçen 'hüzün çöker', 'ıssız yurduna' gibi ifadeler ve imgeler kelimelerin sadece gerçek anlamlarıyla kullanılmadığını, mecaz ve yan anlamların da bulunduğunu gösterir, bu yüzden sade ve tamamen gerçek anlamlı bir anlatım seçilmiştir denemez.

2. Şiir incelemesi yapan bir öğrenci, okuduğu şiirde şairin kelimeleri sözlük anlamlarının dışında kullanarak yeni hayaller ve çağrışımlar ürettiğini fark etmiştir. Öğrencinin bu tespiti şiirin hangi temel unsurunu doğrudan örnekler?

   1. Ölçü
   2. Kafiye
   3. Redif
   4. İmge
   5. Nazım birimi
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Şairin kelimeleri sözlük anlamlarının dışına çıkararak yeni hayaller ve çağrışımlar üretmesi 'imge' kavramını tanımlar.
   2. Ölçü, kafiye, redif ve nazım birimi ses ve yapı unsurlarıdır, anlam ve hayal dünyasıyla ilgili temel unsur imgedir.
   3. Bu nedenle doğru cevap imgedir.

3. Deneme türüyle ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

   1. Yazar, seçtiği herhangi bir konuda kişisel görüş ve düşüncelerini kesin kanıtlara varmadan paylaşır.
   2. Anlatımda içten, samimi ve okuyucuyla konuşuyormuş gibi bir hava hâkimdir.
   3. Sanat, edebiyat, felsefe veya günlük yaşamla ilgili her konu denemenin konusu olabilir.
   4. Yazar anlattığı düşünceleri kanıtlamak, belgelerle doğrulamak zorundadır.
   5. Montaigne bu türün dünyadaki ilk ve en önemli temsilcisi kabul edilmektedir.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Deneme, yazarın herhangi bir konuda kişisel görüşlerini kanıtlama amacı gütmeden paylaştığı bir türdür.
   2. Yazar düşüncelerini kanıtlamak veya belgelerle doğrulamak zorunda değildir.
   3. Doğru seçenekte 'Yazar anlattığı düşünceleri kanıtlamak, belgelerle doğrulamak zorundadır' denilmesi makale türüne ait bir özelliktir ve deneme için yanlıştır.

4. (I) Şair, yazdığı son şiirde günlük konuşma dilinin kalıplarını tamamen bir kenara bırakmıştır. (II) Kelimelere yüklediği yeni ve özgün anlamlarla güçlü imgeler kurmayı başarmıştır. (III) Şiirin genelinde okura doğrudan bir bilgi verme amacı güdülmüştür. (IV) Dizeler arasında oluşturulan zengin ses ve ritim uyumu dikkat çekmektedir. (V) Okuyucunun zihninde estetik bir heyecan uyandırmak temel hedef olmuştur. Bu metindeki numaralanmış cümlelerin hangisinde edebî metinlerin özellikleriyle çelişen bir durumdan söz edilmiştir?

   1. I
   2. II
   3. V
   4. IV
   5. III
   Cevap ve çözüm

   Cevap: E)

   1. Edebî metinler kurmaca ve sanatsal metinlerdir, bu nedenle okura doğrudan bilgi vermek amacıyla yazılmazlar.
   2. Öğretici metinler bilgi vermek amacıyla yazılırken, edebî metinlerde estetik zevk ve çağrışım ön plandadır.
   3. III numaralı cümlede 'Şiirin genelinde okura doğrudan bir bilgi verme amacı güdülmüştür.' denmektedir ki bu edebî metinlerin özellikleriyle çelişir.
   4. Bu nedenle doğru seçenek III numaralı cümledir.

5. Aşağıdaki dizelerin hangisinde ayraç içinde verilen edebî sanat yanlıştır?

   1. Bu kadar güzel bir tabloyu daha önce hiç görmemiştim. (Hüsnütalil)
   2. Karanlık gecede yıldızlar bize göz kırpıyordu. (Teşhis)
   3. Ormanda kuşlar "Bahar geldi!" diye birbirine sesleniyordu. (İntak)
   4. Pamuk gibi elleriyle bana sıcak çay ikram etti. (Teşbih)
   5. Gözlerinden akan yaşlar bir sel olup taşıyordu. (Mübalağa)
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. "Gözlerinden akan yaşlar bir sel olup taşıyordu" cümlesinde gözyaşı olduğundan çok büyük gösterilmiştir; mübalağa doğrudur.
   2. Yıldızların göz kırpması insana özgü bir davranıştır; teşhis doğrudur.
   3. Kuşların "Bahar geldi!" diye seslenmesi konuşturmadır; intak doğrudur.
   4. Ellerin pamuğa benzetilmesi teşbihtir; doğrudur.
   5. "Bu kadar güzel bir tabloyu daha önce hiç görmemiştim" cümlesinde bir olay güzel ve hayalî bir nedene bağlanmamıştır; burada hüsnütalil yoktur, ayraçtaki sanat yanlıştır.

6. Bahçemizde açan güller rüzgârla dans ediyor,

   Bülbül dalda "Ne güzel bir bahar!" diye ötüyor.

   Bu dizelerde başvurulan temel edebî sanatlar aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

   1. Teşbih - Tezat
   2. Teşhis - İntak
   3. Mübalağa - Tenasüp
   4. Tenasüp - Tecahülüarif
   5. Hüsnütalil - Mecazımürsel
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Birinci dizede güllerin dans etmesi insana özgü bir davranıştır; teşhis (kişileştirme) vardır.
   2. İkinci dizede bülbül "Ne güzel bir bahar!" diyerek konuşturulmuştur; intak (konuşturma) vardır.
   3. Sırasıyla teşhis ve intak sanatlarına başvurulmuştur.

