9. Sınıf Tarih Tarihin Doğası Kolay Seviye Test 1 – 10 Soru (Çözümlü)

9. Sınıf Tarih Tarihin Doğası Kolay Seviye Test 1 — sorular ve çözümler

10 soru · Tarih · 9. sınıf. Yukarıdan online çözebilir, ya da PDF olarak yazdırabilirsin.

1. Tarih disiplininde değişim ve süreklilik kavramları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

   1. Değişim, toplumların ve olayların hiçbir zaman değişmeden aynı kaldığını ifade eder.
   2. Değişim tarihsel olayların farklı hız ve yöne sahip süreçlerle şekillendiğini açıklar.
   3. Süreklilik, sadece kısa süreli ani olayların incelenmesini sağlar.
   4. Tarihte süreklilik kavramından asla söz edilemez çünkü her şey sürekli değişir.
   5. Değişim ve süreklilik birbirine zıt olup asla birlikte var olamazlar.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Tarihsel süreç içerisinde toplumlar, kurumlar veya olaylar farklı hız ve yönlerde değişim gösterirler.
   2. Değişim kavramı, bu dönüşümleri ve farklılaşma süreçlerini açıklar.
   3. B seçeneğindeki ifade değişim ve süreklilik kavramlarının tarihsel süreçteki işleyişini doğru bir şekilde açıklamaktadır.

2. Aşağıdakilerden hangisi tarihsel bilginin üretim sürecinde ulaşılan sonuçların ve belgelerin incelenmesinde karşılaşılan durumlardan biri değildir?

   1. Geçmiş olaylara ait kanıtlar eksik ve parça parça olabilir.
   2. Tarihçiler ellerindeki boşlukları mevcut olgulara uyan çıkarımlarla doldurmaya çalışır.
   3. Geçmişin tam ve kusursuz bir kopyasına kesin olarak ulaşılabilir.
   4. Kanıtların bir kısmı zamanla kaybolmuş ya da solmuş olabilir.
   5. Tarihsel bilgiler yeni belgeler ışığında yeniden değerlendirilebilir.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Tarihsel bilginin üretim sürecinde geçmişin doğrudan ve tüm detaylarıyla tam bir kopyasına ulaşmak mümkün değildir, çünkü belgeler sınırlıdır ve geçmiş yaşanıp bitmiştir.
   2. A seçeneğinde belirtilen kanıtların eksik ve parça parça olması durumu tarih araştırmalarında sıklıkla karşılaşılan bir durumdur.
   3. B seçeneğinde tarihçilerin eksik kısımları çıkarımlarla doldurmaya çalıştığı ifade edilir ki bu da olağan bir yöntemdir.
   4. C seçeneğinde 'Geçmişin tam ve kusursuz bir kopyasına kesin olarak ulaşılabilir' denmektedir; ancak bu tarih biliminin doğasına aykırıdır çünkü tarih nesnel ve tam anlamıyla eksiksiz yeniden kurulamaz.
   5. D seçeneğinde kanıtların zamanla kaybolabileceği belirtilir ve bu da doğru bir tespittir.
   6. E seçeneğinde tarihsel bilgilerin yeni belgelerle yeniden değerlendirilebileceği söylenir ve bu da dinamik yapının bir gereğidir.
   7. Bu doğrultuda C seçeneğindeki ifade tarihi bilginin özellikleri ile çelişmektedir ve karşılaşılan durumlardan biri değildir.

3. Aşağıdakilerden hangisi tarihsel bilginin özelliklerinden biri değildir?

   1. Laboratuvar ortamında tekrar edilmesi ve gözlemlenmesi mümkündür.
   2. Elde edilen yeni belgelere ve farklı bakış açılarına göre değişebilir.
   3. Kesin yasalara değil, tarihçilerin kaynaklar üzerinden ulaştığı çıkarımlara dayanır.
   4. Uzak geçmişte yaşanan olaylarla ilgili araştırmalarda daha az kanıta ulaşılır.
   5. Belli yöntemlere dayanılarak ve farklı kaynaklar kullanılarak bilimsel nitelik kazanır.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Tarihsel bilginin temel özelliklerinden biri, geçmişte yaşanmış ve bitmiş olayları ele almasından ötürü laboratuvar ortamında tekrar edilememesi ve gözlemlenememesidir.
   2. Bu nedenle A seçeneğinde yer alan ifade tarihsel bilginin özelliklerinden biri değildir.

4. Tarih disipliniyle ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

   1. Tarihsel olaylar laboratuvar ortamında tekrar edilebilir ve gözlemlenebilir.
   2. Tarihçiler geçmişi doğrudan değil, geçmişten artakalan ve günümüze ulaşabilen izleri yorumlar.
   3. Geçmişin bugünü anlamak amacıyla anlaşılabilir biçime dönüştürülmesidir.
   4. Toplumdaki sürekliliği ve siyasal ile sosyal değişimleri kaydeden bir bellek niteliğindedir.
   5. Tarihçilerin kanıtlara ve belgelere dayanarak yeniden kurmaya çalıştığı geçmişin kurgusudur.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Tarih bilimi, geçmişte yaşanmış olayları incelediği ve bu olaylar bir kez meydana gelip bittiği için laboratuvar ortamında tekrar edilemez ve gözlemlenemez.
   2. Bu nedenle A seçeneğinde verilen 'Tarihsel olaylar laboratuvar ortamında tekrar edilebilir ve gözlemlenebilir' ifadesi yanlıştır.
   3. Diğer seçeneklerdeki ifadeler tarih bilimi ve tarihçiliğin niteliklerine uygundur.

