9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Şiir Bilgisi ve Şiirde Anlam Kolay Seviye Test 1 – 10 Soru (Çözümlü)

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Şiir Bilgisi ve Şiirde Anlam Kolay Seviye Test 1 — sorular ve çözümler

10 soru · Türk Dili ve Edebiyatı · 9. sınıf. Yukarıdan online çözebilir, ya da PDF olarak yazdırabilirsin.

1. Aşağıdaki şiir parçalarının hangisinde mübalağa (abartma) sanatına yer verilmiştir?

   1. Güller açar bahçenin kenarında,
      Bülbül öter dalın her anında,
      Mutluluk vardır bu anlarında.
   2. Çocuklar koşar neşeyle kırda,
      Çiçek toplar elleri hep burada,
      Güler yüzü kalmasın hiç arada.
   3. Akşam olur güneş batar yavaşça,
      Kuşlar döner yuvasına sırayla,
      Yıldızlar parlar gökyüzünde.
   4. Yolcular yürür dağın ardına doğru,
      Rüzgâr eser hafifçe, serin ve duru,
      İçeriz dağın saf suyunu.
   5. Bir ah çeksem dağlar taşlar iniler,
      Gözyaşlarım sele karışır gider.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: E)

   1. Mübalağa (abartma), bir sözü veya durumu gerçeğin çok ötesinde (olduğundan çok büyük veya çok küçük) göstererek anlatma sanatıdır.
   2. “Güller açar bahçenin kenarında,…” seçeneğinde doğa unsurları olağan halleriyle anlatılmıştır, abartma yoktur.
   3. Doğru seçenekte çekilen bir ah ile dağların taşların inlemesi ve gözyaşının sele karışması gerçeğin çok ötesinde abartılı ifadelerdir.
   4. “Akşam olur güneş batar…” seçeneğinde akşam vakti ve doğanın dinginliği gerçekçi bir dille tasvir edilmiştir.
   5. “Yolcular yürür dağın ardına…” seçeneğinde yolcuların yürüyüşü ve sudan içilmesi günlük olaylardır.
   6. “Çocuklar koşar neşeyle kırda,…” seçeneğinde çocukların neşesi ve oyunu sıradan bir şekilde aktarılmıştır.

2. Aşağıdaki dizelerin hangisinde tezat (zıtlık) sanatına yer verilmiştir?

   1. Gün doğar, kuşlar uçar gökyüzüne
   2. Yollar uzar, dağlar aşılır el ele
   3. Yeşil yapraklar döner sarıya doğru
   4. Ağlarım ben halime, eller güler yüzüme
   5. Sular coşkun akar bu dere boyunca
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. Tezat (zıtlık), birbirine zıt kavram veya durumların aynı dizede veya metinde bir arada kullanılmasıdır.
   2. Diğer seçeneklerde zıt anlamlı kavramlar bir arada bulunmamaktadır.
   3. Doğru seçenekteki 'Ağlarım ben halime, eller güler yüzüme' dizesinde 'ağlamak' ve 'gülmek' fiilleri bir arada kullanılarak tezat sanatı yapılmıştır.

3. Aşağıdaki dizelerin hangisinde açık ileti (anlamı kapalı olmayan, yoruma gerek bırakmayan, doğrudan verilen mesaj) ağırlıktadır?

   1. Ruhum bu akşam bir aynadır kırık
   2. Gecenin rengi sarmışken dört yanımı
   3. Vatanını seven her fert görevini yapmalıdır
   4. Uzak iklimlerden esen rüzgârın sesidir
   5. Yıldızlar birer kandil gibi yanar gökte
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Açık ileti, anlamı kapalı olmayan, hiçbir yoruma gerek bırakmadan doğrudan ve net bir şekilde verilen mesajdır.
   2. Diğer seçeneklerdeki dizelerde ise çeşitli benzetmeler, mecazlar ve sanatlı söyleyişler (kapalı ileti) bulunmaktadır.
   3. Doğru seçenekteki 'Vatanını seven her fert görevini yapmalıdır' cümlesinde ise herhangi bir sanatlı söyleyiş veya kapalılık yoktur, mesaj doğrudan verilmiştir.