7. Aşağıdaki dizelerin hangisinde hem bir edebî sanat hem de belirgin bir imge bir arada kullanılmıştır?

   1. Okul yolunda arkadaşlar neşeyle koşuyordu.
   2. Masanın üzerinde duran kitapları dikkatle inceledi.
   3. Büyük şehirde her akşam kalabalık caddeler dolardı.
   4. Ağacın yeşil yaprakları rüzgârla hafifçe sallandı.
   5. Gecenin saçlarına yıldızlar takılmıştı birer birer.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: E)

   1. Edebî sanatlar (benzetme, kişileştirme vb.) ve imge sanatlı ve kurmaca söyleyişlerde bulunur.
   2. Diğer seçenekler günlük hayattan alınmış, düz ve gerçek anlamlı cümlelerdir.
   3. Doğru seçenekte 'Gecenin saçlarına yıldızlar takılmıştı birer birer' dizesinde geceye insan özellikleri verilmiş (teşhis) ve güçlü bir imge (gecenin saçları) ile teşbih sanatı yapılmıştır.

8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde edebî metinler ile öğretici metinlerin temel farkı en doğru şekilde verilmiştir?

   1. Edebî metinler okura bilgi aktarırken, öğretici metinler sadece estetik haz uyandırır.
   2. Öğretici metinler kurmaca bir dünyada geçerken, edebî metinler tamamen gerçek olayları anlatır.
   3. Edebî metinler estetik zevk ve çağrışım uyandırmayı amaçlarken, öğretici metinler nesnel bilgi vermeyi hedefler.
   4. Öğretici metinlerde kelimeler mecaz anlamda kullanılırken, edebî metinlerde terimlere yer verilir.
   5. Edebî metinler bilim insanları tarafından yazılırken, öğretici metinler şairler tarafından kaleme alınır.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Edebî metinler sanatsal kaygıyla yazılır, temel amaç estetik zevk ve çağrışım uyandırmaktır.
   2. Öğretici metinler ise okuyucuya bilgi aktarmak ve aydınlatmak amacıyla, nesnel bir dille yazılır.
   3. Bu tanıma en uygun ifade doğru seçenekte verilmiştir.

9. Mülakat türüyle ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

   1. Konuşmacının sözleri okura aktarılırken yazar kendi yorumlarını kesin yargı olarak metne ekleyebilir.
   2. Görüşmeyi yapan kişi sorularını tarafsız bir şekilde hazırlamalı ve sormalıdır.
   3. Mülakat sırasında elde edilen konuşmalar ve cevaplar değiştirilmeden, sadık kalınarak yayımlanmalıdır.
   4. Alanında tanınmış, ün yapmış kişilerin yaşamı, çalışmaları veya görüşleri okura aktarılır.
   5. Karşılıklı soru-cevap esasına dayanan, önceden planlanmış sözlü iletişim türlerinden biridir.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Mülakat, alanında tanınmış kişilerin hayatı ve görüşlerinin aktarıldığı bir türdür, bu yüzden “Alanında tanınmış, ün yapmış…” seçeneği doğrudur.
   2. Mülakatı yapan gazeteci veya yazar tarafsız bir tutum izlemelidir, “Görüşmeyi yapan kişi sorularını…” seçeneği doğrudur.
   3. Konuşmalar yazıya geçirilirken aslına sadık kalınır, “Mülakat sırasında elde edilen…” seçeneği doğrudur.
   4. Karşılıklı soru-cevap esasına dayanan planlı bir sözlü iletişim türüdür, “Karşılıklı soru-cevap esasına dayanan,…” seçeneği doğrudur.
   5. Yazar kendi yorumlarını nesnel mülakat metnine kesin yargı olarak ekleyemez; bu durum mülakatın objektiflik ilkesine aykırıdır, bu yüzden doğru seçenek yanlıştır.
10. • I.
      Şiirde kelimeler günlük dildeki kalıplarından sıyrılarak yeni bir estetik kazanır.
    • II.
      Şair, duygularını ve hayallerini okura doğrudan aktarmak için kurmaca bir dil kullanır.
    • III.
      Edebî metinlerde her okurun aynı anlamı çıkarması zorunludur çünkü iletiler kesindir.
    • IV.
      İmgeler ve çağrışımlar şiirin anlam katmanlarını zenginleştiren temel unsurlardır.

    Numaralanmış yargıların hangilerinde bir bilgi yanlışı vardır?

    1. Yalnız I
    2. Yalnız III
    3. I ve II
    4. II ve IV
    5. III ve IV
    Cevap ve çözüm

    Cevap: B)

    1. Şiirde kelimeler günlük dildeki kalıplarından sıyrılarak yeni bir estetik ve yan anlam zenginliği kazanır, I. yargı doğrudur.
    2. Şair, duygularını ve hayallerini aktarırken kurmaca ve sanatsal bir dil kullanır, II. yargı doğrudur.
    3. Edebî metinlerde, özellikle şiirde her okurun aynı anlamı çıkarması zorunlu veya mümkün değildir; metinler çok anlamlıdır, III. yargı yanlıştır.
    4. İmgeler ve çağrışımlar şiirin anlam katmanlarını zenginleştiren temel unsurlardır, IV. yargı doğrudur.
    5. Bilgi yanlışı içeren yargı III numaralı öncüldür.