5. Tarih biliminin kapsamı ve konusuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

   1. Yeryüzü şekillerinin oluşum süreçleri tarihin başlıca araştırma konusudur.
   2. Doğal çevre koşulları tamamen insan müdahalesinden bağımsız olarak tarihin konusunu oluşturur.
   3. Güneş sistemi ve gök cisimlerinin değişimi tarihçilerin çalışma alanına girer.
   4. Yerkürede meydana gelen yanardağ püskürmeleri tarih disiplini içinde incelenir.
   5. Tarihin konusu, doğası gereği insandır ve insan faaliyetleridir.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: E)

   1. Tarih bilimi, insan topluluklarının geçmişteki faaliyetlerini, yaşadıkları değişimleri ve ilişkilerini inceler.
   2. Bu doğrultuda tarihin ana konusu ve kapsamı insandır.
   3. Diğer seçeneklerde yer alan yeryüzü şekilleri, gök cisimleri ve yanardağ püskürmeleri gibi konular coğrafya, jeoloji veya astronomi bilimlerinin alanına girer.

6. Tarih disiplininde geçmişte yaşanan olay ve olguları destekleyen, belgelerden, kalıntılardan ve diğer materyallerden elde edilen bilgilere ne ad verilir?

   1. Kronoloji
   2. Olgu
   3. Çağ
   4. Yöntem
   5. Kanıt
   Cevap ve çözüm

   Cevap: E)

   1. Tarih araştırmalarında iddiaları ve bilgileri kanıtlamak için kullanılan belgeler, kalıntılar ve materyallere 'kanıt' (veri, belge) denir.
   2. Tanıma en uygun kavram E seçeneğindeki 'Kanıt'tır.

7. Tarih çalışmalarında nesnel olarak ölçülebilir zamanı ifade eden, olayları tarihlendirmek ve zaman içinde başlangıç ile bitiş belirlemek için kullanılan temel kavram aşağıdakilerden hangisidir?

   1. Olgu
   2. Kronoloji
   3. Değişim
   4. Süreklilik
   5. Kanıt
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Tarih çalışmalarında zamanı ölçmek, olayları sıralamak ve başlangıç ile bitiş sürelerini belirlemek amacıyla kullanılan temel kavram 'kronoloji' yani takvim ve zaman bilimidir.
   2. Olgu, olayların sonucunda ortaya çıkan uzun süreli gelişmeleri ifade eder; değişim ve süreklilik ise süreçleri açıklar.
   3. Dolayısıyla doğru seçenek B'dir.

8. Tarihçilerin geçmiş hakkında daima yeni kaynaklar keşfetmesi, yeni sorular sorması ve eski anlatımların günümüzün ihtiyaçlarını karşılamadığına inanarak olaylara yeniden dönüp bakması tarihsel bilginin hangi özelliğini vurgular?

   1. Statik ve değişmez bir yapıya sahip olmasını
   2. Laboratuvar deneyleriyle kanıtlanabilir olmasını
   3. Sadece yazılı belgelere dayanma zorunluluğunu
   4. Dinamik ve sürekli yenilenen bir süreç olmasını
   5. Doğa bilimlerinin yasalarıyla birebir örtüşmesini
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Soruda tarihçilerin sürekli yeni kaynaklar keşfetmesi, yeni sorular sorması ve eski anlatımları yeniden ele alması vurgulanmıştır.
   2. Bu durum tarihsel bilginin sabit değil, dinamik ve sürekli yenilenen bir süreç olduğunu gösterir.
   3. A seçeneği (statik ve değişmez) metinle çelişir; C seçeneği metindeki 'yeni kaynaklar' vurgusunu karşılamaz.
   4. B ve E seçenekleri tarihi fen bilimleriyle karıştırır; tarihte deney yapılamaz ve kesin yasalara ulaşılamaz.
   5. Doğru seçenek D'dir.

9. Tarihçilerin araştırmalarını kolaylaştırmak, bulgularını adlandırmak ve öğrenilmesini mümkün kılmak amacıyla insanlık tarihini döneme ayırması sonucu ortaya çıkan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

   1. Kanıt
   2. Kronoloji
   3. Olgu
   4. Çağ
   5. Yöntem
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. İnsanlık tarihinin büyük kırılma noktalarına göre döneme ayrılması ve adlandırılması sonucu ortaya çıkan temel tarih kavramı 'çağ'dır.
   2. Kronoloji sıralama yaparken, çağ ise tarihsel dönemleri sınıflandırmak için kullanılır.
   3. Doğru cevap D seçeneğidir.

10. Tarihsel bir araştırma yapılırken belirli bir zaman diliminde meydana gelen, somut ve özel bir gelişmeyi ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

    1. Olgu
    2. Kronoloji
    3. Olay
    4. Yöntem
    5. Kanıt
    Cevap ve çözüm

    Cevap: C)

    1. Tarihte belli bir yerde, kısa sürede meydana gelen, somut ve başlangıcı ile bitişi belli olan tekil gelişmelere 'olay' denir.
    2. Olgu ise olayların sonucunda ortaya çıkan uzun süreli ve genel süreçlerdir.
    3. Soru metnindeki 'belirli bir zaman diliminde meydana gelen, somut ve özel bir gelişme' tanımı 'olay' kavramını karşılar.