4. Aşağıdaki şiir parçalarının hangisinde tema olarak "hasret ve gurbet" işlenmiştir?

   1. Yıllardır dönmedim o şirin köye,
      Hasretim dağlara, taşa, gölgeye,
      Boynum büküldü garip gurbette.
   2. Yıldızlar parlar gecenin koynunda,
      Uyur herkes kendi sıcak yurdunda,
      Mutluluk vardır her dostun yanında.
   3. Baharın ilk günü açtı çiçekler,
      Ne güzeldir bu dağlar, bu tepeler,
      Yayla yollarında neşe biter.
   4. Çalışır her insan rızkını bulmak için,
      Güneş doğar başlar yeni bir gün,
      Emek en yüce değerdir bugün.
   5. Denizin mavisi sarar yurdumu,
      Balıkçılar açar güzel ağını,
      Severim bu tatlı doğa sesini.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Şiirde tema, metinde işlenen temel duygu veya düşüncedir.
   2. “Baharın ilk günü açtı…” seçeneğinde bahar ve doğa sevgisi, “Yıldızlar parlar gecenin koynunda,…” seçeneğinde dostluk ve mutluluk, “Çalışır her insan rızkını…” seçeneğinde emek ve çalışma, “Denizin mavisi sarar yurdumu,…” seçeneğinde ise doğa ve deniz sevgisi işlenmiştir.
   3. Doğru seçenekteki dörtlükte ise köye dönenememe, dağlara ve taşlara duyulan özlem ile gurbet duygusu dile getirilmiştir.

5. Aşağıdakilerden hangisi deneme türünün özelliklerinden birini yansıtır?

   1. Yazar, seçtiği bir konudaki kişisel görüşlerini kesin sonuca varmadan paylaşır.
   2. Olaylar birinci kişi ağzından bir kurguyla aktarılır.
   3. Bilimsel verileri kesin kanıtlarla açıklamak amaçlanır.
   4. Tarihi olaylar belgelerle kronolojik sıra gözetilerek yazılır.
   5. Sanatçının başından geçenler tarafsız bir gözle aktarılır.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: A)

   1. Deneme, yazarın herhangi bir konuda kesin sonuçlara varmadan, kişisel görüş ve düşüncelerini samimi bir dille paylaştığı yazınsal türdür.
   2. “Bilimsel verileri kesin kanıtlarla…” seçeneği makaleye, “Olaylar birinci kişi ağzından…” seçeneği hikaye veya romana, “Tarihi olaylar belgelerle kronolojik…” seçeneği tarihî metinlere, “Sanatçının başından geçenler tarafsız…” seçeneği ise anı veya biyografiye aittir.
   3. Doğru seçenekte verilen ifade deneme türünün en temel özelliğini açıklamaktadır.

6. Aşağıdaki dizelerin hangisinde edebî dil (sanatlı söyleyiş) diğerlerine göre daha belirgindir?

   1. Sabahleyin erkenden yola koyulduk.
   2. Gök maviliğini yitirip hüzne büründü
   3. Köye varmak için iki saat yürüdük.
   4. Pazardan elma ve portakal aldık.
   5. Öğrenciler ders çalışmak için toplandı.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Edebî dil (sanatlı söyleyiş), kelimelerin gerçek anlamlarının dışına çıkılarak mecaz, teşbih, kinaye gibi söz sanatlarıyla ve duygusal bir yoğunlukla ifade edilmesidir.
   2. “Sabahleyin erkenden yola koyulduk.” seçeneğindeki cümle günlük hayatta kullanılan düz ve bilgilendirici bir ifadedir.
   3. “Köye varmak için iki…” seçeneğindeki cümle tamamen gerçek anlamlı, sıradan bir olayı anlatmaktadır.
   4. Doğru seçenekte gökyüzünün maviliğini yitirmesi ve hüzne bürünmesi kişileştirme ve mecazlı söyleyiş barındırır, bu nedenle sanatlıdır.
   5. “Pazardan elma ve portakal…” seçeneğinde alışveriş olayı doğrudan ve gerçek anlamda ifade edilmiştir.
   6. “Öğrenciler ders çalışmak için…” seçeneğindeki cümle de günlük yaşamdan sıradan bir durumu aktarmaktadır.

