5. Sınıf Fen Bilimleri Evsel Atıklar ve Geri Dönüşüm Orta Seviye Test 1 – 10 Soru (Çözümlü)

5. Sınıf Fen Bilimleri Evsel Atıklar ve Geri Dönüşüm Orta Seviye Test 1 — sorular ve çözümler

10 soru · Fen Bilimleri · 5. sınıf. Yukarıdan online çözebilir, ya da PDF olarak yazdırabilirsin.

1. 📐

   Yukarıda görseli verilen sıfır atık hiyerarşisi basamakları incelendiğinde, en son seçenek olarak nitelendirilen ve doğaya en fazla yük getiren aşama aşağıdakilerden hangisidir?

   1. Bertaraf
   2. Tekrar kullanım
   3. Geri dönüşüm
   4. Önleme
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Sıfır atık hiyerarşisi, atık oluşumunu engellemekten başlayıp atığın bertaraf edilmesine kadar giden çevre dostu yönetim basamaklarını içerir.
   2. Hiyerarşinin en başında "Önleme" yer alır ve en çok tercih edilen, çevreye en az yük getiren aşamadır.
   3. Hiyerarşinin en son aşaması ise atıkların artık geri kazanılamadığı ve çevreye en fazla yük getiren, genellikle depolama veya yakma ile sonuçlanan "Bertaraf" aşamasıdır.
   4. Bu nedenle doğaya en fazla yük getiren ve en son seçenek olan aşama bertaraftır.
   5. Doğru cevap: "Bertaraf".

2. Defne, evinde kullanmadığı atık malzemeleri değerlendirmek amacıyla eski plastik bidonları kesip boyayarak çalışma masasına kalemlik yapmış, ayrıca hasarlı kot kumaşlarından dekoratif yastık kılıfları üretmiştir. Defne'nin bu uygulaması fen bilimleri dersinde hangi kavramla açıklanır?

   1. Geri dönüşüm
   2. Yeniden kullanım
   3. Geri kazanım
   4. İleri dönüşüm
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Defne, atık malzemeleri tamamen eritip hammaddeye dönüştürmek yerine, onların yapısını bozmadan veya onlara yeni bir işlev kazandırarak farklı ve daha değerli eşyalar üretmiştir.
   2. Plastik bidondan kalemlik ve kot kumaşından yastık kılıfı yapılması, mevcut eşyaların yaratıcı bir şekilde yeniden değerlendirildiği ileri dönüşüm kavramına örnektir.
   3. Doğru seçenek: "İleri dönüşüm".

3. İpek, fen bilimleri dersinde hazırladığı afişte atıkların kaynağında ayrıştırılmasının sağladığı avantajları incelemiştir. Aşağıdakilerden hangisi atıkların kaynağında ayrıştırılmasının yararlarından biri olamaz?

   1. Atıkların birbirini kirletmesinin önlenmesi
   2. Kaynakların daha verimli kullanılması
   3. Geri dönüşüm sürecinin uzaması
   4. Daha az iş gücü ve enerji harcanması
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Atıkların kaynağında ayrıştırılması geri dönüşüm sürecini hızlandırır, kolaylaştırır ve enerji tasarrufu sağlar.
   2. Geri dönüşüm sürecinin uzaması olumlu bir yarar değil, aksine istenmeyen bir durumdur.
   3. Doğru cevap: "Geri dönüşüm sürecinin uzaması".

4. 📐

   Ülkemizde evsel atıkların ayrıştırılmasını daha da ileriye taşıyan modern uygulamalardan biri de çok katlı binalara kurulan evsel atık ayrıştırma sistemleridir. Bu sistemler sayesinde atıklar bina içerisindeyken uygun kategorilere ayrılmaktadır. Buna göre yukarıdaki şemada gösterilen çok katlı bina atık toplama sisteminde hangi atık türünün yer alması beklenmez?

   1. Cam
   2. Kâğıt
   3. Tıbbi atık
   4. Bitkisel yağ
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Çok katlı binalarda kurulan evsel atık ayrıştırma sistemlerinde evde günlük olarak oluşan atıkların ayrıştırılması hedeflenir.
   2. Şemada plastik, cam, kâğıt ve bitkisel yağ gibi evsel atık türleri yer almaktadır.
   3. Tıbbi atıklar ise evlerde değil, hastane ve sağlık kuruluşlarında oluşan tehlikeli ve özel bertaraf edilmesi gereken atıklardır.
   4. Bu nedenle ev içi ayrıştırma sisteminde tıbbi atık yer almaz.

5. Beren, geri dönüşüm ve yeniden kullanım kavramları arasındaki farkları araştırırken iki kavramı karşılaştırmıştır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi "yeniden kullanım" kavramına örnek olarak gösterilebilir?

   1. Eski plastik şişelerin fabrikada eritilerek yeni plastik ham maddeye dönüştürülmesi
   2. Cam şişelerin kırılarak cam fabrikasında eritilip yeni şişe üretilmesi
   3. Kâğıtların fabrikalarda kimyasal işlemlerden geçirilerek tuvalet kâğıdı yapılması
   4. Boşalan cam reçel kavanozlarının yıkanarak yeniden reçel saklamak için kullanılması
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Kitaba göre yeniden kullanım, atıkların üretim amaçları ile aynı amaç için tekrar kullanılmasıdır.
   2. Plastik şişelerin, cam şişelerin ve kâğıtların fabrikalarda işlenerek yeni ürünlere dönüştürülmesi geri dönüşümdür.
   3. Reçel kavanozunun yıkanıp yine reçel saklamak için kullanılması, aynı amaçla tekrar kullanımdır.
   4. Bu nedenle yeniden kullanıma örnek, cam reçel kavanozlarının yeniden reçel saklamak için kullanılmasıdır.

