9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Şiir Bilgisi ve Şiirde Anlam Orta Seviye Test 1 – 10 Soru (Çözümlü)

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Şiir Bilgisi ve Şiirde Anlam Orta Seviye Test 1 — sorular ve çözümler

10 soru · Türk Dili ve Edebiyatı · 9. sınıf. Yukarıdan online çözebilir, ya da PDF olarak yazdırabilirsin.

1. Aşağıdakilerden hangisi edebî metinlerin özelliklerinden biri değildir?

   1. Okuyucuda estetik bir zevk ve heyecan uyandırmayı amaçlar.
   2. Dilde yeni anlamlar ve çağrışımlar yaratılarak özgün bir söyleyiş elde edilir.
   3. Bilgilendirmek ve nesnel kanıtlar sunmak temel gayedir.
   4. Gerçeklik, sanatçının süzgecinden geçirilerek kurgusal bir biçimde aktarılır.
   5. Okuyucu metinden farklı anlamlar ve yorumlar çıkarabilir.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Edebi (sanatsal) metinlerin temel amacı okuyucuda estetik bir zevk uyandırmak, kurgusal bir gerçeklik sunmak ve dilde çağrışımlar yaratmaktır.
   2. Bilgilendirmek, öğretmek ve nesnel kanıtlar sunmak ise öğretici (bilgilendirici) metinlerin temel gayesidir, edebi metinlerin özelliklerinden biri değildir.

2. (I) Şair, yazdığı her dizede kelimelerin ses değerine ve ritmine büyük bir özen gösterirdi.

   (II) Sonbaharın sarı yaprakları kaldırımlarda sessizce dans ediyordu.

   (III) Sabah saat dokuzda başlayan toplantı öğleden sonra sona erdi.

   (IV) Uzaklardaki dağların ardında güneş yavaşça batıyordu.

   Bu metindeki numaralanmış cümlelerin hangisinde kişileştirme sanatı yapılmıştır?

   1. I
   2. II
   3. III
   4. IV
   5. Hiçbiri
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Kişileştirme (teşhis), insan dışındaki canlı veya cansız varlıklara insan özellikleri kazandırma sanatıdır.
   2. I. Cümle şairin kelime seçimiyle ilgilidir, kişileştirme yoktur.
   3. II. Cümledeki 'Sonbaharın sarı yaprakları kaldırımlarda sessizce dans ediyordu' ifadesinde yaprakların 'dans etmesi' insana özgü bir eylemdir ve yapraklara verilmiştir.
   4. III. Cümle tamamen nesnel ve bilgi vericidir.
   5. IV. Cümledeki güneşin batması doğa olayıdır, özel bir kişileştirme yoktur.
   6. Dolayısıyla II numaralı cümlede kişileştirme yapılmıştır.

3. Gözlerinde uzak ülkelerin maviliği saklıydı sanki.

   Bu cümledeki vurgulanan sözle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

   1. Gözlerinin renginin mavi olması
   2. Gözlerinde yabancı lisanların izlerinin bulunması
   3. Çok uzak seyahatlere çıkmış olması
   4. Deniz kenarında yaşamaktan hoşlanması
   5. Bakışlarında derin ve gizemli bir anlam barındırması
   Cevap ve çözüm

   Cevap: E)

   1. "Uzak ülkelerin maviliği" sözü gözün rengini anlatmaktan çok, bakışlardaki derinliği ve bilinmezliği çağrıştıran bir imgedir.
   2. Gözlerin "uzak ülkeler" gibi keşfedilmemiş bir anlam taşıdığı sezdirilmektedir.
   3. Rengin mavi olması, sözün gerçek (yüzeydeki) anlamıdır; cümlede asıl anlatılmak istenen bakışlardaki derin ve gizemli anlamdır.

4. (I) Şiir, yazarın iç dünyasını dış dünyaya açan en narin köprüdür.

   (II) Her dize, kalbin derinliklerinden süzülüp gelen bir damla gözyaşı gibidir.

   (III) Şairler, kelimeleri bir mücevher işçisi gibi özenle yontarak bir araya getirir.

   (IV) Kitabın ilk baskısı geçen hafta bin adet olarak basıldı.

