5. Sınıf Fen Bilimleri Kütle ve Ağırlık İlişkisi Kolay Seviye Test 1 – 10 Soru (Çözümlü)

5. Sınıf Fen Bilimleri Kütle ve Ağırlık İlişkisi Kolay Seviye Test 1 — sorular ve çözümler

10 soru · Fen Bilimleri · 5. sınıf. Yukarıdan online çözebilir, ya da PDF olarak yazdırabilirsin.

1. Mira, laboratuvarda yaptığı bir deneyde özdeş kütleli bir demir bilyeyi önce deniz kenarında, ardından çok yüksek bir dağın zirvesinde dinamometreyle ölçüyor. Mira'nın bu ölçüm sonucunda karşılaşacağı durum aşağıdakilerden hangisidir?

   1. Dağın zirvesinde dinamometrenin gösterdiği değer deniz kenarındakinden daha çok olur.
   2. Dağın zirvesinde dinamometrenin gösterdiği değer deniz kenarındakinden daha az olur.
   3. Her iki yerde de dinamometrenin gösterdiği değer tamamen aynı olur.
   4. Dağın zirvesinde bilyenin kütlesi deniz kenarındakine göre azalır.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Dinamometre ağırlık (kuvvet) ölçen bir alettir.
   2. Dağın zirvesinde yer çekimi kuvveti, deniz kenarındakine göre daha azdır (merkezden uzaklaşıldığı için).
   3. Özdeş kütleli demir bilyeye dağın zirvesinde etki eden yer çekimi kuvveti daha az olacağı için dinamometrenin gösterdiği değer daha az olur.
   4. Doğru cevap: "Dağın zirvesinde dinamometrenin gösterdiği değer deniz kenarındakinden daha az olur".

2. Tuna, fen bilimleri dersinde kütle ve ağırlık ilişkisini işledikten sonra öğretmeninin sorduğu soruları yanıtlamaktadır. Tuna, kütlesi 12 kg olan bir cismin Dünya'daki ve Ay'daki durumunu karşılaştırmıştır. Buna göre Tuna'nın yaptığı aşağıdaki karşılaştırmalardan hangisi doğrudur?

   1. Ay'daki kütlesi Dünya'daki kütlesine eşittir.
   2. Dünya'daki ağırlığı Ay'daki ağırlığından yaklaşık 6 kat daha azdır.
   3. Ay'daki kütlesi Dünya'daki kütlesinden daha küçüktür.
   4. Dünya'daki kütlesi ve ağırlığı Ay'dakilerle tamamen aynıdır.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Kütle, maddenin miktarıdır ve cismin bulunduğu yere (Dünya veya Ay) göre değişmez.
   2. Tuna'nın elindeki cismin kütlesi Dünya'da 12 kg ise Ay'da da 12 kg'dır, yani Ay'daki kütlesi Dünya'daki kütlesine eşittir.
   3. Ağırlık ise yer çekimine bağlıdır ve Ay'daki yer çekimi Dünya'dakinin yaklaşık altıda biri kadardır.
   4. Bu doğrultuda seçenekler incelendiğinde "Ay'daki kütlesi Dünya'daki kütlesine eşittir" seçeneğinin doğru olduğu görülür.

3. Selin, fen bilimleri ödevi için kütle ve ağırlık kavramlarını karşılaştıran bir tablo hazırlamıştır. Selin'in hazırladığı tablodaki özelliklerden hangisi yalnızca ağırlık kavramına aittir?

   1. Madde miktarıdır.
   2. Birimi kilogram veya gramdır.
   3. Bulunduğu konuma göre büyüklüğü değişebilir.
   4. Eşit kollu terazi ile ölçülür.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Madde miktarı ve kilogram/gram birimi kütleye aittir.
   2. Eşit kollu terazi kütle ölçümünde kullanılır.
   3. Ağırlık ise yer çekimi kuvvetine bağlı olduğu için bulunduğu konuma göre büyüklüğü değişebilir.
   4. Bu nedenle yalnızca ağırlık kavramına ait olan özellik "Bulunduğu konuma göre büyüklüğü değişebilir" seçeneğinde verilmiştir.

