9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Edebî Dil ve Günlük Dil Kolay Seviye Test 1 – 10 Soru (Çözümlü)

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Edebî Dil ve Günlük Dil Kolay Seviye Test 1 — sorular ve çözümler

10 soru · Türk Dili ve Edebiyatı · 9. sınıf. Yukarıdan online çözebilir, ya da PDF olarak yazdırabilirsin.

1. Edebî dilin günlük dilden en temel farkı aşağıdakilerden hangisidir?

   1. Yalnızca kurallı cümlelerden oluşması
   2. Kelimelerin ağırlıklı olarak ilk akla gelen gerçek anlamlarıyla kurulması
   3. Toplumun her kesimi tarafından aynı şekilde anlaşılma zorunluluğu
   4. Yalnızca bilimsel ve teknik konuları ele alması
   5. Duygu, hayal ve estetik zevk kazandırmak amacıyla kelimelere yeni anlamlar yüklenmesi
   Cevap ve çözüm

   Cevap: E)

   1. Günlük dil, insanların günlük iletişimlerini en pratik ve hızlı şekilde kurmalarını sağlayan, kelimelerin genellikle ilk akla gelen anlamlarıyla kullanıldığı bir dildir.
   2. Edebî dil ise sanat yapmak, okuyucuda estetik zevk uyandırmak, duygu ve hayalleri zenginleştirmek amacıyla kelimelere yeni anlamlar (yan anlam ve mecaz anlamlar) yüklenen özel bir dildir.
   3. Seçenekler incelendiğinde doğru seçenek, edebî dilin günlük dilden ayrılan en temel işlevini ve farkını eksiksiz olarak açıklamaktadır.

2. Aşağıdaki dizelerin hangisinde şair, sözcüğü günlük anlamından uzaklaştırarak farklı bir bağlamda ve imgesel bir değerde kullanmıştır?

   1. Bahçede kırmızı güller ve sarı papatyalar açmıştı.
   2. Okuldan eve dönerken uzun bir caddeyi yürüdüm.
   3. Bir ince tüy gibi sal anneciğim / O titrek kalbini bahtın yeline.
   4. Masanın üzerinde duran kalemi alıp deftere yazdım.
   5. Yarınki sınav için bütün akşam ders çalışmam gerekiyor.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Günlük dilde sözcükler genellikle gerçek anlamlarıyla kullanılırken edebî dilde mecaz ve imgesel değer kazanır.
   2. Diğer seçeneklerde sözcükler temel anlamlarıyla günlük dil kullanımındadır.
   3. Doğru seçenekteki "Bir ince tüy gibi sal anneciğim / O titrek kalbini bahtın yeline" dizelerinde kalp bir tüy gibi düşünülerek imgesel ve sanatsal bir bağlamda kullanılmıştır.

3. Aşağıdaki dizelerin hangisinde edebî söyleyiş belirgin olarak günlük dilden ayrılmaktadır?

   1. Bugün hava oldukça güneşli ve dışarıda çocuklar oynuyor.
   2. Akşam yemeği için hep birlikte masanın etrafında toplandık.
   3. Sabah erkenden kalkıp işe gitmek için hazırlandım.
   4. Gümüş bir dumanla kapandı her yer / Yer ve gök bu akşam yaylâ dumanı!
   5. Yarın sabah marketten ekmek ve süt almayı unutma.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Günlük dil, sıradan ve bilgi aktarmaya yönelik pratik ifadelerden oluşur.
   2. Edebî dil ise imgesel, sanatsal ve çağrışıma dayalı söyleyişler barındırır.
   3. Diğer seçeneklerdeki cümleler günlük hayatta kurulan sıradan iletişim cümleleridir.
   4. Doğru seçenekteki "Gümüş bir dumanla kapandı her yer / Yer ve gök bu akşam yaylâ dumanı!" dizeleri ise imgesel ve sanatsal bir söyleyiş içerir.

4. Aşağıdakilerden hangisi edebî dilin özelliklerinden biri olamaz?

   1. Kelimelerin yan ve mecaz anlamda yoğun olarak kullanılması
   2. Okuyucuda estetik bir heyecan ve zevk uyandırma amacı taşıması
   3. Günlük dilin kalıplarından tamamen bağımsız, anlaşılmaz bir şifre sistemi olması
   4. Anlatımda kişisel yorumlara, hayal gücüne ve duygulara yer verilmesi
   5. Dilin sanat amacı güden özgün bir işlevle kullanılması
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Edebî dil; yan ve mecaz anlamların yoğun olduğu, estetik heyecan uyandıran ve kişisel yorumlara yer veren sanatsal bir dildir.
   2. Ancak edebî dil günlük dilin kalıplarından "tamamen bağımsız, anlaşılmaz bir şifre sistemi" değildir; günlük dilden beslenir ve yine Türkçe kelime ve yapıları temel alır.
   3. Bu nedenle doğru seçenek edebî dilin özelliklerinden biri olamaz.

5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "köşe" kelimesi şiirsel (edebî) bir bağlamda sembol veya imge olarak kullanılmıştır?

   1. Sen geldin ve benim deli köşemde durdun.
   2. Masanın köşesine bıraktığı defter rüzgarla yere düştü.
   3. Sokağın köşesindeki eski fırından taze ekmek aldık.
   4. Odanın köşesinde duran dolabı başka bir yere taşıdık.
   5. Halının köşesi kıvrıldığı için içeriye girerken ayağım takıldı.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Edebî dilde kelimeler genellikle yan anlam, mecaz anlam, imge ve sembol değeri kazanarak kullanılır.
   2. Diğer seçeneklerde 'köşe' kelimesi fiziksel, somut ve günlük hayattaki gerçek anlamıyla bir nesnenin veya yerin köşesini belirtmek için kullanılmıştır.
   3. Doğru seçenekte geçen 'deli köşemde durdun' ifadesinde ise 'köşe' kelimesi fiziksel bir mekândan ziyade ruhsal bir iç dünyayı, kalbi ve duygusal bir alanı temsil eden bir imge olarak yer almıştır.
   4. Bu nedenle doğru seçenek şiirsel bir bağlama sahiptir.