   Bu metindeki numaralanmış cümlelerin hangisinde nesnel bir yargı vardır?

   1. I
   2. II
   3. III
   4. IV
   5. Hiçbiri
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Nesnel yargı, kişiden kişiye değişmeyen, kanıtlanabilir, herkes için aynı olan yargıdır.
   2. I, II ve III numaralı cümlelerde şiir ve şairle ilgili kişisel görüşler, benzetmeler ve öznel yorumlar yapılmıştır.
   3. IV numaralı 'Kitabın ilk baskısı geçen hafta bin adet olarak basıldı' cümlesi ise doğruluğu ya da yanlışlığı kanıtlanabilen, kişiye göre değişmeyen nesnel bir yargıdır.

5. Sanatçı, eserinde yerel ögelere yer vererek halkın yaşam tarzını ve geleneklerini başarılı bir şekilde yansıtmıştır. _____. Bu durum, onun eserlerinin kalıcı olmasını ve geniş kitleler tarafından benimsenmesini sağlamıştır.

   Bu parça anlam akışına göre sıradaki cümle ile tamamlanmak istense boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

   1. Çünkü evrensel değerlere ulaşmanın en emin yolu milli ve yerli kalmaktan geçer.
   2. Böylece eserler sadece belli bir dönemin sorunlarıyla sınırlı kalmıştır.
   3. Yazar, eserlerinde yabancı kelimelere sıkça yer vermekten kaçınmamıştır.
   4. Ancak bu durum bazı eleştirmenler tarafından olumsuz karşılanmıştır.
   5. Edebiyatımızın en büyük eksikliği bu tür yerel unsurların azlığıdır.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Paragrafta sanatçının yerel ögelere yer vererek halkın yaşam tarzını yansıttığı ve bunun eserlerin kalıcı olmasını sağladığı belirtilmiştir.
   2. Boş bırakılan yerden sonra gelen 'Bu durum, onun eserlerinin kalıcı olmasını ve geniş kitleler tarafından benimsenmesini sağlamıştır' cümlesi bir sonuç bildirmektedir.
   3. Doğru seçenekteki 'Çünkü evrensel değerlere ulaşmanın en emin yolu milli ve yerli kalmaktan geçer' cümlesi yerel ögelerin neden kalıcılık sağladığını mantıksal bir bağla (çünkü) açıklar.
6. • I.
     Pencereden sızan gün ışığı odayı ısıttı.
   • II.
     Akşam, ufukta mor çiçekler açtı.
   • III.
     Rüzgâr, dağların eteklerinde sessizce dolaşıyor.
   • IV.
     Yağmur yağınca bahçedeki otlar yeşerdi.

   Numaralanmış dizelerin hangilerinde imge kullanılmıştır?

   1. I ve II
   2. II ve III
   3. I ve IV
   4. III ve IV
   5. Yalnız I
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. İmge, zihinde tasarlanan ve gerçekleşmesi imkânsız olan veya gerçeğin dışına çıkılarak yeni anlamlar oluşturulan hayallerdir.
   2. I. Cümle: 'Pencereden sızan gün ışığı odayı ısıttı' cümlesi tamamen gerçeğe uygun, günlük yaşamda karşılaşılan nesnel bir durumdur, imge yoktur.
   3. II. Cümle: 'Akşam, ufukta mor çiçekler açtı' ifadesinde akşamın ufukta mor çiçekler açması gerçeğin dışına çıkılarak zihinde yeni bir hayal (imge) oluşturulmasıdır.
   4. III. Cümle: 'Rüzgâr, dağların eteklerinde sessizce dolaşıyor' ifadesinde rüzgârın dolaşması kişileştirme ve aynı zamanda duyular arası aktarım veya benzetmeyle kurulmuş bir imgedir.
   5. IV. Cümle: 'Yağmur yağınca bahçedeki otlar yeşerdi' cümlesi tamamen gerçeğe dayalıdır, imge içermez.
   6. Bu durumda II ve III numaralı dizelerde imge kullanılmıştır.

7. Gümüş renkli bulutlar dağları sardı,

   Yamacında çobanlar koyun sağardı,

   Bu yaylanın havası insana kardı,

   Bizim köyün akşamları başkadır.