4. Aşağıdaki araçlardan hangisi doğrudan bir cismin kütlesini ölçmek amacıyla kullanılır?

   1. Eşit kollu terazi
   2. El kantarı
   3. Dinamometre
   4. Termometre
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Kütle, eşit kollu terazi yardımıyla karşılaştırma yoluyla doğrudan ölçülür.
   2. Dinamometre ve el kantarı kuvvet veya ağırlık ölçmek için kullanılır.
   3. Termometre sıcaklık ölçer.
   4. Doğrudan kütle ölçümü yapan araç eşit kollu terazidir.

5. Kütle kavramı ile ilgili bazı özellikler aşağıda verilmiştir. Buna göre kütlenin tanımı ve ölçülmesiyle ilgili hangi ifade doğrudur?

   1. Madde miktarı olarak adlandırılır ve birimi kilogram veya gramdır.
   2. Cisimlerin bulunduğu yere göre değişen büyüklüğüdür.
   3. Dinamometre adı verilen kuvvet ölçer aletle doğrudan gram cinsinden ölçülür.
   4. Dünya'nın merkezine yaklaştıkça artan bir çekim etkisidir.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Kütle, cisimlerin madde miktarıdır ve cismin bulunduğu konuma göre değişmeyen bir büyüklüktür.
   2. Birimi kilogram (kg) veya gram (g) olarak ifade edilir.
   3. Eşit kollu terazi ile ölçülür.
   4. Seçenekler incelendiğinde "Madde miktarı olarak adlandırılır ve birimi kilogram veya gramdır" seçeneğindeki ifadenin kütlenin tanımı ve birimiyle tamamen uyuştuğu görülür.

6. Nehir, kütle ve ağırlık kavramlarını ayırt etmek amacıyla bir sınıf panosu hazırlamıştır. Panoda yer alan aşağıdaki ifadelerden hangisi kütle kavramı ile ilgilidir?

   1. Dinamometre ile ölçülür.
   2. Cisimdeki madde miktarıdır.
   3. Yere uygulanan yer çekimi kuvvetidir.
   4. Kutuplarda Ekvator'a göre daha büyük ölçülür.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Dinamometre ağırlık ölçmek için kullanılan bir araçtır, kütle ile ilgili değildir.
   2. Yere uygulanan yer çekimi kuvveti ağırlık tanımıdır.
   3. Cisimdeki madde miktarı kütle kavramının tanımıdır, bu nedenle aranan ifade budur.
   4. Kutuplarda Ekvator'a göre daha büyük ölçülen nicelik ağırlıktır.

7. Kaan, kütle ve ağırlık ile ilgili ders kitabındaki bir etkinliği incelemektedir. Kaan'ın defterine yazdığı aşağıdaki notlardan hangisi bilimsel olarak doğrudur?

   1. Ay'daki bir cismin kütlesi Dünya'dakinden altı kat daha küçüktür.
   2. Kütle dinamometre ile ölçülen bir büyüklüktür.
   3. Ağırlık bir kuvvettir ve birimi Newton'dır.
   4. Yeryüzünde her noktada yer çekimi kuvveti aynı büyüklüktedir.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Ağırlık, cisme etki eden yer çekimi kuvvetidir ve birimi Newton'dır.
   2. Kütle dinamometre ile değil, eşit kollu terazi ile ölçülür.
   3. Kütle bulunduğu yere göre değişmez; Ay'da da Dünya'dakiyle aynıdır.
   4. Yer çekimi kuvveti yeryüzünün her noktasında aynı büyüklükte değildir.
   5. Bilimsel olarak doğru olan ifade "Ağırlık bir kuvvettir ve birimi Newton'dır." ifadesidir.