6. Günlük yaşamda kullanılan bazı malzemelerin kullanım dışı kaldıktan sonra yeni işlevler kazandırılması veya üretim amaçlarından farklı olarak estetik/dekoratif amaçlarla değerlendirilmesi mümkündür. Bu duruma ne ad verilir?

   1. Geri dönüşüm
   2. Doğrudan bertaraf
   3. İleri dönüşüm
   4. Atık depolama
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Atık malzemelerin fiziksel olarak yapısı büyük oranda değiştirilmeden veya yeni işlevler ve estetik değer kazandırılarak yeniden değerlendirilmesine ileri dönüşüm denir.
   2. Doğru cevap: "İleri dönüşüm".

7. Evsel atıklardan bazıları çeşitli yöntemlerle ham madde olarak tekrar üretim sürecine kazandırılabilirken, bazıları bu özelliğe sahip değildir. Geri dönüştürülemeyip kullanılamayan atık kısmı için özel bir terim kullanılmaktadır. Bu ifade aşağıdakilerden hangisidir?

   1. Çöp
   2. Kompost
   3. İkincil ham madde
   4. Organik gübre
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Geri dönüştürülebilen atıklar tekrar ham maddeye dönüştürülebilir.
   2. Geri dönüştürülemeyen, yeniden değerlendirilemeyen ve bir daha kullanılamayacak durumda olan atıklar için çöp terimi kullanılır.
   3. Kompost ve organik gübre geri dönüştürülebilir organik atıklardan elde edilir.
   4. Bu nedenle doğru terim çöptür.

8. Ev gibi yaşam alanlarında çeşitli maddelerin kullanımı sonucunda ihtiyaç duyulmayan maddeler evsel atık olarak adlandırılmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi bu tanım kapsamında yer alan günlük yaşam atıklarından biridir?

   1. Hastane ameliyathanesinde oluşan tıbbi atıklar
   2. Bir sanayi tesisindeki kimyasal üretim artıkları
   3. İnşaat sahasından toplanan moloz ve beton parçaları
   4. Evdeki yemek hazırlığı sırasında artan sebze kabukları
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Evsel atık, ev gibi yaşam alanlarında günlük faaliyetler sonucunda oluşan ve ihtiyaç duyulmayan maddelerdir.
   2. "Hastane ameliyathanesinde oluşan tıbbi atıklar" seçeneğindeki tıbbi atıklar hastanelerde oluşur, evsel atık değildir.
   3. "Bir sanayi tesisindeki kimyasal üretim artıkları" seçeneğindeki kimyasal atıklar sanayi tesislerinde oluşur.
   4. "İnşaat sahasından toplanan moloz ve beton parçaları" seçeneğindeki molozlar inşaat sahalarında oluşur.
   5. "Evdeki yemek hazırlığı sırasında artan sebze kabukları" seçeneğinde verilen sebze kabukları evde yemek hazırlığı sırasında ortaya çıkar ve evsel atık tanımına uyar.

9. Arda, ailesiyle evdeki atıkların ayrıştırılması üzerine konuşurken bazı maddelerin evsel atık olarak yanlış yerlere atıldığını fark etmiştir. Buna göre evsel atıklarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

   1. Sıvı atıklar içerisinde deterjanlı su ve sıvı yağ gibi maddeler yer alır.
   2. Evsel atıkların tamamı aynı yöntemlerle kolayca geri dönüştürülebilir.
   3. Geri dönüştürülemeyen maddelerin genel adına çöp denmez.
   4. Evsel atıklar sadece sıvı maddelerden oluşur.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Evsel atıklar katı ve sıvı maddelerden oluşabilir.
   2. Sıvı atıklar içerisinde deterjanlı su ve bitkisel/hayvansal sıvı yağlar yer alır.
   3. Bu nedenle "Sıvı atıklar içerisinde deterjanlı su ve sıvı yağ gibi maddeler yer alır" seçeneğindeki ifade doğrudur.

10. Geri dönüşüm sürecinde atıkların doğru şekilde ayrıştırılması büyük önem taşır. Aşağıdaki maddelerden hangisi diğerlerinden farklı bir geri dönüşüm veya bertaraf kategorisinde yer alır?

    1. Eskimiş defter
    2. Kullanılmış kitap
    3. Gazete
    4. Tıbbi atık
    Cevap ve çözüm

    Cevap: D)

    1. Eskimiş defter, kullanılmış kitap ve gazete kâğıt bazlı atıklar olup geri dönüşüm kutularında toplanır.
    2. Tıbbi atıklar ise hastane ve sağlık kuruluşlarından çıkan, özel olarak bertaraf edilmesi gereken tehlikeli ve farklı bir kategorideki atıklardır.
    3. Bu nedenle tıbbi atık, diğer kâğıt atıklardan farklı bir kategoride yer alır.
    4. Doğru cevap: "Tıbbi atık".