   Bu şiirle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

   1. Şiirde doğa betimlemelerinden yararlanılmıştır.
   2. Şair, köyüne duyduğu sevgiyi dile getirmiştir.
   3. Ses akışını sağlamak için kafiye ve rediflere yer verilmiştir.
   4. Dörtlük nazım birimiyle kaleme alınmıştır.
   5. Şiirde günlük dilden uzak, ağır bir Osmanlı Türkçesi kullanılmıştır.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: E)

   1. Şiirin ilk üç dizesinde geçen 'Gümüş renkli bulutlar', 'Yamacında çobanlar koyun sağardı', 'Bu yaylanın havası insana kardı' ifadeleri halkın içinden söyleyişler barındırır.
   2. Şiirde kullanılan dil oldukça sade, anlaşılır ve halk dilidir; ağır bir Osmanlı Türkçesi kullanılmamıştır.
   3. Bu nedenle doğru seçenekteki 'Şiirde günlük dilden uzak, ağır bir Osmanlı Türkçesi kullanılmıştır' ifadesi yanlıştır.

8. Yalnızlık, gecenin koynunda büyüyen bir dev gibi,

   Adım adım sarıyor ruhumun en tenha yerini.

   Bu şiire hâkim olan duygu aşağıdakilerden hangisidir?

   1. Coşku
   2. Öfke
   3. Hüzün
   4. Şaşkınlık
   5. Korku
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Şiirin ilk dizesinde yer alan 'Yalnızlık, gecenin koynunda büyüyen bir dev gibi' ve 'sarıyor ruhumun en tenha yerini' ifadeleri bireyin içsel yalnızlığını ve mutsuzluğunu ele almaktadır.
   2. Bu durum okuyucuda ve şairde hüzün duygusunu baskın hale getirir.
   3. Dolayısıyla şiire hâkim olan temel duygu hüzündür.

9. Mavi gökler altında açan bir çiçek gibiydin,

   Baharın ilk rüzgârıyla sallanan narin.

   Bu dizelerde en belirgin olarak kullanılan edebî sanat aşağıdakilerden hangisidir?

   1. Teşbih
   2. Tezat
   3. Mübalağa
   4. Tenasüp
   5. Telmih
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Teşbih (benzetme), aralarında ilgi bulunan iki unsurdan zayıf olanı güçlü olana benzetme sanatıdır.
   2. Dizelerdeki 'Mavi gökler altında açan bir çiçek gibiydin' ifadesinde sevgilinin (veya kişinin) duruma göre çiçeğe benzetildiği görülmektedir ('gibi' edatı kullanılmıştır).
   3. En belirgin olarak kullanılan edebi sanat teşbihtir.
10. • I.
      Metin: Gecenin karanlığında sokak lambası titrek bir ışıkla aydınlatıyordu kaldırım taşlarını. Yalnızlık, adımlarımın sesine karışıp büyüyordu.
    • II.
      Metin: Türkiye, üç tarafı denizlerle çevrili, Asya ve Avrupa'yı birbirine bağlayan stratejik konumda bir yarımadadır.

    Bu metinlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

    1. I. metin bilgilendirme amacı güden öğretici bir metindir.
    2. II. metin yazarın iç dünyasını yansıttığı edebî bir metindir.
    3. Her iki metin de aynı konuyu farklı bakış açılarıyla ele almıştır.
    4. I. metin öznel bir anlatıma sahipken II. metin nesnel bilgiler içermektedir.
    5. II. metinde mecazlı söyleyişlere ve imgelere ağırlık verilmiştir.
    Cevap ve çözüm

    Cevap: D)

    1)

    I. metinde sokak lambası, yalnızlık ve adımların sesine karışan duygular gibi kişisel ve öznel unsurlar yer alır; bu yüzden edebî bir metindir.

    2)

    II. metin ise Türkiye'nin coğrafi ve stratejik konumunu kanıtlanabilir, nesnel bilgilerle açıklamaktadır.

    3) Doğru seçenekte belirtilen "I. metin öznel bir anlatıma sahipken

    II. metin nesnel bilgiler içermektedir" yargısı her iki metnin niteliğini de doğru özetlemektedir.