7. Aşağıdaki dizelerin hangisinde teşbih (benzetme) sanatına yer verilmiştir?

   1. Geceler uzar, hasretinle biter bu ömür
   2. Yollar kıvrılır dağların eteklerinde
   3. Gözlerin deniz kadar derin ve mavidir
   4. Bahar gelince açar pembe çiçekler
   5. Uzaklardaki köye doğru yürüyoruz
   Cevap ve çözüm

   Cevap: C)

   1. Teşbih (benzetme), aralarında benzerlik ilgi bulunan iki unsurdan zayıf olanın güçlü olana benzetilmesidir.
   2. Diğer seçeneklerde benzetme sanatına yer verilmemiştir.
   3. Doğru seçenekteki 'Gözlerin deniz kadar derin ve mavidir' dizesinde gözler, derinlik ve mavilik bakımından denize benzetilmiştir.

8. Aşağıdakilerin hangisinde mecazımürsel (ad aktarması) sanatına örnek vardır?

   1. Gözlerin bir deniz gibi derin bakıyor.
   2. Bütün Ankara bu güzel konser için toplandı
   3. Rüzgâr saçlarını okşuyor sevgiyle
   4. Kuşlar şarkı söylüyor sabah olunca
   5. Dağlar başı karlı ulu birer devdir
   Cevap ve çözüm

   Cevap: B)

   1. Mecazımürsel (ad aktarması), benzetme amacı gütmeden bir sözcüğün başka bir sözcük yerine kullanılmasıdır (örneğin şehir adı verilip halkın kastedilmesi).
   2. “Gözlerin bir deniz gibi…” seçeneğinde benzetme, diğer seçeneklerde ise kişileştirme ve doğa tasvirleri vardır.
   3. Doğru seçenekteki 'Bütün Ankara bu güzel konser için toplandı' cümlesinde 'Ankara' şehri söylenmiş, ancak bununla Ankara'da yaşayan 'insanlar' kastedilmiştir (şehir-halk ilişkisi).

9. Aşağıdakilerin hangisinde imge (sanatlı, zihinde tasarlanan ve somutlaştırılan söyleyiş) içeren bir dize vardır?

   1. Bahçemize bugün sarı yapraklar düştü.
   2. Yolcular uzun bir sefere çıktılar erkenden.
   3. Köyün ortasındaki çeşmeden su içtik.
   4. Gökler çocukların gözyaşıyla ıslanmış
   5. Bu akşam evde sıcak bir çorba yaptık.
   Cevap ve çözüm

   Cevap: D)

   1. İmge, şairin zihninde tasarladığı, gerçeği değiştirerek yepyeni ve sanatlı bir biçimde somutlaştırdığı ifadelerdir.
   2. Diğer seçeneklerde günlük hayatta karşılaşılabilecek gerçek durumlar düz bir anlatımla verilmiştir.
   3. Doğru seçenekteki 'Gökler çocukların gözyaşıyla ıslanmış' dizesinde göklerin ağlaması ve yağmurun çocuk gözyaşına benzetilmesiyle bir imge oluşturulmuştur.

10. Aşağıdaki dizelerin hangisinde kişileştirme (teşhis) sanatı yapılmıştır?

    1. Büyük bir ağaç vardı bahçemizin köşesinde
    2. Kuşlar uçuyor gökyüzünün maviliğinde
    3. Akşam güneşi vuruyor pencereme
    4. Sular akar dağların arasından sessizce
    5. Bulutlar bugün bize ayrılığı anlatıyor
    Cevap ve çözüm

    Cevap: E)

    1. Kişileştirme (teşhis), insan dışındaki varlıklara insan özellikleri (duygulanma, konuşma, düşünme vb.) kazandırma sanatıdır.
    2. Diğer seçeneklerde doğa unsurları kendi doğal halleriyle anlatılmıştır.
    3. Doğru seçenekteki 'Bulutlar bugün bize ayrılığı anlatıyor' dizesinde bulutlara insana özgü olan 'anlatmak' ve 'ayrılık hissi taşımak' özellikleri verilerek kişileştirme yapılmıştır.