6. Edebî metinlerde şairlerin ve yazarların kelimelere sözlük anlamlarının dışında yeni anlamlar yüklemesiyle oluşan zihinsel tasarımlara ne ad verilir?

   1. İmge
   2. Örtük ileti
   3. Terim
   4. Jargon
   5. Deyim
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Edebî metinlerde şair ve yazarların kelimelere yükledikleri yan ve mecaz anlamlarla oluşturdukları zihinsel tasarımlar ve çağrışımlar "imge" olarak adlandırılır.
   2. Örtük ileti metnin altındaki gizli anlamdır, terim bir bilim dalına aittir, jargon grup dilidir, deyim ise kalıplaşmış söz öbeğidir.
   3. Doğru tanım imgeyi verir.

7. Sanatçının duygu ve düşüncelerini aktarırken dili günlük konuşma diline yakın bir sadelikte tutsa bile kelimelere yüklediği yan anlamlarla şiire derinlik kazandırması aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

   1. Metnin öğretici bir amaçla yazıldığının
   2. Edebî söyleyişin günlük dilden yararlanılarak zenginleştirildiğinin
   3. Yazarın dilbilgisi kurallarına uymadığının
   4. Metinde tamamen nesnel bilgilere yer verildiğinin
   5. Günlük dil ile edebî dilin aslında tamamen aynı olduğunun
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Sanatçının dili günlük konuşma diline yakın ve sade tutması ama buna rağmen kelimelere yüklediği yan anlamlarla derinlik kazandırması, günlük dilin imkânlarının edebî söyleyişle zenginleştirildiğini gösterir.
   2. Bu durum, iki dil anlayışının etkileşimini ve edebî söyleyişin günlük dilden yararlandığını ortaya koyar.

8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde günlük dilin anlatım özellikleri ağır basmaktadır?

   1. Ruhumun derinliklerinde yankılanan o eski şarkı, sararmış yaprakları yeniden canlandırıyordu.
   2. Zaman, sessiz bir nehir gibi ömrümüzün kıyılarından akıp gidiyordu.
   3. Gecenin karanlığı, umutsuzluğun soğuk elleriyle şehrin üzerini örtüyordu.
   4. Bugün saat üçte okulun kütüphanesinde buluşup projeyi hazırlayacağız.
   5. Yıldızlar gökyüzünde adeta sönmüş birer umut kıvılcımı gibi parlıyordu.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Günlük dilin anlatım özellikleri; sanatsal kaygıdan uzak, bilgi verici ve doğrudan iletişim kurmaya yönelik olmasıdır.
   2. Diğer seçeneklerde kişiselleştirmeler, benzetmeler ve yoğun imgelerle edebî dil kullanılmıştır.
   3. Doğru seçenekteki "Bugün saat üçte okulun kütüphanesinde buluşup projeyi hazırlayacağız" cümlesi ise tamamen günlük hayata ait, bilgilendirici ve günlük dil özelliklerini taşıyan bir ifadedir.

9. Şairlerin yazdıkları şiirlerde kelimeleri sözlük anlamlarının dışına çıkararak yeni çağrışım alanları yaratması, aşağıdakilerden hangisine doğrudan katkı sağlar?

   1. Yazarın toplumsal kuralları doğrudan eleştirmesine
   2. Şiirin bilimsel bir makaleye dönüşmesine
   3. Okuyucunun metinden tek ve kesin bir bilgi çıkarmasına
   4. Kelimelerin sadece ilk akla gelen anlamlarıyla anlaşılmasına
   5. Şiirin anlam katmanlarının ve estetik değerinin artmasına
   Cevap ve çözüm

   Cevap: E)

   1. Şairlerin kelimeleri sözlük anlamlarının dışına çıkarıp yan ve mecaz anlamlarla yeni çağrışım alanları yaratması metni çok anlamlı kılar.
   2. Bu durum şiirin anlam katmanlarını derinleştirir ve estetik değerini artırır.

10. Günlük dil ile edebî dilin özelliklerini karşılaştıran bir öğrenci aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşamaz?

    1. Günlük dil, insanların günlük iletişim kurmasını sağlayan kuralları daha esnek bir dildir.
    2. Günlük dilde kullanılan sözcükler tamamen mecaz ve yan anlamlardan oluşur.
    3. Günlük dilin sınırları ve kelime kadrosu, edebî dile göre çok daha sınırlıdır.
    4. Edebî dilde şair ve yazarlar, dili özgün bir biçimde şekillendirerek imge ve çağrışımlara yer verir.
    5. Edebî dil, kelimelere yeni anlamlar yükleyerek estetik bir zevk uyandırmayı amaçlar.
    Cevap ve çözüm

    Cevap: B)

    1. Günlük dil, insanların anlık iletişim kurmasını sağlayan, kuralları esnek ve kelime kadrosu sınırlı bir dildir.
    2. Edebî dil, kelimelere yeni anlamlar yükleyerek estetik zevk uyandırmayı ve imge üretmeyi amaçlar.
    3. Doğru seçenekte "Günlük dilde kullanılan sözcükler tamamen mecaz ve yan anlamlardan oluşur" denmektedir; ancak günlük dil daha çok kelimelerin temel (gerçek) anlamlarıyla kullanılır.
    4. Bu nedenle doğru seçenekteki ifade yanlıştır.