8. Dünya'nın şeklinin kutuplardan basık, Ekvator'dan şişkin geoit bir yapıda olmasından dolayı yer çekimi kuvveti her yerde aynı değildir. Buna göre Dünya üzerinde farklı konumlarda bulunan bir cismin ağırlığıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

   1. Cismin kütlesi kutuplarda Ekvator'dakinden daha büyüktür.
   2. Kutuplardan Ekvator'a doğru gidildikçe cismin ağırlığı artar.
   3. Deniz seviyesinden dağ zirvesine çıkıldıkça cismin ağırlığı artar.
   4. Ekvator'dan kutuplara doğru gidildikçe cismin ağırlığı artar.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Dünya'nın şekli kutuplardan basık, Ekvator'dan şişkindir.
   2. Kutuplarda yer çekimi kuvveti Ekvator'a göre daha fazladır çünkü kutuplar Dünya'nın merkezine daha yakındır.
   3. Ağırlık, cisme etki eden yer çekimi kuvveti olduğundan, Ekvator'dan kutuplara doğru gidildikçe yer çekimi artar ve dolayısıyla cismin ağırlığı da artar.
   4. Bu nedenle doğru ifade "Ekvator'dan kutuplara doğru gidildikçe cismin ağırlığı artar" seçeneğinde verilmiştir.

9. Yusuf, marketten aldığı 3 kg kütleli elma paketini evine getirmiştir. Bu elma paketiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

   1. Elmanın kütlesi Ay'da 0,5 kg ölçülür.
   2. Elmanın kütlesi bulunduğu konuma göre sürekli değişir.
   3. Elmanın ağırlığı eşit kollu terazi ile doğrudan Newton cinsinden bulunur.
   4. Elmanın Dünya'daki ağırlığı yaklaşık 30 N'dır.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Kütle, maddenin miktarını belirtir ve cismin bulunduğu yere göre (Dünya, Ay vb.) değişmez; bu nedenle 3 kg'lık elmanın kütlesi Ay'da da 3 kg'dır, "Elmanın kütlesi Ay'da 0.5 kg ölçülür" seçeneği yanlıştır.
   2. Ağırlık, bir kuvvettir ve yaklaşık olarak 1 kg kütle için 10 N kabul edilir; 3 kg kütleli elmanın ağırlığı 3 x 10 = 30 N olur, "Elmanın Dünya'daki ağırlığı yaklaşık 30 N'dır" seçeneği doğrudur.
   3. Ağırlık dinamometre ile ölçülür, eşit kollu terazi ise kütle ölçmek için kullanılır, "Elmanın ağırlığı eşit kollu terazi ile doğrudan Newton cinsinden bulunur" seçeneği yanlıştır.
   4. Kütle sabit bir miktar olup konuma göre değişmez, "Elmanın kütlesi bulunduğu konuma göre sürekli değişir" seçeneği yanlıştır.

10. Aras, marketten aldığı iki farklı ürünün etiketlerini incelerken birinin üzerinde kütle yazarken diğerinde ağırlıkla ilgili birimlerin geçtiğini fark eder. Kütle ve ağırlık kavramları ile ilgili araştırma yapan Aras'ın ulaştığı aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

    1. Kütle, eşit kollu terazi ile ölçülürken ağırlık dinamometre ile ölçülür.
    2. Kütle, cismin bulunduğu konuma göre değişiklik göstermez.
    3. Bir cismin kütlesi Dünya'nın her yerinde aynı ölçülürken ağırlığı da her yerde aynı büyüklüktedir.
    4. Ağırlık, cisme etki eden yer çekimi kuvveti olduğu için birimi Newton'dır.
    Cevap ve çözüm

    Cevap: C)

    1. Kütle, madde miktarıdır ve eşit kollu terazi ile ölçülür.
    2. Ağırlık, cisme etki eden yer çekimi kuvvetidir ve dinamometre ile ölçülür, birimi Newton'dır.
    3. Kütle cismin bulunduğu konuma göre değişmez, sabittir.
    4. Ağırlık ise yer çekimi ivmesine bağlı olduğu için konuma (örneğin Dünya ile Ay'a ya da kutuplarla ekvatora) göre değişiklik gösterir.
    5. Bu durumda, kütle her yerde aynıdır ancak ağırlık her yerde aynı değildir.
    6. Verilen seçenekler incelendiğinde "Bir cismin kütlesi Dünya'nın her yerinde aynı ölçülürken ağırlığı da her yerde aynı büyüklüktedir" seçeneğindeki 'ağırlığı da her yerde aynı büyüklüktedir' ifadesi yanlıştır.